dhaqanka iyo hidaha Maqaalo Qormooyin Warar

Wax ka ogow Taariikhda Abwaan Maxamed Ibraahim Warsame “Hadraawi”

Maxamed Ibraahim Warsame(Hadraawi)waa hal-abuur maanseed, oo dabuuubta maansadiisa kala soo dhex baxay dhudhubo shareeran iyo dhadhaaabo shuban dhexdood.

Maansadiisuna waa dawan, baaq, hodan, xigmad, murti iyo qaylo dhaan xilliga argagixi jiro. Hadraawi wuxuu maansada ku kala furaa aqoontiisa cilmiyeed iyo kartidiisa hal abuurnimo.

Wuxuu ugu hiiliyaa ninka laga gar daran yahay iyo ninka la dulmiyayo.                                                                                  Wuxuu Hadraawi la jaalyahay dadka maxaysatada ah, kuwa aan marnaba ka tegen hidahooda,iyo dhaqankooda.

Wuxuu kaloo la jaal yahay dadka diinta u dooda iyo cilmiga wax barashada.

Hadraawi wuxuu ku lid yahay oo ka soo horjeedaa dadka-dadka dulmiya, booba,dhaca, yasa,xaqira, dadka is waaweyneeya, dhaqankooda tuura, muslimnimadooda ka taga.

Hadraawi hal-abuurnimadiisu waa iftiinka xilliga mugdigu saameeyo umadda, waa ileyska lagu hirto marka dulmigu uu xaqa hadheeyo,waa mid ka talisa aayaha ummada Somaliyeed, waa kala hagga ummada Somaliyeed, xagkasta oo la eego, hadday tahay laba

jacayl lagu kala furdaaminayo iyo laba dagaallagu kala dhaqaajinayo,laba gar loogu naqayo, laba wax qaybsanaysa oo loogu kala saami tuurayo, qof wax dulmiyaya oo loo sheegayo waxa uu qaldaayo,dhinnac kasta oo ummadu ka jilic san tahay hal-abuurnimadiisu way ka soo gashay.

Abwaanka,Magaca Hadraawi wuxuu kula baxay, isagoo aad u yar oo Cadan dugsi qur’an ku dhiganaya, ayaa macalinkiisii oo nin carab ahaa wuxuu arkay isagoo caruurtii quraanka dhiganaysay jeediyey oo sheeko caruureed uu miyiga ku soo bartay uga sheekaynaya,caruurtaas oo carabta ku dhalaytay xiisaynaysana sheeko caruureedda, ayaa macalinkii maalin maalmaha ka mid ah wuxuu isi soo daba taagay Hadraawiyoo caruurtii laga doonayey inay wax akhriyaan sheeko caruureed dabada u haya.

Macalinkiisii ayaa inta uu dhenged dabada u qabtay ku yidhi,(inama anta hadrun)  Intaas oo carabiya macnaheeduna yahay waxaad tahay mid hadal badan

 

 Amal

Dadku kala ayaan roon

Ama kala aqoon dheer

Ama kala asluub weyn

Hadaan eed la doonayn

Ama deeq Illaahay

Asaraar ka taagnayn

Dadku eexo kaa gelin

Inan yahay la’aantaa

Dumar lama abuureen

Gabadh lama ammaaneen

Jacayl looma ooyeen

 

Geed beer udgoon iyo

Ku dhex-yaal ugbaadoo

Ubax iyo man fuulaay

Ulihii madheedhkee

Iimey ku yaalliyo

Ilo wada xareedoo

Nafta lagu illaawaay

Dayaxoo iftiimoo

Arladoo dhan gaadhoo

Afar iyo tobnaadaay

 

Qorraxdoo aroortii

Dhulka soo abbaartoo

Sagal iid dhex joogtaay

Waxaad tahay adduunyada

Dhexda udubka haystoo

Xejiyoo adkeeyoo

Af-gobaadsan maayoo

Qurux lama amaahdee

Ashkir geenyo ugubey

 

Adhaxdiyo laf-dhabartiyo

Sanbabbada agtoodiyo

Ililaha halbowlaha

Eebaa ku mudanoo

Arrintii cuslaatoo

Naftu aammusnaantii

Iimaansan weydoo

 

Amaleey jacaylkii

Soo dhaafyey uurkoo

Afku haysan waayoo

Goortaan ogaadee

Arammidu dillaacdaan

Ooddii ka leexshee

 

Axdi jaba abaal luma

Kaa eegi maayee

Igadh iyo maqaarkeed

Innagoo ahaannaan

Hadalkii ku ururshee

Adiguna dheh aammiin

 

 

 

Anuun baa Hooyadaa Ah

                        

Hunguri calafbaa xukuma

Hantina dhaqanbaa shushuba

Dadkana hiddihiisa guud

Wixii la hayaa dhexyaal

 

Xaq iyo u-hal-buuxintiisa

Habboonkiyo waalid tiisa

Hilbiyo ku-arooridooda

Siduu uga hawl yaraysto

Halmaan laga yeeli maayo

Hawiyo tumashoy dhashayda

Ka daa gacan-haadiskaaga

 

Barbaar hanaqaad ku leexday

Duciyo habaar qaadan waayey

Cir iyo heeguu noqdaa

Hadhaysa dhul aan aqoone

Hoygii madhan wiilashiisa

Haween dumar baa ka sheegta

Hablaha kacaybaa u yeedha

Haldhaa jecel baa u qaybsan

 

Inaan hadlo maan sugaynin

Baxnaanana maan horjoogsan

Hubsiinana maan illaawin

Hoggeediyo xaajadayda

Dareenka haloosigiisa

Hugiisa inaan ka qaado

Hayaanka fogaaday baa leh

Markaan cidla hiil ka waayey

Naftayda halaanhalkeeda

Waxaan huri waayey sheego

 

Haantii lulatay dhegayso

Hoobaanta agtaada taalla

Hadiinadu baadi weeye

Hashii korisaa u ciillan

 

Qofaad halab-saariddiisa

Daryeelka horseedadiisa

Dedaallada heensihiisa

Habeenna ka seexan weydey

Ku meel maray heegantaada

Markuu hagar kuu banneeyo

Dharaar ku haleeli waayo

Hortaada waxaa yimaadda

Sidaad ugu heellanayde

Harraad iyo waa kalkiise

Hillaac baxayow dhegayso

Siday talo kaaga hoostay

 

Calooshu intay ku hoysey

Hiyigu ku baxnaaninaayey

Horraadka intaad jaqsiisay

Dhabtaydu intay ku haysey

Intaad huwanayd taftayda

Hobeeya hobey hobeyda

Intaan dusha kuugu heesay

Intaan hanad kuugu yeedhay

Hawraaraha kugu ammaanay

Intaan hubin kuu xambaaray

Dartaa u hoggaansanaaday

Hadhuubada aan ku siiyey

Habniin adigoo ku diidey

Intaan hambo kuu daboolay

Hammuun iyo gaajo qaatay

Adoo haqab-beel ku seexday

Intaan hurdo kuu illaaway

Ilaashay hareerahaaga

Hungaa i xasuusinaysa

Hayaydana meel shishaa leh

Hiloga naftaa aloosan

Kashaa hinqanaysa goorba’an

Hankaa i waraysanaaya

Tolow hebel mee ku foogan

Aniyo hirashaa is weyney

Higsiga noloshaa adkaaday

Adduun iyo haybsigiisa

Hangool li’idaan ku daayey

Waxaan ku hagaagi waayey

Dhankaad ku hagaagsanayde

Adoo ka hanweyn xaggayga

Qof kuugu hanweyn dantiisa

Cid aad ku hallaysay mooyi!

 

Halyeynnimadaada sheelan

Habawgiyo dhiirintiisa

Ayaan halis kuu tusayne

Intaan kugu hawlo-daaley

Intaan kugu hoodo-sheegtay

 

Intaan hebla’ kuugu faanay

Hilaado fog bay lahayde

Inaan hafarkaaga qaato

Sidaad ku heshaa da’ weyne

Adiyo habigaaga mooyi!

 

Habaaska inaad cantuugto

Adoo hanadaan ka dooratay

Xaggayga hibaan ku saaray

Anigu ku habaari maayo

Huqbaase ku raadinaysa

Hibaaq xalan maad ahayne

Hufnaanta dhibtii abuurtay

Inaanay hadhayn yiqiinso!

 

Hawaala adduun rabbaa og

Dadkuna kala hoodo weeye

Haddeer iyo tii haddeer

Hadhow iyo tii hadhow

Hoosiyo sare tii ku raacda

Anuunbaa hooyadaaya.

 

 

Arag Maqal

  

Ergaduu farriintiyo

Ku adkekeyey heestee

Egmadaanu kulanoo

Looxii ilhaankaamkaan

Sida uurku baalaha

Indhahayga saaroo

Warku waa ammaanee

Adna Maxamed Moogow

Aakhiro halkay tahay

Cabdi Qays ogeysii

 

Ayaadaha Qur’aankiyo

Araxmaan sidey tidhi

Hadalkii Illaahay

Ruuxuu Islaamii

Sida uu aqoonsaday

 

Waa ooman hawdoo

Waa guri abeesoo

Adeg weeye hoosoo

Abataq ku yaaloo

Waa iil madow oo

Rabbigay adoomaha

Kaga aar gutaayoo

Waxa laga arooraa

Irridaha xabaashoo

Anban maayo ruuxii

Qabri lagu adkeeyaa

 

Marna oogadeeniyo

Waa oosha guudkoo

Waa beer udgoon iyo

Duni wada ilaysoo

Waa ceel irmaan iyo

Togag wada ordaayiyo

Ilo wada xareedoo

Lagu oon baxaayoo

Naftu eegmo sugashada

Ashqaraar ka qaadoo

Toddobaatan ooryood

Lala aqal galaayoo

Rabbigay addoomaha

Ku abaal marshaayoo

Dhibta lagu ilaawaa

 

Afhayaha barbaartow

Ababshaha dhallaankow

Taliyaha abwaankow

Aabaha jacaylkow

Adigaan ogeyn baan

Uurkaaga baadhoo

Ula jeeddadaadaan

Ka arkaa dhul dheeroo

Arrintaadu Qaysow

Af gobaadsi weeyee

 

Aakhiro Cabdow

Way aasan tahay

Iilkay jirtaa

Aakhiro Cabdow

Anbatoo luntoo

Ururkiyo laxaa

Awrkii cirkay

Ku ag-xidhantahee

Dadku yuu ku eedayn

Ha dhex gelin ammuuraha

Isha xidho afkana dhawr

Arag maqal warkana ood.

 

 Araweelo

 

Ooshu waa halkeedii

Cirku waa engegan yahay

Naxariisi kama iman

Dhulku waa arradan yahay

Oogadiisu damac ma leh

Waa abaar dad qalata ah

Waa sabaan la adhax jabay

Ma aloosna geedkii

Afti baana sii tiil

Dadna waa ogsoonaa

Anna baanahaygii

Ku adkaysan waayee

Sow iimahaygiyo

Alabkayga lama baran

 

Olol-reenka hibashada

Uugaanka baxayaa

Ma naftii asqowdaa

Mar labaad arrumisoo

Agabtii xidhxidhatoo

Awrkeedu raran yahay

Ma awaalihiibaa?

Asmadiyo xanuunkiyo

Aynfaadku saarraa

Ma abaabulkii baa?

Oohowda waallaa

Ma dabkaan afuufee

Aasee bakhtiiyaa

Ololkiisu baxayaa?

 

Kalgacaylku aafiyo

Urugiyo dhib badanaa

Kasha nugul ka adakaa

Soo aarey nabarkii

Ma alwadey sidii geel

Edeg madhan ma deydeyey

Sida bahal ma oogsadey

Ma illaday kabtii jaan

Ma ku jiitey awdalan

Ma arooryadii baa?

 

Waabayda udugga leh

Idin laygu shidi jirey

Abbaartayda saakana

Ma adeeridii baa?

Sidaan aar libaax ahay

Araggaygu didin jirey

 

Arraweelo dumareey

Arrimaha dhexdeenna ah

Asaraari maayee

Igu tidhi “ha ii iman”

Anna waan hubaayoo

Inaan uurka kaa jaro

Afar iyo shan goor baan

Axdi kuugu qaadoo

Misna oofin waayee

Isma ogiye goormaan

Tolow aqalka soo galay?

 

Ma naftii ku eeddeed

Obocdeeda karisee

Ishu kaaga fagantaan

Usha kaaga reebaan

Igdhayee sabaayee

Uubaale geeyeen

Meelaanay kaa arag

Ku ilaalinaayaa

Soo jiidhay ooddii

Ma adaahidii baa?

Addinkaaga hoos taal

 

Aburkiyo xarraankiyo

Orka iyo mashxaraddiyo

Alalaaska baxayaa

Ma ujeeddadaasaa?

Ma addoonsigeeda?

Ajar kuugu sugan yahay?

 

Arxanlaay karkabaddiyo

Araggaygu murugiyo

Yaanu umal ku saaqoo

Anfariir ku geliyiyo

Kugu noqon af kala qaad

Arrintayda gabadh yahay

Nin ambaday ka soo qaad

 

Naftan oonku shidayee

Deyn weydey ololkaa

Amankaaga dhalisee

Abhin iyo tusaaliyo

Ergo waaya hadashiyo

Imisaan karaankay

La cuskaday aqoonta?

Ma waxaanan odhannoon

Ka illaawey baa jira?

 

Hadday diiddey amarkii

Ka irdhowdey taladii

Oggolaatay dala’siga

Eelka maanigaa dhigay?

 

Indhahaagu kululaa

Eebadaadu toganaa

Warmahaagu adakaa

Arammida ku haysiyo

Aanadaadu weynaa

Yaad ka aarsanaysaa

Ma nin aabbahaa diley?

Nin astaamahaagiyo

Quruxdaada oog iyo

Ubax dharan ku sheegoo

Ammaantaada koobaa

Eed beeli waayee

Erey tuurleh ruuxii

Afka kaa yidhaahdiyo

Utin nimaad ku leedahay

Waa maxay abaalkii?

 

Sow ma tihid ilayskiyo

Iidaanka noloshiyo

Iimaanka lahashada

Sidaan kaaga oolaa?

Immisaan ku jiri baaq

Heestii ukulidiyo

Cabashiyo abla-ablayn?

Xeerkii Islaamkiyo

Wixii Eebbahay faray

Olloggayga godobtiyo

Aanfada ka doortoow

Aabi loo badheedhiyo

Ansax maaha digashadu

Yaan inkaari kugu dhicin

 

Ashqaraarka kibirkiyo

Yaanay iiddu kula tegin

Ha ku tuman aleelaha

Ha afduubin xaajada

Isirkeeda doon doon

Ka ummuli tusaalaha

Alif macallin weydii

Bal abuurta dunidiyo

Shalay iyo awaasheed

Aashaa dib ugu noqo

Bal oddoros hilaadaha

Bal malee wax iman kara

Berritiyo ayaamaha

Ifafaale daymood

Bal iskaa ka sheekee

Wixi aadmi soo maray

Taariikhda uur baadh

Ugub maaha jamashadu

Ma ishaaran keligey

Kalgacaylku waa oday

Asalkiisu waa geed

Ab abkii lammaanaa

Nabar oof wareemuu

La abloobo mooyee

Abidkii ma qaran jabo

 

Gabadh yahay addduunyada

Waxaa loo agaasimay

Aayatiinka dhaqashada

Agan maaha gamashiday

Ma idlaan hankeedii

Gabno ibo kuryowdoo

Ablo lagala quustoo

Maaha laga inaabsaday

Weli way irmaan tahay

Waa aroos toddoba baxay

Oori weeye qurux badan

Waa ammaano dhaxal gala

Aayadaa ka soo degey

Rabbi baa aqoolkiyo

Abyiddeeda labadaba

Ka afeeftay beri hore

Duminteeda ma oggola

Haddaad siibto udubbada

Soo dhaafto Alamtara

Miyaan eedda keligaa

Cidi kuugu imanayn?

Maadigaa awoodda leh

Taladiyo ummuuruhu

Ma sidaad u aragtaa?

Ma Illaahay baan jirin

 

Ula-jeeddadaydii

Arar baan ku lumiyoo

Warka waan agmarayoo

Irbad baan ku qalayee

Uus-miirka dulucdiyo

Amba-qaadka geeddiga

Waxaan guurti ku egmadey

Hadalkana ku urursaday

Irrid waliba kuu furan

Haddaan iisho gabadh yahay

Marna waa ayaankaa

Marna waa itaalkaa

Sheekadayda iib gee

Aahdayda faallee

Arladoo dhan gaadhsii

Unuunkaygu waa hibo

Kuma haysto aakhiro.

Axadii

 

 

 

Waa lay addimey

Axaddii sidaan

Kuu eegayee

Araggeeda taan

Ku il-doogsadaay

Ma illawsan tahay

Axdigaad martiyo

Meeshaad I tidhi

Waan imanayaa.

 

Immisaad farriin

Ergo soo dirtood

Oontiyo biyaha

Hurdo aawaday

Uga soommanayd

 

Eed layga keeniyo

Midna amar Illaahay

Kuma aad maqnaanine

Adigayska baaqdee

 

Haddaad I tidhaahdo iman maayo

Ma aadeen halkaad ogsooneyd

 

Anigaa isla hadloo

Mar waxaan idhaahdaa

Ku illaawi maysoo

Way imanne sii joog

Mar waxaan idhaahdaa

Axdigaydin dhigateen

Kola oofin maysee

Samir Eebbe qaadoo

Ka fogow agteedaan

Uurkayga geliyaa.

 

Arimada jacayl baa

I hogaaminaysoo

Misna kuma adkaystoo

Kama hoydo aydoo

Naftu olol ma deysee.

Indhaaga habeenkii

Ku ilaalinaayoo

Dhammideed addunyada

Afarteeda waaxood

Hadba gees u eegee

 

Aammusnow habeenkii

Ug baadka iyo dooggaa

Tiiraanyo ooyoo

Idilkood xiddigahaa

Afar qaaday socodkoo

Ubax baan guroo

Soo ururiyoo

Amranow golii

Ooddii madhnayd

Ku ag daadiyoon

Ku ilaa xidhoon

Weheshada idhee

 

Eedaanka diiggoo

Oogsadey salaadiyo

Waagoo iftiimaan

Keligey inaan ahay

Asaraar ka saaroon

Addimada cuskadayoon

Dib u soo arooree

 

Qof ammaano lumiyoo

Iibsadey xilkeedii

Samo uguma aaye

Aan kala war haynaan

Ku afgooyey heestee

Maxay adiga kula tahay?

 

Baaq

 

Adigoon cirka u bixin

Ama boodin leexada

Ama badaha waaweyn

Nafta aan ku biimayn

Baariis adaan tegin

Ama Boon ka sheekayn

Barashada dalkaagaa

Horta laga bogtaayoo

Beryo laysku hawlaa

 

Dhulku baaxad sooriyo

Banan miidhan weeyaan

Ama waa bus iyo oon

Ninka buug ku haystow

Beentaada weeyaan

 

Balcad Jawhar Shalanbood

Barakada Qoryooley

Waxa canab bislaadee

Baydhabi u gaar tahay

Boosaaso iyo Beer

Bixin-Duule Laaleys

Biyo Guure Kalabaydh

Beeraha Wajaalee

Lagu reebay baahida

Baardheere iyo Jilib

Waa boqol kun oo mayl

Dhulka lagu badhaadhee

Beeyadu ku taallee

Badar lagu abuuree

Lagu ridey bariiskee

Balka lagu tallaalee

Muuskiyo babaygii

Barkadeen xareeddoo

Waxa taa ka sii badan

Dhulka bari samaadkee

Beeshaannu daaqdee

Barta aynu dhaqannaa

Barqo dhereg ka joogtee

Iyadoo barwaaqo ah

Balliyada xareeddii

Ku bariisanaysoo

Bidix midig dhan loo dayo

Barigiyo galbeedkaba

Waaberi cadceedii

Soo saartey baallaha

Bilcilkiyo maraagii

Shinbiruhu bulxamayaan

Indhihii basaasow

Boorame ma aragteen?

 

Ma ogtahay barbaareey

Heesaha Barawn tumo

Adigaan bogga u lulin

Beerrey Kabeebey

Bismillaahi Saylici

Hana-haybsantii bari

Batar iyo Wareegtaa

Kuu baadi soocee.

 

Ma ogtahay barbaarreey

Qalabkana bud dhumucliyo

Waran iyo billaawaa

Kuu baadi soocee

 

Ma ogtahay barbaarreey

Barshin iyo darfooley

Bayluuli xaradhlaa

Kuu baadi soocee

 

Ma ogtahay barbaarreey

Waxa loo buseelaa

Ama qurux ku caan baxay

Ama laysku baantaa

Ama lagu bogsoodaa

Kal bugtaa ku faydaa

Kugu deeqa baashaal

Guri bila ku magac dheer

Hablaheenna bilicdiyo

Biligiyo il-waadka leh

 

Bilcantii shisheeya ah

Ninka beegsanaayow

Waxaan kaaga baqayaa

Inaad baadi noqotee

Cidla baylah keligaa

Yaanu bahalku kaa helin

 

Isu buri geyaankaa

Barta gogoshu kuu taal

Bahda lagama maarmaan

Bud-dhiggaaga koowaad

Baaqaygu waa kaas.

 

Barabaraale

 

Iyadoon bartiro jirin

Wax la yidhi lixlaha biig

Haddii Baashe lagu dilo

Marka qaybta laga baxo

Boolaynta laga dhigo

Shaxda booli-tuugiyo

Sharci boob ah lagu wado

Afar turub nin barashada

Ka bogtaa ku gacan gala

Baandheeyaa weligii

Wax ku beela qaabkaas

Waxa adag ka bowsadey

Isagaana badin kara

 

 

Shaashowdey bilicdii

Ban martoo la garan waa

Badhxantoo la maydhaan

Waxa lagu balllaysimay

Indho buuryo-goyseed.

 

Buurrantu muuniyo

Barkhad kaydsan maahee

Barar taws ah weeyaan

Bugtadiyo xanuunkuna

Haddaan baadhay waa ciil

 

Bahalow shabeelow

Hooy bara baraalow

Waaryaa nin buureed

Bulsho waxay ku leedahay

Beri waxaan ogsoonaa

Adigoon ka soo bixin

Casha boholaheedoo

Dhirta baaxad-weynta ah

Baarkeeda seexdee

Maqlay inad bannaanniyo

Timi badhaha hawdkoo

Bulbullow libaaxii

Boqortooyadiisii

Duhur ugu badheedhoo

Burjigii ka furatoo

Bili qaadi weydee

Beelahanagtaadaan

Kaa soo bariidshoo

Budulkay la soo galay

Barkintaad ku jiiftee

Waxba baadi xoolaad

Beryahaas ma kulanteen?

 

Bahalow Shabeellow

Hoy bara baraalow

Waaryaa nin buureed

Bulsho waxay ku leedahay

Beri waxan ogsoonaa

Adigoo baruurtiyo

Cunin bulad Ammaankoo

Riyahaaga baadhee

Bishan iyo bisheedii

Boqol iyo lag baa maqan

Wanankii Ba-Ceeblee

Badhi iyo leg goormaa

Boholyowgu kuu galay?

Balse waxa la yaab dhalay

Nin barwaaqo haystoo

Ka engegan badhaadhee

Bishmahaagu Caarrow

Maxay kuu basaaseen

Ma buskaad is-marisaa?

 

Bahalow Shabeellow

Hoy bara baraalow

Waaryaa nin buureed

Bulsho waxay ku leedahay

Dadka baylahdiisiyo

Baloolleyda tebiska ah

Koromada berdaa-le’eg

Iyo dibida beyga leh

Barbarriiji weligaa

Tarab tarab u boqol goo

Isku biirso liqanyada

Isku baano yeelkaa

Balse waxa la yaab dhalay

Barta aad ku qalatiyo

Baradaaada caydha ah

Raqi kama cidhaantee

Ma laftaad burburisaa.

 

 

Bahalow Shabeellow

Hoy bara baraalow

Waaryaa nin buureed

Bulsho waxay ku leedahay

Badda iyo nafleydii

Balliyada ku noolayd

Bogan waaye jiifkoo

Wadnahaa babbanayoo

Beerkaa legdamayee

Xaggay bayr ka yeesheen

Biyahana ma joogtaa?

 

Bahalow Shabeellow

Hoy bara baraalow

Waaryaa nin buureed

Bulsho waxay ku leedahay

Maxaa haadda buubtiyo

Baqayaha daruuraha

Balwadiisu noqoteen

Wax la baratamaa jirin

Ama booddo lagu qaban

Baqdintaada awgeed

Bogga uga qadhqadhayaan

Miyaad baalal leedahay?

 

Bahalow Shabeellow

Hoy bara baraalow

Waaryaa nin buureed

Bulsho waxay ku leedahay

Bari iyo Galbeedow

Haddaad baahdey aashaa

Qalwo bogox ku leedahay

Bidixdana ku furan tahay

Midigntana badhkaa yaal

Nin boqol ku tala-galay

Dhankee kaaga baydhaa?

Dhinaceed u badan tahay?

Barbarkee ka maqan tahay?

 

Bismillaahi yaahuu-

 

Degelyohow barkuma-taal

Bulsho waxay ku leedahay

Bisiq iyo xangeyiyo

Banji iyo dharkayniyo

Bilcilkaaga hawliyo

Dhirta boocda mooyee

Tolow baad la daaqiyo

Miyaan cawsna kaa bixin?

 

Degelyoho barkuma-taal

Bulsho waxay ku leedahay

Beertaadu hoog iyo

Bacad iyo habaas iyo

Bacow iyo qaniin iyo

Badso io shirqool iyo

Burso iyo khiyaaniyo

Beeraadka samihiyo

U buseelka godobtiyo

Boqon goynta nabaddiyo

Booraanta jarankiyo

Boholaha asaydiyo

Cabsi iyo ma been baa?

Biyaheedu dhiig iyo

Xinjir bururinteediyo

Ma baroorta dumarkaa?

 

Balka iyo sabuulkuna

Ma banbaane ololiyo

Waran iyo billaawiyo

Baaruudda huguntiyo

Birta lagu idlaadaa?

 

Baaq baaqu daab iyo

Bishil iyo ma soofaa?

Waxa lagu bislaystiyo

Badarkeedu dhimashiyo

Baga iyo ku digashiyo

Ma busaarad dhegalaa?

 

Bahalow Shabeellow

Hoy bara baraalow

Waaryaa nin buureed

Bulsho waxay ku leedahay

Beryahaagan ka horow

Bahda habar-dugaag yahay

Marka ay biciidkiyo

Koran buuran loogtaan

Inta boodhku qariyaa

Waxba yay badhkoodiyo

Helin bawdo hiliblee

Kolay biixii ruugaan

Marka biidhi-qaatiyo

Qawluhu is-boobaan

mid afkii ka buux samay

wax ka bililiqaystaan

badanaa ma qadi jirin

raqda baallaheediyo

badka kama maqnaan jirin

saw tan Buulalleydii

ku bakhtiday ag-taadii.

 

 

Burrusow Dameerow

Biyo ceel ma keenow

Hadba dhaan ku biirow

Beelaha aroorka ah

Iska daba boqoolow

Bulsho waxay ku leedahay

Geela baadi soocdiyo

Sumaddiyo birqaabka leh

Boodaanta wada xidhan

Meeyey baarqabkiisii

Baqal looma tu’iyee

Yaa baacso kugu yidhi?

Beeraad

 

 

Aan baab tusaala ah

Ku bireeyo heestee

Waxa iga ballaysina

Bismillaahi waa kow

Cabdiyow ba’lagu yidhi

Beertii jacaykow

Haddii siinki buuq iyo

Badhax iyo cindiid dhalay

Kaftankeenna balliyo

Ba’ba aan u rogannee

Waynoo baloolley

Lugta bidix ka jaamee

 

Barni iyo Saluugliyo

Basradii Hargaysiyo

Burco Saxarladeediyo

Cabdiyow ma beenayn

Ballankii Suleekhee

Sed bursiinyo doon baa

Beled-weyn I geysoo

Badhidaan leggeedii

Is lahaa ku biirsoo

Waxaan buuxi leeyahay

Haantii barwaaqee

Bi’I waaye Qaysow

Hawshayda kala quban

Xilka aan u baydnahay

Barashada xusuusta leh

Ha ka dhigin bar kuma taal

 

Ana baadi hadaftoo

Iska badalli roortiyo

Hayga dhigin nin biya-dhacay

Sheekada bu’deediyo

Baaceeda sii raac

Gunta hoos u sii baadh

I baxnaani saaxiib

 

Ruuxaad ba’iisiyo

Iintiisa baratee

Bedenkiyo calooshiyo

Kuu baadha feedhaha

Boogtiisa Qaysow

Lama sii banneeyoo

Bacda lagama jeexee

I banbaani saaxiib

 

Beerlula warkeediyo

Buundada korkeediyo

Baaxaa deggaygiyo

Kalgacaylka beermiyo

Taliyaha I badhi-furay

Berigaas wixii dhacay

Bandhiggii nin joogow

Sheekada ka bogatoo

Uma baahnid faallee

Adiguba barbaartiyo

Bulshadaad la socotoo

Barbar baad ka saarayd

Baabuurka dhoofoo

Batarkiyo ciyaartaba

Adigaa ka boodee

Cabdiyow baroortuba

Ka badh weeye meydkee

Beybeysigaagiyo

Beeraadka iga daa.

 

Ragna biime weeyee

Taladii bir lagu jaro

Hadday baydu furatoo

Xadhkaheedu buubaan

Lama baraq nuglaadoo

Bishmahaaga Qaysow

Baqe lama qaniinee

Waxa loo badheedhaa

Biyo dhiijinteedee

Haddaad bayr ka leedahay

Biyo jira kashaadiyo

Buro adiga kugu taal

Boholiina lagu dhacay

Ma bir baynu xidhannaa.

 

Iska booqi maayoo

Bulxanka iyo qayladu

Wax bilaasha maahee

Beesheenna weyn baan

Ku baxaan baxaayoo

Hadba dhinac ka booqdaa

Hablaheenna biligiyo

Bilic lagu majeertee

Loo soohay baarkaa

Timahaa ka badannoo

Iyagaan bad iyo webi

Ugu baaqayaayoo

Anna biligta laafyaha

Baxsanaanta jaahaan

Ku baarugaayoo

Hadba tii I baabtee

Boholyow I gelisaan

Kalgacaylka Boodhari

Ku bariidiyaayoo

Boogaha jacaylkaan

Siiyaa badhkeedee

Waxa kuu bushaara ah

Berritana Jamaamiyo

Baar-Dheere iga eeg

 

Ido boqol kun gaadhoo

Barqanaaya doog baan

Hadba baal u rogayaa

Bahalaha ka rebayaa

Barkan maayo gacantoo

Baashaali maayee

Cabdiyow bal ila soco

 

Aan baab gunaanada

Ku bisleeyo heestee

Waadigan ba’iyo siin

Labadaba bilkeedee

Anna baadi doonkiyo

Budulkaan ku joogaa

Belo waa danbaysaa

Ha is boobin saaxiib.

Beledweyn

 

Bi’i waa jacaylow

Boodhari inuu diley

Been baan u haystee

 

Bi’i waa jacaylow

Boog aan la dhayinoo

Cidi baanan karino

Beerkiyo wadnaa iyo

Bogga kaaga taalliyo

Inuu yahay bir caashaqu

Been baan u haystee

 

Webigoo butaacoo

Beeraha waraabshoo

Dhulka baadku jiifoo

Dhirta ubaxu buuxshoo

Canabkii bislaadoo

Badarkiyo galleydii

Laga tuuray baalkoo

Bulladiyo ciyaaraha

Lagu waa bariistoo

Beeluhu gu’ joogaan

Sow beri-samaadkii

Beled Weyne maan tegin

 

Dhanka bari magaalada

Sow boqorad joogtoo

Biyo dahab la moodoo

Cilicdii haweenkiyo

Bili loo dhameeyoo

Timo boqonta joogoo

Baal gorey la moodoo

Baarkana casaankii

Bidix midig is gaadhoo

Bul-cad lagu xiddeeyoo

Badh ku xeexanaysoo

Barkanaysa qaaroo

Huwanaysa baaloo

Igu beertay lahashoon

U buseelay maan baran

 

Sow goor barqa ahoo

Bishu ay siddeed tahay

Aniga iyo Beer luli

Isku maannu soo bixin

 

Sow bariidadaydii

Iyo bedashadeedii

Buundada ciyaartee

Beled Weyn ku taallee

Biyo lulata guudkood

Badhtankeeda maahayn

 

Sow bixiso weeyee

Ballan maanu dhiganoo

Beeri joog imay odhan

 

Sow bayd go’aygii

Layguma bushaareyn

“maantaa la baxayaa

bulshadii imay odhan”

 

Sow waa bastey oo

Socod beegsan maayee

Ina baaja caawoo

I baxnaansha maan odhan

 

Sow taliye baasoo

Ba’anoo war-moogii

Taydii ma beenayn

 

Sow badiba kooxdii

Goortay badheedhee

Baabuurki fuulleen

Anna baal kamaan korin

 

Boholyow daraaddii

Sow baraq nuglaantii

Belo lagu ducaystiyo

Baryo kumaan maqnaynoo

“Biri may xumaatoo

batroolka daadshoo

ka wadaa bukoodoo

bogsan waayo” maan odhan

 

Sow beriga waagiyo

Barqo kulul dhexdoodii

Geed baaxad weynoo

Dherer iyo ballaadh-loo

La yidhaahdo Baaroo

Bilig dheer hirkiisii

Ma bidhaan sanaynoo

Bulxankiisa yeedhiyo

Ma maqlaynin baaqii

 

Sow baaxad soorii

Iyo laba boglayntii

Maan noqon bestey oo

Bacadkii ma dheelliman

 

Sow galab-baqoolkii

Annagoo barwaaqiyo

Meel baadle joognoo

Tumanayna Beerrey

Sow maan baraarugin

 

Riyo beena weeyee

Sow baalla daymii

Baabuur lalaahyood

Haad baalle mooddoo

Fananaaya buur dheer

Isma odhan ka boodoo

Nafta sow ma biimayn

 

Nin Banaadir joogoo

Beled-Weyn la haystoo

Waxaan ahay la baabee

Sow baadi doonkii

Weli baafi maan ihi

 

Beled-Weyn Allahayow

Ka dhig xiro badhaadheed

 

Beerlula Allahayow

Belaayada hareer mari

 

Beled-Weyn Allahayow

Ka dhig guri barwaaqeed

 

Beerlula Allahayow

Beryo samo ku noolee

 

Beled-Weyn Allahayow

Ka dhig beerta raaxada

 

Beerlula Allahayow

Ka barii wax yeellada.

 

Bulsho

 

 

Talooy go’an baydahaa

Xujooy taran bedenbedkaa

Hawooy balaggaa furfuran

Sengow dhimay badalligaa

Biddoow camalkaa ku sheeg

Badeey adigana muggaa

Hirkaagiyo baaxaddii

Buraashad miyaan ku dhuray

Ballaadhkiyo mowjaddii

Bilaale miyaan dardaray

Shantaa hore bidix lisee

 

 

Caroog kulul baa balwadey

Babtiisii baa la naxay

Dad baa isu soo bulladay

Dhankee babbisadu jirtaa

Baquhu yuu saaran yahay

Ninkee boholaha Xargaga

Balbalo u daboolan tahay

 

 

Bulshaale wad buu sidaa

Bahdoon buu maaggan yahay

Ul boocuu ugu tukubay

Berdaa lagu kala negaa

Dhexdoodii buu ka baxay

Dhammaa beydbeydsigii

Ban weyn baa layska helay

Fallaadhuhu gun iyo baar

Bartii shiishkay hayaan

Biciidkuna wuu arkaa

Xaggeese la beegsadaa

Badbaado miyay dhacdaa

Belaaydu yaab lahaa

Wax bay buun buunisaa

Nin jeeday bararisaa

Shantaana ballaysinkii dheh

 

 

Bulshoy adigaa milga leh

Ninkii boojimo ku yidhi

Shalaad barataannu nidhi

Bayluulida haw furfurin

Bariidana kaama geyo

 

 

Ninkii ballankaaga qaaday

Ka baaqday xilkaad u dhiibtay

Ka baydhay ujeedadaada

Ku boobay adoo sabool ah

Ku wiirsaday baaba’aaga

Adoo bogan waayey taada

Ninkii u buseelay raaxo

Huwaday bulbushii libaaxa

Buruudkiyo shaashka qaatay

U booday cirkaa dusheenna

Bilkeeday laboontidiisa

Buurtuu koray waarin mayso

Heddiisana baajin mayso

Kub iyo bawduu ka jabi

 

 

Shantaana umal fool bashiishtay

Berdaanka xusuusta ii dheh

 

 

Bulshooy adigay boqraday

Beerkayga adaa gogladey

Bogeyga adaa huwadey

wadnaha adigaa barkaday

bishmaha adigaa furfura

Markii lagu bililiqaysto

Markii baaqagu yeedho

Ayaan boholyoow gabyaa

Dareenku baraarugaa

 

 

Bulshooy adigay boqrday

Adaa bili igu shakalay

Baruudka adaygu xidhay

Haddaan ahay wiil bir kulul

Burjiga adigaa iska leh

Badheedhka adaa i faray

Dagaalka adaa i baday

Belaayo haddaanay dhicin

Dantaada haddaan la bi’in

Haddaan baradaadu guban

Miyaynu is baran lahayn

 

 

Haddaan wanka badhida weyn

Baraarkana loo qalqalin

Ninkii cunay booligaaga

Haddaan buro loogu darin

Saboolka haddan la badin

Haddaan boqol ruux la korin

Dhulkii beeraha lahaa

Haddaan basanbaas ka dhicin

Bal iyo xaab laga idlayn

Dadkii qabay berisamaadka

Haddaan badhax loo shubshubin

Barwaaqadu tuugsi noqon

Haddaan badar loo kaltamay

Biyaha sixin looga dhigin

Basaasta ninkii huwaday

Badhaadhnay haddaanu oran

Naftiisana been ku furan

Miyaynu is baran lahayn

 

 

Haddaan waa kuu beryaa

Bayuur iyo ummal ku tarin

Haddaan berritiyo sed maqan

Bushaara lagaaga dhigin

Baxnaanadu kugu adkaan

Haddaan sida Baar-caddaa

Baloolliyo badowyaley

Naftaadu ku ciil belbelin

Qabiilka haddaan la bilin

Haddaan boodhka laga tuntumin

Haddaan is bahaysigeenna

is biirsiga wada-jirkaaga

Budh iyo xoog lagu furfurin

Bartaada haddaan la dhicin

Bukaanka haddaan la nicin

Haddaan bogso lagu daweyn

Miyaynu is baran lahayn

 

 

Barbaarta haddaan la layn

Billaawuhu dhiig matagin

Ninkii ku bud dhigi lahaa

Haddaan baqayuhu ka lalin

Halyeyga badbaadadaada

Haddaan bahaluhu ku shirin

Haddaan bir ma geydadaada

rasaas loo berentensiin

Waraabuhu baan ka dhigan

Baroorta qofkii lahaa

Haddaanu u rogan bil-khayr

Belaayo xijaab ka dhigan

Wixii hadhay baylahdaada

Haddaan buntukh loogu talin

xanuun lagu baraq nuglayn

Nin bayr lihi salow ku gelin

Miyaynu is baran lahayn

 

 

Basaas iyo oon dartii

Haddaan dhulku baali noqon

Haddaan sida bagagidii

Banaadir indhuu ka nixin

Bariiso haddaan la qixin

Boqoolku is daba taxnaan

Bugaan bugtu gelin Xijaas

Badroolka haddaan la yu’an

Hablihii boqorkiyo dhacalaha

Baftada lagu wada yiqiin

Haddaan baxsadkooda dheer

Baxreyn laga soo qab qaban

Haddaan boqorrada Carbeed

Amiirada baalka xidhan

Kun jeer baryo loogu tegin

Miyaynu is baran lahayn

 

 

Haddaan bari ina qalayn

Haddaan bogox ina fantayn

Beelahaa ageheenna yaal

Haddaynaan buro ku noqon

Tukii baallaha caddaa

Adduunyadu baadideenna

Bannaanada kaga xeroon

Boogteenniyo dhaawaceenna

Haddaan baga laynna odhan

 

    Ceel Walwaaleed

 

Wahe dhalashadaadaan

Farxad waalan gaadhoo

Weedhkiyo dabaylaha

Ama weriyahaagii

Goortaan waraystaa

Werwer ii dhammaadoo

Wahab layga qaadoo

Lugtu weerar mooyee

Wahsigii illowdoo

Wadar iga lib-haysaan

Wiil curad sidiisaan

Wanan kuu bireeyoo

Waayeel duceeyaan

Wacayoo u yeedhee

Walqashaadii maadaa

Cunay waaxyaheedii?

 

Weger iyo ka waaweyn

Tani waa ka waasacan

Hadday ceel Walwaaleed

Ku go’aan wadaamuhu

Waan-waani dhacantee

Wadnahaan farta ku hayaa.

 

Inkastaanu weydeyn

Waranlaha ilaashaa

Waadaasha xooluhu

Iyadaa waraabaha

Wehelkeeda mooddoo

Woohowda diiddee,

Waddo halaq nin moog baa

Waabay ka leefee,

Wed hadday ka nooshahay

Waageed ha gaadhoo

Waxaraaha raacdaan

Wakhti kuugu simayee

Goormaad wadaadkiyo

Weliyada sidoodii

Ii waaninaysaa

Wacdi ii furaysaa

Werdi ii rogeysaa

 

Weger iyo ka waaweyn

Tani waa ka waasacan

Hadday ceel Walwaaleed

Ku go’aan wadaamuhu

Waan-waani dhacantee

Wadnahaan farta ku hayaa.

 

Isla-weyn qabkeedaa

Wiyil aan jaraysnayn

Ugu wadha maqaarkoo

Lugta webi u geliyee,

Haddaan weel gun laga tolin

Waayaha adduunyada

Xog-ogaal la weydiin

Ruuxii gu’kaa weyn

Lagu odhan wax ii sheeg

Taladaadu wiilooy

Dalab waayi maysoo

Qofna waari maayee

Mudanaha walaalkaa

Haddii weerar lagu dilo

Isha lalama waabtee

Weerkiyo baroorta

Dadka lala wadaagaa.

 

Weger iyo ka waaweyn

Tani waa ka waasacan

Hadday ceel Walwaaleed

Ku go’aan wadaamuhu

Waan-waani dhacantee

Wadnahaan farta ku hayaa.

 

 

Cajeb

 

Cajebey cajiibeey

Cawo iyo ayaaneey

Caqligaad xadaysaa

Caku barashadaadii

Iyo caabuqaagee

Sida faras cag fududoo

Cadda-horor yaqaannoo

Gulufkiyo colaadaha

Ninka lihi cad-goostaa

Raggu kuu cugtamayaa

Anna caashaqaagaan

Hadba weel u culayaa

Cimri-dherer hadhkaagaan

Riyo kula caweeyaa.

 

Dhulka oo cagaaroo

Cosobkii dul-saarraa

Isagaan car-jabin weli

Cabbanaan daraaddeed

Ciidda hoose raantiyo

Kula ciiray fooddoon

Cagta meel la saaroo

La cuskado lahaynoo

Calcalyada xareeddii

Halka godan cuslaysiyo

Fiid-cawl horraantii

Cirka oo daruuruhu

Midab wada cillaaniyo

Ku dhigeen canjiidaha

Xilli ay cadceeddii

Dhar cashmiira xidhan tahay

Sagal caasha saaraad

La wadaagtey caanoo

Haddaan caawo kale jirin

Cidi kaama garateen

 

Geed cal iyo buur dheer

Carro-hodan ku yaalloo

Cokanoo irmaanoo

Dhirta kale ka caynoo

Cimilada agtiisiyo

Rugtu qurux ku caan tahay

 

Dusha sare caleentii

Laamaha is-celisoo

Hoobaan casuus lihi

Cartamayso dhinacyada

Ubaxuna tin iyo cidhib

Kaga dhigay cabbaadhyada

Shimbiraha ka ciyayaa

Intay heeso curiyeen

Isku camal wareereen

Dabadeeto carashada

Markii laysku cayn go’ay

Isu ciidan doonteen

 

Halcabbaara goortay

Isu calan walleeyeen

Cadho kala maqnaayeen

Cadcaadiigsi geedkii

Ciddiyaha ku qariyeen

Codka luuqda heestiyo

Carrabkoodu kala tegay

Carcaraha is daba maray

Cudur jirey ku baaba’ay

 

Dhallin caana diiddoo

Guryihii ka caagtiyo

Cadraddiyo barbaartii

Sida goob ciyaareed

Ugu soo carraabeen

Calaf waa halkiisee

Hadallada cawayskaas

Ku calmaday u badan tahay

 

Carshigaa nasahan baad

Biyo wada cabteenoo

Haddaan lay cadaabayn

Rabbi ii cadhoonayn

Dadku in ku caashaqo

Madowgiyo caddaankuba

Ku caleemo saaraan

Sow kuma canaanteen.

 

Daalacan

Maansadani waa maansadii labaad ee

silsilladda Deelley ee uu Gaariye

Bilaabay.

wuxu yidhi Hadraawina:

 

 

Ma da’furin ogaalkay

Xaska dabada maan gelin

derejada ilhaamkiyo

hibadii dalaysnayd

uma dhiibin duudduub

Weli Dalawadaydii

Doobigeedi may dhimin

Dibu-dhigasho mooyee

Wax is doorshey may dhicin

Afartaa xan durugtiyo

Danni jira wax sheeggii

 

 

rag hadduu dagaal galo

Danta guud xilkeediyo

U dareero fuullaan

Ashkir deeddan badiyaan

xakamaha la doontaa

Duullaanka kama hadho

 

 

gaarriyoow dugaalkiyo

Shaxda Delebka taallee

Daawashiyo cayaarba leh

Sirmaqabe ku diirsaday

Aniguna hog baan degey

Digba waa digteedee

Deelleydu waa laba

 

 

Afartaasi waa duud

Arrin wadata diirkeed

Dulmar gabaygu lee yahay

 

 

marka dooddu kulushahay

daldaloollo muuqdaan

Doogashada qabiilkiyo

Dacar iyo ladh soo kaco

Nabaradu dillaacaan

dadku kala qaloodaan

Marka dhidar ku daadego

Booraan dahsoonoo

Hilbo laga diqoodoo

Damac-beelay yaalliin

Dabadeedna uuskiyo

Duufkiyo xumaystii

debedda ula soo baxo

Dadku shaamareeraan

Neecaw delleganoo

Doorsoontay uriyaan

Waxan ahay dareenkii

Noqon jirey daruurtee

Sidii roobka di’i jirey

Dalka wada dhammayn jiray

 

 

Indhaweyto daaf iyo

Cudur daansha socodoo

Duulduulay baa jirey

Daacuunse maahee

Asal-tira-ma doorshuhu

Duraygay abuureen

Ma og tahay nin doorkiyo

Inta neceb dir soocee

Derejeysa qarankiyo

Durdurrada aqoontiyo

Qalinkiyo Dawaadiyo

Deelleyda curatiyo

Innagaa ka daba tegi

Durbaankay tuntumayaan

Dawankaynu sidannaa

sida danaba u baab’in

Dugsadaha qabiilkiyo

Dib-ka-naaxa shaac baxay

Diga-rogashadeennii

Iyo dawladnimadii

Dib inay u celiyaan

Qorshahayga kuma darin

Nin kastaa ha duudsiyo

Ama dala’si haw xado

Ama duurka haw xulo

Ama dabinno haw dhigo

ama duhur ha weeraro

Ama damac ha dhaafsado

Gobannimadu waa degel

Dayax iyo iftiin nool

Dumimeyso weligeed

Anigaa dabka u sida

Dal-jirkeedi baan ahay

ninka xagal-ka-daaciyo

Goldaloola iga hela

Isaga iyo digtoonkii

Anigiyo dagnaantay

Taariikhdu duuggeed

Diiwaanka qarankiyo

Wixii deyn cad ii qoran

Dirirtiyo rogaalkay

 

 

Dahabka iyo maartiyo

lacag aan Dur wadannoo

Laba daabac sidatiyo

Dalaga iyo beeraha

dacalada Shabeelliyo

webiyada dugsaniyiyo

Danbarsada labeentiyo

Dirirradu habaaskiyo

Dusha sare ka maydhaan

Daarahan casuustaleh

Kolba midab la doortiyo

Diibka lagu mariimee

Shanta Datsun yaalliin

Hanti aan dal dheer iyo

laga keenin dibadaa

Karti iyo dedaaliyo

dardar lagula soo bixin

Duullaanna loo gelin

Duco waalid soo hoyn

Carshigana ka soo degin

Deeqdaa la yaabka leh

Ninka weel darsanayee

digashada saboolkiyo

Ku darsaday badheedhaha

Miyaan eedi daba ool

Godobtiisu dedanaa

 

 

Bulshadeenu waa duul

Daacad iyo xishood badan

Dun xariira weeyaan

Cidna uma darraadaan

Dar Allay ku dhaqantaa

Dareen waw dhegweyn tahay

Ogow doqonse maahee

Qofka maamul dalabliyo

Dabbaal-joogto hoosiyo

Dibindaabyo ugu maqan

Degdeg uma tilmaamaan

Nabar kulama duulaan

Dib bay ugu muddaystaan

Dulmigiisu waw kayd

 

 

Afartaa dun quruxliyo

Diillimaha Biciidkiyo

Dildilaha farshaxankiyo

sida delebka ma dhigay

Mid kalaase ii dihin

weli dooddu ii furan

 

 

Maansadan dabayshiyo

Duufaan sidiisii

Dalandool u socotee

Dalladii qabiilkiyo

Xidhan waranki deyllaa

Laga furay daboolkii

lagu gado dukaamada

Miyaan xeer dabbaaliyo

Sharci laba-dibleeyiyo

Dar u qaybsan loo hayn

Toloow daaya yaa yidhi

Duumadan xanuunka leh

Kuwa luuqda daba dhigay

Denbi miyaanu qabanayn

 

 

Dulucdiyo ujeeddada

Runta aan u daadego

Ducda hadalku waa hee

Inta gaajo doob tahay

Derbi tahay laxaad weyn

Dufan-jecesha ururtiyo

Dibna-leeftatarantee

Doorka maanta soo baxay

Dabatadu sad roon tahay

waxa yaal daldalayaan

Danyartiyo saboolkuna

Diingaraaro jiifaan

Dadku kala sarreeyaan

In qabiilku dabar-go’

Ama dumo ha eegina

Cilmi diidayaa jira

 

 

Deegaanta noloshiyo

Darantiyo samaantana

Ninkii doonayoow taas

Daw loo maraa jira

Umad yahay daryeelkaa

isku duubnidaa iyo

Adigiyo dedaalkaa

Dawadaadu waa taas

Dhan hadday ka debecdana

Gabbalkaa dam weeyaan

Ma dardaaran baa hadhay

Deexashada tusaalaha

Ama talada deeqda ah

Miyaad dood ka leedahay

 

 

Geenyadaydi Daalacan

Dabar saari maayee

Dibso aan idhaahdoo

Dagagara ayaamee

Sulmakii darbane mee

Dalandaliska Naylaha

Doonnanteenan boqorka leh

Deelleyda baaqa ah

Darka laaska beeshiyo

Duunyadu isugu timi

Dalbashada wadaantiyo

Adaa doojinteediyo

Haya dawliskeedoo

Dulqulaalka xanankiyo

Dogobkiyo Huuddiyo

Waxa tahay Bir-daaqeen

Ardaydiisa dooddiyo

deeqsiiya hadalkee

Sangahaagi Doolaal

mar labaad ha dananee

majaraha u sii daa

Sheekadu ha durugtee

Dawi Maxamed Xaashoow

Aniguna ku dayashada

Haddaan dayro kaa dhigo

Anaa daawadii furay

Waa innoo dantaas guud

Deelka-xeel-la’aaneed

Carrab dalab-la’aaneed

 

Daalo

 

Daaloo korkeedii

Figta iyo daruuruhu

Isku soo durkeenoo

Ceeryaamo daahii

Ku dallaalimaysoo

Dirir gaaxdey mirayoo

Todobaad ku da’ayoo

Danabkiyo hilllaacii

Isu daba mareenoo

 

Onkodkuna dayaankii

Dhulka dakharo yeeloo

Casar gaaban daadkiyo

Durduradu kulmeenoo

Isku soo darmeenoo

Isla dulundulceeyeen

Jarar moosa dumiyeen

Hadba daw samaysteen

Shinbiruhu mar duuleen

Marna soo degeenoo

Damaloo dhan qariyeen

Dananka iyo foorida

Darandoori heeseen

Dayaxiyo cadceedduna

Dacallada ka joogaan

Isha daawanaysaa

Kola daali maysee

Bal aan daaha aan rogey

Halal kale ku sii daro

 

Dal ahaanna waa gobol

Dullo iyo baannanba leh

Badna way la deris thay

Duni weeye cimiladu

Dardarteeda dhigatoo

Waxa loogu daray taas

Inta qurux u damac roon

Cirku dooba kama dhigo

Degmo weeye hodanoo

Dooxooyin madhaxliyo

Deegaan ma guurtiyo

Ilo wada darrooriyo

Doog aan is dhalan rogin

Dayib geed la magic baxay

Dahab hoosta yaallaa

Dalag looga dhigayoo

Cudur kama dilaacoo

Dulin kama abuurmoo

Dabar-gooye kama dhicin

 

Waa degel qabow oo

Qorrax diib is marisoo

Jidhka aan damqayn baa

Loo soo deldelayoo

Dadku kuma gabooboo

Nimankii Darwiishkii

Kula jiray dagaalkoo

Weli doob la moodaa

Birta daabka haystoo

Gala duullinmaadkoo

Iyagaa dorraatiyo

Taariikhda duuga ah

Dhul fog looga doontaa

 

Duunyadiisu waa geel

Daran iyo tigaad cuna

Ido deexda lagu dhaqo

Ardo lagu dabbaal dego

Carro weeye dihinoo

Dirka magac ugaadheed

Lagu soo dareershoo

Farow iyo dibtaag baa

Derrimaha ku fara badan

Cawl-aan didaynoo

Cidi aanay dilinoo

Qofna aanu dabannoo

Dibindaabyo aragoo

Dannigii ka ba’ay baa

Dugsanaysa xoolaha

 

Dad ahaanna waa qaran

Waa duul is wada dhalay

Qalo iyo dir sooc ma leh

Dab dhexdooda kama huro

Weligood ma diriraan

Isma doca-doceeyaan

Dumar kama baroortaan

Dooxatiyo wereentiyo

Budhcad duusha kuma maqal

Daandaansi ma oggola

 

Xumo uma dulqaataan

Nabaddana ma diidaan

Deeq kuma masuugaan

Doodna waa yaqaanniin

Diricyaa ka kacay badan

Damdamtiyo mashxaraddiyo

Sacabkana ma daayaan

Danna kama fogaadaan

 

Nin dabali wadatoo

Waxaan ahay dalxiis iyo

Doolaalo keentoo

Deg-deg baa I soo galay

Dibna waan u kacayaa

Dunta gabaygu leeyahay

Kama xulan hal-doorkii

Dulucdiina kama bogan

Balse daymo halacsiga

Kolley doorkan manta ah

Halkaas aan ku dagagaro

 

Daahyalay

 

Ka dib markii silsidladi caanka ahayd ee Deelley oodaha

jabsatay, nidaamkii dalka ka talin  jirey wuxuu si

toos ah iyo si  dadban labadaba isugu dayey inuu

silsiladaas wedka iyo waabeeyada    ku noqotay u helo

talo iyo xeel uu ku joojiyo ama farsamooyin

uu ku kala daadiyo  Markuu sina ugu guulaysan waayey

ku talo-galkiisii ee ku hungoobay qorshayaashii ka hor tagga

Deelley ayuu 8-dii Maarso 1980, Xuskii Ururka Haweenka, Golaha

Murtida iyo Maddadaalada ka     hanjabay Jananku,(Siyaad Barre)

kuna dhaartay in ragga Deelley hormuudka ka ah ee tiriya ama

maamulaya la layn doono, qaar kalena la xidhxidhi doono.

 

Heestan Daahyaley oo soo baxday 11-kii Maarso 1980, waxay ka

jawaabeysey go’aankaas nidaamkanaa u sheegaysaa

in go’aanka shacbiga Somaliyeed beeninayo go’aankiisaas.

 

 

Daalacan warkeedii

Iyo faraskii Doolaal

Dalan-doolka maansada

Dar-dartiyo wacdarihii

Sida danab u laba dhacay

Dadku maqalyey shaalle.

Dedda kaca rogaalkiyo

Daahyaley car-caraaheed

Maantana dinaahyaha

Dayax Weerar baa sida

Gaarriyow ku soo durug

Malmalkiyo dab-qaadkii

Iyo weliba deebaaq

Dabray oo haddana furay

Misna daah kalaan rogey

Deelley wankeed qalan

Daaheedu waa furan

Hibashada dareen kacay

Degmadeenna beer-qaad

Sida daadka maanshee

Hal-abuurku duunkiyo

Dhul damqaday ka faalloo

Ninba garashadiis direy

Darka cagaha soo geli

Sii durugtay sheekadu

Dumarkiina soo biir

 

Rag darmaano soo fuul

Ragna dalawadiisii

Iyo doobigii keen

Ragna deer-cadkiisoo

Baar-baq dooblyayaa wado

Bandhigii ku soo daa

Nin dameero soo horay

Yaan la odhan denbuu galay

Billay duunyadiis tahay

Waxes iga dardaarana

Ninka daaqasanaayow

Dafac laa gosheediyo

Dixda hayska joogtee

Yaanay nagu dannaaniyin

Ama geela naga didin

Nirgo daaddah baradaa

Derrimaha madheedhka leh

Sida digirin jiifee

Yaanay naga danbaabidhin

Doqon yahay masayrkiyo

Danni lagu abuuree

Deeqdii Illaahay

 

Deelqaaf ka mudataay

Adigiyo dangaladaa

Da’kastaydin qooqdaan

Waxa aydin dihataan

Daratiyo ma caal baa?

 

Maansada dunteediyo

Waxa lagu dir-soocdaa

Degelkiyo dhirteedee

Heellada ma danadiyo

Dibowgaa ka gurataan?

Murtidiinnu dakhariyo

Dalab iyo lanlaamiyo

Daldaloolo badanaa?

Ma dareere miirtiyo

Duddun bahal galeenaa?

Dardartii aftahankiyo

Dilladii farshaxankiyo

Dux abwaan ma sidatoo

Diiftii saboolkiyo

 

Daal baa ka muuqdee

Gabaygaba ma ducashiyo

Dawersaa ku keentaan?

 

Mise dagan ma dhaaftiyo

Duul baa ka gadataan?

Dhul dellegan ka soo xada

Mise luuq dahsoon iyo

Suuqa doqon ma garatiyo

Ku-dhacdaa ka dayataan?

Marka geel dar loo horo

Diin maxawgu heestaan?

Haddii reerku lama dego

Meel daaq ka dheer yahay

Degel oomman furan yahay

Dadka guriga joogiyo

Waxay duunyo haystaan

Diihaalka wada qabo

Daruurana ka hooraan

Meel durugsan goortaas

Maxaa daanka oo qudha

Ula doogsin carartaan?

Gudin-yahay dulbaaxdiyo

Dufan lagu afeeyee

Dareenkeedu laaciyo

Milicsiga ku deexdee

Danbarsiga cadceediyo

Dabayoodka luunka leh

Weligeed ku darartaa

Maxaad doodad beeshiyo

Danta qaranku leeyahay

Dusduskaaga foofkiyo

Damac uga hor marisaa?

 

Noloshaba ma dirashiyo

Damqashada calooshiyo

Dalqadaa ka barateen?

Midha-Daray raggiinaa

Duudduub ku liqayow

Kolley geedka duuggiyo

Taariikh la daastiyo

Laga diirto magac hadha

Sida diirta xagatoo

Dadnimada arradisee

Dib maxaa u dhigateen

Duniduba ma maantaa?

Dab cunaannu idin nidhi

Maansadu dan guud iyo

Dalka hanashadiisiyo

Dadka wada-jirkiisiyo

Dawna way ku socotaa

Dawladnimou samafala

In kastoo dirkeediyo

Dulucdeedu saas tahay

Misna loo dardaar weri

Ka hor yimi nin diiddani

Deri iyo u yeel tuur

Dunjigeeda maydhaan

Xistegeedu daba gure

 

Dibinada shirqoolka ah

Inta boholo loo dedey

Kaga gudubtey daanshood

Digashadu ma saamayn

Dhibta waw dul leedahay

Dibin daabyo hoosiyo

Dabra, weerar caabbiya

Duullaanna waw hadhay

Dibso aan nidhaahnoo

Ha dekaanto mooyee

Dabarkeeda geenyada

Geedkee ka diirraa

Qorshahaba laguma darin

Doc wareenka sheelka ah

Iyo saymo dawdilan

Kuma dagato maansadu

Xinka way ku darartaa

Kulka way u dirantaaa

Dabka way ku carataa

Haddii jeedal lagu dayo

Deeddankay ku badisaa

Dakharada la yeeliyo

Hubka lagula daalee

 

Ha ku debecdo lagu wado

Dardar bay ka qaadaa

Haddii dayro laga dhigo

Derejaabay tolataa

Calan bay deldelataa

Haddii seyga laga dilo

Doqon geesigeedii

Ninka daray billaawaha

I dumaal tidhaahdoo

Dakanada illowdoo

Danka kale u durugtoo

Diga-rogata maahee

 

Timahaabay dabataa

Dunta waxay ku xidhataa

Wiil dardaarankeed qaba

Magaciis Dulmane yahay

Duqa dhalay sabool yahay

Danyar hooyadiis tahay

Inta xeerka dumisyo

Deni waa ka garanuug

 

Dacwadayda Ciinow

Dire dire umaan tiring

Deel-qaaf ka xeel dheer

Uma jeeddo daw dhaaf

Daandaansi kama wado

Ka da’weyni ruuxaas

Derejiyo xil-qaadkeed

Nin u dudaya maan ihi

Damac wayga xaaraan

Dilla gabay ku faankiyo

Doqonniino hadalkiyo

I dayaay wax kum falo

Maba lihi dareenkaas

Waxa qalinka igu diray

Dadku way tirsanayaa

Deyna waa ka maqan yahay

Dana jirena waan ahay

Danyartiyo saboolkiyo

Anigiyo doc-wadhantuna

Isku digato miihine

Daawaannu leenahay

Diilalyada cuslaysiyo

Daalaa-dhacoodaan

 

Aniguna damqanayaa

Xaq haddaan ku daakiro

Ma deyrkii Maakaan gubey?

 

Danbarkiyo karuurkiyo

Caanaha durduurta ah

Dadku haw sinnaadeen

Haddii laygu dilo taas

Taariikhdu duugeed

Dirirrada sidkod go’ay

Door-roone haw hadho

Dibna mooyi saw noqon

Dal Allee Dharkaynow

Haddaad maanta dagan tahay

Ninka duunyo kaa wada

Afka kama daboosheen

Maxaad deelka maansada

Dacar iyo dhunkaal iyo

Duumo uga arkaysaa?

Maxaad uga didaysaa?

Uga dhigi wax kuu daran.

Armay doorba kuu tahay.

 

Haddaan waawey roob da’ay

Dayra-dhaafka jiilaal

Guri laga dugaashado

Aqal laba deryaala ah

Dadabtiisu nooshahay

Celin kara daroorraha

Docaha iyo raartiyo

Dhan kastaba ka dalab tiran

 

Ummadduna dugsoonkaas

Dermo qaran ku jiifaan

Bulshadoo dar hoogiyo

Taalla dooxa geerida

Hadii daad u soo galo

Miyaan waayey deelkiyo

Dareensiinta dhiillada

 

Duunyo waa la foofshaa

Daaqna waa la geeyaa

Doorna waa ilaashaa

Isha daymadeediyo

Digta luuqdu waw wehel

Duhurkaa la ururshaa

Tiro lagu dabbaalaa

Dabadeed la hooyaa

Kol hadday dareeraan

Deegaanta raacaan

Dildilaan ku goosmaan

Wax daryeela waayaan

Daaha hiimammowga ah

 

Maqal daaqda lagu tebo

Cawa-daran la raad guro

Dibjirtaye ma been baa?

 

Shilna wayna daan-weyn

Demmanaanta kama foga

Xoolaha dayacanta ah

Inuu daayo mooyee

Kam durugsanaan karo

Doon-doonisteediyo

Day-dayashadeeduna

Darayada libaaxiyo

 

Ninka damalka ka hadhsaday

Deleb waw gudboon tahay

 

Haddaan waayey doobkii

Xilka doonnantiisa ah

Dayrada u noqon laa

Danyar habaqlaheeddii

Duddo habalku kala tago

Miyaan waayey deelkiyo

Daba socodka qaylada

Hayin sida dadweynaha

Dalaggiyo dhaqaalaha

Duuggiyo wixii nool

Haddii layska dabo galo

Hadduu aar dalaafiyo

Arko belo ku soo diran

Nafta dawdab roorka ah

Daran doorri orodkiyo

Durdurada ka buuxsado

Maatada derderan iyo

Deli iyo jar kala dhaco

Dooggaan la maarayn

 

Dibna looga soo kaban

Didmadiisu keentee

Haddaan waayey dabarkii

Dhacdo lagu daweeyoo

Lagu dagagaraa jirin

Miyaan waayey doohdiyo

Doobirtii la odhan jirey?

 

Danta guud mudnaanteed

Gobonnimo daryeelkeed

Damaciyo hankaygii

Haddaan waayey dawgaan

Is lahaa ha lagu dego

Berri degel ma dhaafaan

Dadka wada jirkiisiyo

Isku duubnidiisii

Lagu doorshey reer reer

Kala daadsan laga dhigay

Mus duleedku xanan yahay

Qarannimadu dagan tahay

Gudahana dab kaga kacay

Dawankiyo carooggiyo

Miyaan waayey Daalacan

Sengehayga Doolaal

Ama faras dirkiisa ah

Dayax-weerar oo kale?

 

Ragga daawadii furay

Ama daacaddi jaray

Ama qaranka duudsiyey

Hantidii dadweynaha

Dacallada ka buuxsadey

Dalku eed ku leeyahay

Rag la deydeyaayoo

Dedan oo qarsoonoo

Damacooda xeel iyo

 

Ku darsaday tab hoosoo

Wixii deyn ku soo baxa

Berri diidi karayoo

Dufankiyo karriinkii

Iska duugey maahee

Sida buurta Daalood

Dal fog bay ka muuqdaan

 

Diricaasi waa kuma?

Dawdar weeye shalay jirey

Durba sawkan jeedladay

Dhistay aqallo daah weyn

Tolow duubka yaw xidhay

Hadmuu tobanka doonyood

Dekedaha ku soo xidhay

Hadmuu dunida gaarkeed

Intuu daawashaw tegey

Demesh iy wixii yiil

 

Sida daad u soo rogey?

Kaftankaas dareenka leh

Danyartaa ku heestee

Dadka maanigaa baray

Derejada hummaaga ah

Magacyada dul-saarka ah

Dorraad soo gadaal baxay

Maxaa laygu digayaa?

 

Dooddaa aan ku soo xidho

Bi’I waaye deylooy

Adna darayga hays dhigin

Xaajadu dalluun iyo

Dalow bay ka lulataa

Ha ka tuurin daaddeys

Anna hay dardaar werin

Deelleyna aan faro

Duco iyo sidii roon

Dawgaagu waa sahan

Dadku waa abbaartaa

Isku dira bahdeediyo

Kala dila ha noqonnine

Isku dara ha lagu dhaho

Nin xumaa daneeyoo

Waxa jira damqanayee

Yaanu xagal ka daac iyo

Gol daloolo kaa helin

Xidho duubka nabadeed

Daacaddiyo runtaba sheeg

Daaraanta magacaw

 

Cadowgaagu duurkiyo

Hadduu doogga cawskiyo

Dareemada ka badan yahay

Adiguna dab baad tahay

Digo shidan hadduu yahay

Adna daad socdaad tahay

Damal adag hadduu yahay

Adna danab dhacaad tahay

Baaruudda duushiyo

Dubbe culus hadduu yahay

Derbi soo ceshaad tahay

Mugdi lagu dayoobiyo

Gudcur dama’ hadduu yahay

Qorrax duluca furatiyo

Dayax buuxsamaad tahay

Hadduu aw dillaaliyo

Qalin duurre faashiyo

Yahay fiqi dammiinana

Cilmi durugsan baad tahay

 

Dulin dhiigga miirtiyo

Dulmi hilan hadduu yahay

Xaq dillaacay baad tahay

Nin qabiil daftiisiyo

Sita daramalkiisoo

Ku dan qaba hadduu yahay

Qaran dawladaad tahay

Hadday daana daaniy

Dawliil ku heesaan

Waxyi soo degaad tahay

Inta dunidu raarkiyo

Deyrka hoose leedahay

Qof dulmani ku nool yahay

Ilays daaran baad tahay

Wed jiraana kuma dilo

Anigana bir danantiyo

Dabran iyo melmelan iyo

Deldelaad ha lay sudho

Duuggaygu waa adi

 

Dabahuwan

 

1. markay dani meeday tidhi

2. maxaan talo meel ka deyey

3. markaay dani maaha tidhi

4. weydiiyey qof meel ka deyey

5. markay dani maaha tidhi

6. ku laabtay halkaan ka deyey

7. markay dani maaha tidhi

8. ka sii deyey meel la deyey

9. Maxay doqoniiino tidhi

 

10. ruuxaan jirin raad ku doon

11. intaan isku duubay been

12. ka buuxsaday labada dacal

13 maxay runi daadi tidhi

14. maxaaan arrin dawlis dheer

15. ma diidoo la soo qoqoray

16. ku daabacan baal madow

17. ku daawaday meel madow

18. wax aan duluc sii ridnayn

19. indhuhu ku daraandareen

 

20. Maxaan dogob beer is idhi

21. daruuro u soo sasabay

22. daryeelka ku maal is idhi

23. biyuhu uga sii dareen

24. Wax aan degdeg jeer ku liqay

25. maxay shishe ii damqeen

26. kashayda dalooshadeen

27. muxuu hadba shay dellegan

28. dareensigu soo tuf yidhi

29. Ummuuraha duur xulka ah

 

30. duunkayga maxaan qodqoday

31. weydiiyey su’aal da’weyn

32. dibnuhu iga aamuseen

33. Dal xiiska maxaan bilqaday

34. maxaan farax deeddankii

35. maxaan sida daad jirfaday

36. maxaan hadba daaf qulqulay

37. maxaan hadba deex susumay

38. maxaan deli jeer ka dhacay

39. maxay jarar soo dedelan

 

40. doolaaladu fuul i tidhi

41. dushooda markaan u baxay

42. ha soo degin laygu yidhi

43. Maxaan dihin weel la galay

44. ku dayga maxaan ummuur

45. daboolka ka qaad is idhi

46. cabsidu iska daa i tidhi

47. indhuhu dib u soo noqdeen

48. Maxaan dhilay doog lingaxan

49. hal daahan maxaan furfuray

 

50. inaan dib u sii xidhxidho

51. garaadku ku daalay yidhi

52. Maxaan dardaraa habeen

53. anoo daba jooga raad

54. dedaalku i soo xidhxidhay

55. dakaanka anoo jiljilan

56. muxuu dayax soo mirkacay

57. degaan kale ii furfuray

58. dayaan igu soo gilgilay

59. Maxaan qoday doox sal weyn

 

60. maxaan helay deeq mug weyn

61. wax uu dad jeclaan lahaa

62. u waayey wax soo daldala

63. Wakhtigu boqol doocsanaa

64. dersuu kugu beerayaa

65. durduur kugu siinayaa

66. dardaaran adoo qabuu

67. dagaal kugu beerayaa

68. dil buu kugu oogayaa

69. markaad deldelaad gashuu

 

70. haddana kugu diidayaa

71. dorraato wuxuu ka yidhi

72. intuu ku diruu haddana

73. dabbaal kugu sheegayaa

74. Rugaha dunidaa busho ah

75. indhaha deyayaa xujo ah

76. docaa laga eegayaaa

77. deymaa lagu eegayaa

78 danaa laga eegayaa

79. u daana cid baa taqaan

 

80. ka daana cid baa taqaan

81. ta doora Rabbaa yaqaan

82. ka dooro adaa yaqaan

83. dildilo rogan baad tihiin

84. sidaad isu doorisaan

85. ayaad isu doorataan

86 markay dihatay dhul tahay

87 markay dihatay dhir tahay

88 markay duhur tiigsi tahay

89. ayay dalandool caddahay

 

90. duf bay ku sarbeeban tahay

91. dabay ku aleelan tahay

92. lafiba diirkeed qodnayd

93. Dal iyo magac bay lahayd

94. dad iyo mudan bay lahayd

95. duunyiyo mahad bay lahayd

96. diin iyo dhaqan bay lahayd

97. duug iyo dhaxal bay lahayd

98. dan iyo tacab lahayd

99. dedaal xejiyey lahayd

 

100. xadhkiyo dabar bay lahayd

101. aqoon durugtay lahayd

102. xil daacada bay lahayd

103. duleed jiratay lahayd

104 duggaal hanatay lahayd

105 daw iyo marin bay lahayd

106. dareer taxan bay lahayd

107. dardaaran cad bay lahayd

108. dabool adag bay lahayd

109. digtooni horey lahayd

 

110. dabaylo hadday ruxaan

111. durbaan weriyey lahayd

112. awaal deyis bay lahayd

113. dawiyo kabashay lahayd

114. xidhiidh degsan bay lahayd

115. dagaag sharafay lahayd

116. duciyo nabad bay lahayd

117. caqiibo danbay lahayd

118. han iyo dugsashay lahayd

119. deeq iyo hirashay lahayd

 

120. duddiyo gacal bay lahayd

121. dareen xidid bay lahayd

122. xormiyo deris bay lahayd

123.dul iyo magan bay lahayd

124. xishood dedan bay lahayd

125.dux iyo soddoh bay lahayd

126. dumaashi dhan bay lahayd

127. dad kala guran bay lahayd

128. rag iyo dumar bay lahayd

129. nin door taliyey lahayd

 

130. marwiyo degel bay lahayd

131. duq iyo garashay lahayd

132. haween darbban bay lahayd

133. barbaar diran bay lahayd

134. habliyo dardaray lahayd

135. halyey diriray lahayd

136. darmaan boqran bay lahayd

137. duud iyo oday bay lahayd

138. da’ weyn iyo da’ dhexay lahayd

139. da’aad yaryar bay lahayd

 

140. is daadihin bay lahayd

141. deryaale cad bay lahayd

142. dalaandaliyey lahayd

143. horweyn dalmaray lahayd

144. irmaan dararey lahayd

145. hal iyo dalawey lahayd

146. wan dool culus bay lahayd

147. sal iyo daab bay lahayd

148. dallaayad saray lahayd

149. shishiiyo duluc bay lahayd

150. wixii dumey bay lahayd

 

151. Iskuuladu waa dayeyn

152. dammiinnimaday dhigaan

153. dartay uma soo lug go’in

154. duruustu falkay tiqiin

155. daktoor cadoway sideen

156. digrii nacabey sideen

157. xaq bay garba duubayeen

158. Diintay gibil saarayeen

159. waxay dedayeen amuur

 

160. dhibteedu dib iigu tiil

161. waxay docfaruurayeen

162. dedaal abid soo taxnaa

163. Xafiisyadu waa dullayn

164. dulmay ka horseed yihiin

165. dikteetarraday dhalaan

166. direyska wedkay tolaan

167. dardaaran shishay qabeen

168. dalkay shil u loogayeen

169. dadkay u shidhaynayeen

 

170. dardaar werin meel u tiil

171. nin bay u danaynayeen

172. dugaagnimaday dhalaan

173. indhaha dannigay dhalaan

174. intii daran bay dhalaan

175. xadhkaha doqonkay tidcaan

176. naftay damac raaciyaan

177. wax bay daba qaadayaan

178. qofkii biyo diid yaqaan

179. darleefyey ninkay baraan

 

180. sagaashan dabeecadood

181. hadday kol ku soo degaan

182. diihaal iyo saar gumeed

183. ma aamino deeq ka weyn

184. inay laba duul dhintaan

185. Dukaamadu waa nuxuus

186. sun iyo dacar bay hayaan

187. daraandariyey hayaan

188. dareen xagatay hayaan

189. dalaaqda Tusmay hayaan

 

190. waxay demesh soo rogeen

191. waxay diric raarayaan

192. durraaxad u heesayaan

193. waxa lagu doonayaa

194. wax aanan u daafad hayn

195. waxaan diro lay carree

196. wax soo degay lay cusbee

197. ka dooro intaan lahaa

198. ka sii dar intaan lahaa

199. ku sii dil ayuu lahaa

 

200. ninkii digashada badnaa

201. Daaruhu tayo waa ka gaal

202. dulmay taran leeyihiin

203. bar duunyo ah waa ka caydh

204. waxay ku dul nool yihiin

205. nin daaqsada xoolo nool

206. dubbaha fakhrigay tumaan

207. waxay derbi jiifiyeen

208. barbaarkiyo doobka nool

209. carwada dibjirkay dhalaan

 

210. hadday kugu soo durkaan

211. ducaa laga hoos galaa

212. maxay damal weyn shiteen

213. maxay qudhac deebiyeen

214. waxay dab sudheen dhirtii

215. dhulkay midab dooriyeen

216. bal eeg degelkii hufnaa

217. bir iyo waxa daasad yaal

218. bal eega dalkii xalaa

219. waxay lafo daadiyeen

 

 

220. Shil baa dunidii ka dhacay

221. daacuun halisaa ku fiday

222. duufaan simay baa la tegay

223. doofaarrada aan gudnayn

224. diinlaawaha gaalku dhalay

225. maxay dulin faafiyeen

226. maxay samo duudsiyeen

227. maxay godob daaqsadeen

228. maxay denbi xoogsadeen

229. maxay dabar soo xardheen

 

230. maxay dabin soo shaqleen

231. danbeed maran soo asleen

232. Waxay dumiyeen aqoon

233. ilaa dura soo taxnayd

234. waxay damiyeen ilays

235. u daaran qof meel lahaa

236. waxay kala daadiyeen

237. daryeel isu dheelli tiran

238. naf daahira bay legdeen

239. docdeeda xun dhiiriyeen

 

240. dan bay canlabeebiyeen

241. dawgeedu xidhiidhsanaa

242. waxay iga soo duween

243. jidkaan isku daawan jiray

244. waxay dibad yaaliyeen

245. nin tiisa u door ahaa

246. in loo dawaray rabeen

247. da’diisa nimaan baryeen

248. waxay ka dhigeen dadkii

249. af iyo labadiisa daan

 

250. duugii ubadkay cuneen

251. wixii jiray bay dubteen

252. dusuud madhan bay dhigeen

253. halkii beri doobi yiil

254. waxay danbas tuumiyeen

255. rugtii digo loo yiqiin

256. duxdii noloshay tireen

257. waxay debciyeen naftii

258. waxay dacwadheen hankii

259. waxay isku soo dareen

 

260. dadkii kala caagganaa

261. intii gabadh diib lahayd

262. daf iyo kaman baa la tegay

263. dhulkii darrimaha lahaa

264. deegaantiyo baadku yiil

265. dabaylo cas baa ka kacay

266. dorraatiyo guulihii

267. dallaallimadii dhisnayd

268. wixii dalag meersanaa

269. daaduun qaxay baa ka dhacay

 

270. wixii duluglaa ka nool

271. dibnuhu dhubbad qaadayeen

272. Dagaalku sal buu lahaa

273. daad soo jabay baan intaas

274. gacmaha ku dabbaal lahaa

275. anigu dirir maan hanbayn

276. doodayduna may hinnayn

277. hub baa lagu diidanaa

278. waxay igu soo dabreen

279. halkay ila doonayeen

 

280. aniyo debad baanu nahay

281. cidlaan dildillaamayaa

282. daleel madhan baan tubnahay

283. sas iyo dala’asaan qabaa

284. dareen dhidar baan gashaday

285. dugaag falan baan qorrahay

286. daaraantuna way fogtahay

287. duullaankuna waa sidii

288. Haddaad liqday daacadii

289. adaa damacow yaqaan

 

290. sidaad uga dayn baxdee

292. ku sii dar tu kaa daran

293. Cilmigan dib u heego dhaca

294. cilmigan dul ka xaadiska ah

295. cilmigan sam dawdarka ah

296. caqligu ka daboolanyahay

297. bukaankiyo daafka qaba

298. gumaysigu diin u yahay

299. Ilaah lagu diidan yahay

 

300. Islaam la dagaalka ah

301. Danaysigu weel u yahay

302. dirsoocu u aabe yahay

303. daandaansigu guul u yahay

304. dabkiyo wada hawsarka ah

305. dilkiyo wada dhiig cabka ah

306. duullaankiyo boobka jecel

307. cilmigan dalandoolka badan

308. Damiirku ka meydka yahay

309. khaansiirkiyo duufka cuna

 

310. dillaalkiyo tuugga dhala

311. daydaygiyo jeelka qaba

312. wanaaggu ka dayro yahay

313. xumaantu u doorantahay

314. dadkiyo simay xoolihii

315. raggiyo dumarkii furfuray

316. intuu dumarkii is baday

317. raggii dumar qaar ka dhigay

318. af-duubkiyo qoolka taxan

319. Run baa lagu daahayaa

 

320. Dijaal korayaa qaarsoon

321. Dalaal iyo been madow

322. ninkii run ku doonayow

323. abuurtu dumaal miyaa

324. ma duur iska beermay baa

325. ma baadi dibbootey baa

326. dabaylo xagaa miyaa

327. ma doonni hallawsan baa

328. dusheedu ma goob jin baa

329. durbbaan iyo jaas miyaa

 

330. dawliil iyo quus miyaa

331. ma buur lagu daalayaa

332. ma boog damaqdaa wadnaha

333. ma doonis calool bugtaa

334. nin tiisu u diirantahay

335. ma suu u dullaynayaa

336. ma shay laga daawadaa

337. garaadka nin daymo dhow

338. ma Daarwin siduu yidhaa

339. daayeer nin ka soo farcamay

 

340. ma suu u dareemayaa

341. miyaanay dastuur lahayn

342. kitaab iyo diin lahayn

343. miyaan laga sii danbayn

344. sidii daraygii miyaa

345. midhii daraygii miyaa

346. duudduub ku liq yaa ku yidhi

347. Nin diidey inaad run tahay

348. ku dooday inaanad jirin

349. Rabbow dunidaada bilan

350. dunteeda ma sheegi karo

 

 

351. Daayeerka waxaa ka yimi

352. waxaan dad habboon ahayn

353. innagu dir kalaynu nahay

354. duudkii Nebigaynu nahay

355. deeqdii Rabbi baynu nahay

356. xil iyo derejaynu nahay

357. dar loo buriyaynu nahay

358. ka sii daray baynu nahay

359. Ilaah ka durkaynu nahay

 

360. Islaam dilan baynu nahay

361. dugaag u dhacaynu nahay

362. ka daatay muskaynu nahay

363. Ibleys didsadaynu nahay

364. doofaarada aan gudnayn

365. u doortay runtaynu nahay

366. xaqay garbba duubayaan

367. ku diirsanayaynu nahay

368. diin laawaha gaalku dhalay

369. ku dayday ayaynu nahay

 

370. dayeysan ayaynu nahay

371. Sidee duni loogu lumay

372. maxaa dad ku soo lug go’ay

373. maxaa ku hungoobey duul

374. diihaal kula soo dhex dhacay

375. maxay duluc guud martaa

376. maxay dersi yeedhisaa

377. maxay nin u deexataa

378. Iadnaan ugu duur xushaa

379. hadhow xagal daacisaa

 

380. maxaa degdeg wiil ku yimi

381. dusheeda ku foos burburay

382. jid uu nin ku daaqay ciin

383. maxay dabadiis dhigtaa

384. nin aan ka danbbayn karayn

385. maxay doqon loogataa

386. maxay laqan dooxataa

387. maxay danab liicisaa

388. maxay dabar liilisaa

389. maxay dildillaacisaa

 

390. ammuur kuu dabool lahayd

391. maxay digdig soo xidhaa

392. maxay sado daadisaa

393. maxay amar duulisaa

394. maxay dardar loodisaa

395. maxay diric quusisaa

396. maxay kibir daalisaa

397. maxay damac beenisaa

398. maxay nin dabbaal yaqaan

399. dalluun ku waraabisaa

 

400. maxay daldaloolisaa

401. deeqdeeda hadhuub lahaa

402. maxay lur u sii dirtaa

403. ku sii dar ninkii yaqaan

404. maxay dab ku sii shiddaa

405. ninkaanay daweyn karayn

406. Adduunyadu waa daryeel

407. daryeelka wixii ku nool

408. dad bay magantiisa tahay

409. dardaaran cad baa ka yaal

 

410. daymiyo garashay rabtaa

411. hog loo dayo bay rabtaa

412. Runteeda qofkii duwaa

413. xaquu kaga dayro yahay

414. dawgeeda haddaan la marin

415. daliil rabbi looga dhigin

416. deynkeeda waxaad guddaa

417. mar aanad u daafad hayn

418. ninkii dabinkeeda gala

419. dib bay u xusuusisaa

 

420. digniino horoo badnaa

421. Abuurtu dahaysanaa

422. sir iyo duluc raaranaa

423. daabkeedu aroorsanaa

424. degaandeg ballaadhanaa

425. dawgeedu aloosanaa

426. rugaanrugo durugsanaa

427. muggeedu daruuranaa

428. dijaallada soo if baxay

429. weelkay darayaan yaraa

 

430. damiinka waxaa ka dhigay

431. amuurahan daalka badan

432. siday u dul cararayaan

433. kashii demman bay legdaan

434. siday wax u duufsadaan

435 daliil uma si hayaan

436. Hubkooda dayaanka dheer

437. markay darandoorriyaan

438. cid bay ku dullaynayaan

439. cabsay dad ku beerayaan

 

440. korkeena inay degaan

441. dusheenna ka soo hadlaan

442. waxay ugu duur xulaan

443. kasheenna inay darbaan

444. hankeenna inay dilaan

445. jidkeenna inay duwaan

446 dawaafka is dhaafayaa

447 duullaanka cirkee socdaa

448. dedaal iyo maaha guul

449. daryeel kuma baadhayaan

 

450. wanaag kuma doonayaan

451. inay cilmi daalacshaan

452. aqoonta ku sii durkaan

453. wixii dedan qaawiyaan

454. dantoodu ka sii gun dheer

455. rugaa dirir saaranyahay

456. waxay u docaynayaan

457. dayaxa u hadhaynayaan

458. dagaar u cagaynayaan

459. inay run ku duudsiyaan

 

460. xaqiiqada daahsudhaan

461. adduunyada dooriyaan

462. iyagu u daliil noqdaan

463. Nin diidey Inaad Run tahay

464. ku dooday inaanad jirin

465. Rabbow dunidaada bilan

466. ammaan kuma daaqi karo

467. Haddaan Runi diiddanayn

468. haweeney dumaal ku timi

469. waxay derejeyn lahayd

 

470. inay gabadh doonnan

471. diddii hungurow diddii

472. kal daaf hagayaay diddii

473. dhegaade danow diddii

474. dareenka bukow diddii

475. adduunyadu maaha dool

476. dijaallada soo if baxay

477. haddaanay war deeqa hayn

478. sidaan u dayaaba waa

479. docdaan u kacaaba waa

 

480. dushaydiyo hoostu waa

481. Daliil iyo waa Yiqiin

482. Dallaallimadeeda guud

483. siday u dalaysantahay

484. siday u degmaysantahay

485. siday u duggaashantahay

486. siday u dalleensantahay

487. siday u dammiin caddahay

488. siday u dareersantahay

489. sidaanay u daadsanayn

 

490. da’deeda la yaabka weyn

491. siday uga duug la’dahay

492. siday dalandool u tahay

493. siday u dekeysantahay

494. siday u taqaan didmada

495. siday u dareen la’dahay

496. siday u daryeelantahay

497. siday u darbbaysantahay

498. siday u daraandaraan

499. siday uga dayriyaan

 

500. siday laba duul u tahay

501. siday laba deeq u tahay

502. siday degel degel u tahay

503. siday degel qudha u tahay

504. hal doorba hal doorka kale

505 siduu ula daawa yahay

506 amuurahan laysku dabay

507. dawaarahan laysa sudhay

508. sidii deleb loo dhigdgigay

509. wadaagahan laysu diray

510. lammaanahan laysku daray

 

511. hadday is daboolayaan

512. ilaah dejiyaan maqnayn

513. Cadceedu dorraad ma dhalan

514. kulkeeda dawaa ku shuban

515. if keeda Run baa ku duxan

516. dayuxu marin buu hayaa

517. xil loo diray buu hayaa

518. daw buu ku aroorsanyahay

519. dilluu ku hoggaansanyahay

 

520. dooggiyo dhirtu maaha baad

521. caleen iyo ma aha daaq

522. kasii duluc dheer intaas

523. waxaa ku dareersan nuur

524. Run bay ku dalaysantahay

525. Wadduur culus baa ku taal

526. daymaan lagu faaqidayn

527. dareen akhriyaan la hayn

528. indhaha damac baa hor yaal

529. waxaan Dahab meel ka gelin

 

530. waxaan magac doollar sidan

531. diinnaar iyo lacag ahayn

532. yaqiin kama sii dayaan

533. damiirku hadduu qallalo

534. hadduu dufan raadis yahay

535. daliilka hortiisa yaal

536. waxaa kaga beegan daah

537. dadkuna badi waa sidaas

538. dakano gacal bay qabaan

539. dagaal ramataynoqdeen

 

540. dabrrayn iyo weerar bay

541. Runtii kaga duuban tahay

542. Xaqiiqada daahir ka ah

543. dulmay kaga hoos jiraan

544. abuurta ma daawadaan

545. denbay kala boobayaan

546. dushooda ma eegayaan

547. dux bay kaga fooraraan

548. si bay u dar jiidhayaan

549. dunuunuc bukay liqeen

 

550. dalqay wax ku eegayaan

551. dil bay u hamuumayaan

552. dibnay la haliilayaan

553. dedaal ma haleelayaan

554. daryeel ma hanbbaynayaan

555. dardaaran ma dhuuxayaan

556. digniin ma dhabaynayaan

557. dharaar kama doodayaan

558. halkay ku dambbaynayaan

559. dayow kama toosayaan

 

560. Wax diiddo markay jirtaa

561. wax doonkuna meel mar yahay

562. naftana dabar baa xaslada

563. dibsooduna waa ammaan

564. digtooni haddaan la hayn

565. dagnaaniba way jirtaa

566. dannaani miyuu xunyahay

567. markaan danan loo maqlayn

568. xilkii dadnimay rabaan

569. xuquuq dadnimay rabaan

 

570. naf daallina bay rabaan

571. inaan dulmigeedu qaban

572. dawgii noloshay rabaan

573. inay shar ku daydayaan

574. xumaan qof ku daalayaa

575. wanaag damaciis hayaa

576. dammiinka halkii ahayd

577. siday uga soo durkeen

578. miyay dib u soo noqdeen

579. siday u duleed baxeen

 

580. ayay u dabayshadeen

581. waxay dumiyeen Runtii

582. waxay u dumeen Runtii

583. markay dumiyeen Runtii

584. nin daacad hoggeeda qoday

585. miyuu ka danbaynayaa

586. intuu bahalaha dugsado

587. intuu Dubur hawd ka xulo

588. ayuu qofku doonayaa

589. dugaaggu inaanu cunin

 

590. Naftiisa qofkii dulmiyey

591. deyrkaaga Rabbow ka baxay

592. muxuu halis daaqayaa

593. Addoonku Rabbow ma dayo

594. deeqdaada intuu hantiyo

595. duntii maqan buu tebaa

596. wax uu degdeg kaaga filay

597. haddaanay ku soo dul quban

598. cadhuu la dakaamayaa

599. dibnuhu baryaday karaan

 

600. daryeel kama mahad ceshaan

601. jiilaal la darbbaysanyahay

602. diihaal iyo gaajo kulul

603. haddii beri roob ka da’o

604. qof doogey markaas illow

605. siduu u ducayn yiqiin

606. xusuusba ka sii durduri

607. Nin duunyadu mool ku tahay

608. dadkiisuna maansha yahay

609. ayaa misna kuugu duda

 

610. waxaanu u daafad hayn

611. qofkaad shar u diiddan tahay

612. u doortay si kahyr ku jiro

613. ayaa misna kuugu duda

614. waxaad uga daacad tahay

615. Sifaadkaa deyr ma xidho

616. dareenku ma gaadhi karo

617. garaadku ma duubi karo

618. dibnuhu ma macnayn karaan

619. qof doonay inuu dhex galo

 

620. ku daaley ma dhaafi karo

621. Dunjiga khalqigaagu yahay

622. haddii gelin laysu dumo

623. raggiyo dumar laysu guro

624. jinkiyo insi laysku daro

625. hadday ku dedaal galaan

626. intay dardartoodu tahay

627. hadday orod dooddiyaan

628. hadday fadal deeddamaan

629. muggood daranddoorriyaan

 

630. haddii badda loo dardaro

631. dawaad milan looga dhigo

632. dureemada loo qorqoro

633. waxay ku danbaynayaan

634. inay dib u soo gurtaan

635. Astaamaha dawladnimo

636. markay derejiyo Run tahay

637. Adaan cidi kaaga dayan

638. In daalacan Baad taqaan

639. intii dedan Baad ogtahay

 

640. horraysana Waad digtaa

641. dambaysana Waad sugtaa

642. intii daran baad kartaa

643. in doora rabbaad u tahay

644. dulleynna Adaa ku filan

645. daryeella Adaa ku faxan

646. Sidaad damacdaaba fudud

647. dardaar werintaada guud

648. Adaa naxariis ku daray

649. dannina boqor baad ka tahay

 

650. dayrona Hodan Baad ka Tahay

651. denbina Dhaafaad u Tahay

652. dulqaadna Allaad u Tahay

653. baryana Deeqlaad u Tahay

654. Adaan talo kaa degdegin

655. dorraato wax kuu ekaa

656. Adaan dib u qoomamayn

657. Adoo isla doonay laba

658. Adaan midi kaa durkayn

659. Adaan waxba kaa dibjirin

 

660. Adaan damac fuushanayn

661. Adaan waxba daba orddayn

662. Aday dani kuu dhantahay

663. Adaan xagal daac lahayn,

664. wixii hadhay baa dellegan

665. daalaa dhacu waw astaan

666. waxaa doqonniino badan

667. intuu dadba kow ka yahay

668. waxaan dalab waayi karin

669. intuu durey hoog ku yahay

 

670. hadduu dib qallooc yaryahay

671. naftuu damqayaan is bixin

672. sidii dudurkaan socdaa

673. sibaan u durdurinayaa

674. hortayduna waa derderan

675. hareeruhu waa deldelan

676. gaadashuna waa damdaman

677. aboor iyo waa dundumo

678. Dhadhaaba xidh baan tognahay

679. darmaan falan baan sudhnahay

 

680. dameero jin baan intaa

681. dib uun ugu guurayaa

682. shax baan degayaa hog hogan

683. hog baan ka ilduufayaa

684. wadaamo dugeed ayaan

685. darroor ka gufaynayaa

686. qabyaan ku dul meerayaa

687. iyadu daldalool ku nool

688. markaan gudin daab u helo

689. ayuu dumayaa habeen

 

690. dab baan dab cunsiinayaa

691. dab baan ku bakhtiinayaa

692. ummuur dedan baan haddana

693. dabool kale saarayaa

694. bar baan kula doodayaa

695. Bad aan bado daalin karin

696. naf baan isla doonayaa

697. is diiddo dhexdeeda taal

698. duunkayga baqaa ku jira

699. dareen cabsiyaygu badan

 

700. hadduu dacaw meel ka ciyo

701. didmaan isla boodayaa

702. malyuun dakhar baan qabaa

703. doogtooda ma ciidmi karo

704. waxaan ahay ruux u dagan

705. cadaawiyo duullan baas

706. kal dooxani way habtaa

707. dardaaran haddii la faro

708. digniintu hadday caddahay

709. dammiinku ma dhuuxi karo

 

710. dorraad ma xasuusan karo

711. waxaan dibindaabyo falay

712. shalay kama daacad noqon

713. dantayda wixii ahaa

714. haddeerra si dawgu yahay

715. dib baan ka illaawayaa

716. dad baan ahayoo Rabbow

717. kolley denbi way ag yaal

718. hawiyo damac baa i sida

719. hiyiga falan baa i dira

 

720. dareenka xun baa i shidan

721. ta ii daran baan jeclahay

722. kas baan ahay daymo dhow

723. kal baan ahay doonis badan

724. inaan dumey maan ogayn

725. inaan degey maan arkayn

726. dermaan Run ku goobayaa

727. dabaylo ibleys wataan

728. sidii qori daad la tegey

729. wed baan dul sabbaynayaa

 

730. intii dabin ii xidhxidhan

731. intii belo ii dahsoon

732. intii dalag loogu dhaco

733. dalluumaha ii qarsoon

734. Rabbow debecaaga saar

735. Miisaanku doc buu jiraa

736. docdii halistuu jiruu !!!

737. intaan dawan laysu tumin

738. dayaanku intuu negyahay

739. intay belo deyrantahay

 

740. intay weli duur xul tahay

741. duulduulka ku kooban tahay

742. hadday tahay maalin daran

743. ka sii daran baa jirtee

744. intay weli doobir tahay

745. dib iyo noqoshaan rabaa

746. dan iyo nolol baan rabaa

747. dawiyo nabad baan rabaa

748. xill daahira baan rabaa

749. naftayda inaan u diro

 

750. wax uu dugsadaan rabaa

751. hankayga inaan ku dayo

752. dagaal xaq ah baan rabaa

753. deeqdaada Inaan ku helo

754. damiir xalan baan rabaa

755. deynkaaga inaan ku gudo

756. Rabbow ifka nooga door

757. dedaalkana noo rumee

758. Rabbow danbbe noo ogow

759. wixii tegey duudsi yeel

 

760. Rabbow dunidaada weyn

761. dabaylo fayow ku xeer

762. intii dulin baas dhex taal

763. Rabbow digo xaadh ku fiiq

764. Rabbow magac dawladeed

765. intaan dugsan layn yiqiin

766. rabow dumi waa hungee

767. distuurrada baadilka ah

768. intaan xaqa daafacayn

769. ka reeb dambas waab dhex yaal

 

 

770. Rabbow dalka kaanu nahay

771. intii degel muumin yaal

772. wanaag ku dallaallimee

773. Islaamka kusoo dabbaal

774. waxay ku dulloobayaan

775. Dijaallada soo if baxay

776. qof deymo leh haw shidhayn

777. Haweenkuna waa duggaal

778. deeqdaada badh bay yihiin

779. waxaa lagu daaqayaa

 

780. siday u dul leeyihiin

781. shar daalacan baa jiree

782. iyagu dedan bay dhasheen

783. dunuubta ninkay badhxaan

784. Rabbow ducadayda sii

785. samaa dumar noogu dhiib

786. raggana dummaddooda saar

787. waxay dumiyeen Rabbow

788. haddaanay xumaanta deyn

789. Rabbow dalandoolka dhow

 

790. shil noo dihin maalintaas

791. Rabbow naga sii dabool

792. hortaadana noo dalee

793. degaankana nooga yeel

794. daryeelku halkuu Run yahay

795. haddaanay dir sooc lahayn

796. falkaagu u daw bannayn

797. cibaadadu waa ku daal

798. Badbaado qof doonayow

799. kashaada dareen ku beer

800. dareenka samaa ku beer

801. indhaha dib u soo muslimi

802. Illaahay dartiis ku eeg

803. daliilka hortaada yaal

 

 

Daalalay

 

Marka hore dad baan ahay

dad dad reebay baan ahay

dunji dhalan rogtaan ahay

hadba fadal durkaan ahay

Nabi dooran baan ahay

han dareersan baan ahay

hiyi durugsan baan ahay

da’da’deed u talisoo

ugu damac fog baan ahay

Dunidaannu wada naal

Noloshaannu deris nahay

Dalandoolka geeddiga

Dan qudhaan u jeedaa

Haddii taas mid lagu daro

Ama daadku halis yahay

Iinta mudan wax doorshaan

Inta daran u leeyahay

Dab waxa ku guban kara

Intuu daaro mooyee

Nimaan xeel ku damin Karin

Docse aniga way wehel

Iyo dulucda guulaha

Intaan daw ku laalla.

 

Daray waarayaan ahay

Duufaanku ima lulo

Dulin hoose ima galo

Dardaraale ima rido

Digdig beena kuma ruqo

Cirka danab ka soo dhacay

Deli igama raarrido

Kuma dumo tab iyo xeel

Dibin daabyo mooyee

Digaxaadhku ima tiro

Nin danaystay ima tebo

Nin darjiidhay kama naxo

Nin u go’ay daraadday

Isba garey daraadday

In dalleemo lagu huro

 

Nin dushayda ku xajiyey

Iska daansha daanshoo

Siduu iigu diran yahay

Ayuu iigu dagan yahay

Nin Dagaar fog iga koray

Anaa daaf u soo roga

Marna waxaan dammiintaa

Nin dil iigu xidhan geed

 

Danni kuma tallaabsado

Wax dahsoona uma tago

Demmanida shil kama dhigo

Ma aqaanno digashada

Haddaan lay dardaar werin

 

Dib waxaan u dhigan karo

Degdegeeda kuma qalo

Waxaan daadshey baa jira

Intaan daastey baa badan

Daymadaydu waa gelin

Duur-xulkaygu waa seben

Dul-qaadkaygu waa guun

Digniintaydu waa boqol

Diidmadaydu waa kow

Hadday daahdo waa labo

 

Dardartiisa gaarka ah

Qofna iguma deeqee

Dalabtaanan moogeyn

Inaan dayro lagu mudan

Qofna xagal ka daaciyo

Dal-daloolka kuma naco

Nin la yimi dedaalkiis

Anigaa wax ugu dara

Marna waxaan daboolaa

Xubnihiisa derida leh

 

Dedda kaca hayaan dheer

Nin dekaanka ila lumay

Inaan soo duwaan furan

Hadduu daal la kala dhaco

Dul la saaro kuma gabo

Uma dudu karaankiyo

Waxaan daafad loo hayn

 

Doqonkana anaa xila

Si aan dawga uga xidho

Waracana anaa dira

Si daddaabba lagu furo

Damacana anaa dhiga

Halka dabinku ii yaal

Ninka daacad igu nacay

Duudsigayga kuma helo

Wuxuu doonayee baas.

 

Ninka ii darraadow

Anba waw darsanayaa

Dibin-daabyadaadee

Tirtirsiga ha iga deyn

 

Carrab dananka laasima

Wacdi dowdab lagu yidhi

Ninka ii dudubiyow

Kuma deexdo hadalkee

Wax kaloon daneeyoon

Ku damqado ma haysaa?

 

Duni aanan weli maqal

Nin I daawisiiyow

Kuma arag daraandaro

Midabbada dalxiiskiyo

Ku dalaysan dheehee

Dux la’aanta gadantee

Wax intaas ka door roon

La dugsado ma haysaa?

 

Waxaan daanka soo marin

Dalqadaaba celisee

Wax dareenku iga jiro

Ninka ii dardarayow

Taas dameero loo sheeg

Dirxi iima dhuuntee

Midho daray nin jecelow

Ku liq adigu duuduub

Ninka dayday kaga dhacay

Dad intuu u xilan jirey

Noloshiisu duug ma leh

 

Bad daruuran baan ahay

Laygama dabbaashee

Ninka doonidaydii

Kala degey halkiisow

Anba doonnidaadii

Kala degey hankaygii

 

Damdamtiyo shirqoollada

Dirashada dhufaannada

Shaxda dalagta lawlaban

Waa laygu dagayaa

Xadhig qoob la duulaa

marba lay debcinayaa

nin I deydeyaayow

dhuka qaar ha iga deyin

nin dorraad ogsoonaa

halkii Daado lala maray

jidh dubaaxi maayee

nin gar iigu dudayow

dermo haygu kala bixin

duhur lays hor-joogaa

la’I deedafeeyoo

duqaydiyo wax garadkii

dhulka ugu da’weyneyd

dunbukh baan u dhiiboo

meyd bay dul yaallee

miyaan geedka damalka

dooyaysan karayaa.

 

Naxariisi kuma duxin

Dhegihii dorraatee

Hadday ii daloolaan

Damqashaa ku dhalisee

Dayo toobad laga filo

Denbigeedu ma oggola

Dawliilka hadalkay

Nin qabow ku durataa

Wax u dihin shar baa jira

 

Shacigeeda dura baxay

Dawadaydu kuma taal

Da’day maanta joogtana

Haddii loo kitaab dayo

Waxay daaqdo mooyee

Waxay deeqdo lama cuno

Malaa waa duqawdee

Haddii layska deyn laa

Dulmigay ku tarantoo

Dacawooyinkaa badan

Boqol baa ku daba jira!

Intuu daalac leeyahay

Ninka doonan karayaa

Dacwad qoro ma liqi karo.

 

Marka deelba deel cuno

Anaa tayda diirtee

Toban daawo lala galo

Derejiyo xil lagu taxo

Ama duunyo lagu qubo

Uma korin darmaantee

Waxaan duullan u cuskaday.

 

Inaan duug ku hubin karo

Madal iyo shir ila da’a

Inaan dood ka odhan karo

 

Inaan daahan garan karo

Dibnahayga bari karo

In la diidi karo yeel

 

Anigiyo dedaalkay

Inaan door ka filan karo

Anoo doogsin cararkii

La durduriyey haamaha

Inaan roob I daba maray

Ufadiisu igu digan

 

Debeciyo is dhigashada

Haddaan duulo halabsiga

Inaan hoos u degi karo

Dersi qudha ka dhigo laba

Dakharrada kol igu dhacay

Misna inaanay doog noqon

Ilaa daayin igu shidan

 

Daribtayda malabka leh

In dugaaggu nici karo

Inaan doogistaydiyo

Danahayga labadaba

Nin direyska igu qaba

Dummaddiisa lagu xidhin

 

Dad inaanu kala noqon

Dangalooyin kala jira

Si la dayaba aayaha

Dur u tuuran maayee

Dufan iyo nin jecelow

Rido adigu daabaca

 

Laba duni ku kala mudan

Doqonkaba u kala mida

Waxaan doortay taydee

Dirgan waaga hurisada

Maqashaa is dadabtoo

Dalanbaabi noqotee

Dib u guuri maayee

Nin da’ furay kalkiisow

Dalka waan aqaannaa

Bahal iga da’weynoo

Dad cunii ma joogee

Ma didee hargoolow

Haygu tumin durbaannada

Iyo daasadaa madhan

 

Talo duubka lafa furay

Degdeggana wax lagu faray

Iyadaa durduro falan

Sebenkay derderan tahay

Xadhko lagu dabbaaliyo

Qabashiyo diddii ma leh

Dib waxay ka noqotaba

Below doorkan maanta ah

Adaan daacad kuu ahay

Haddii laygu kaa diro

Digashaan ka dhigayaa

Adna diid nin kula faqay

 

Samana waysu dihinnahay

Gabadh ii dambaysoo

Ii doonnan weeyaan

Waxaan dayday leeyahay

Degmo lagu aroosiyo

Gole lagu dabbaal dego.

 

Dibno iima gooyaan

Dakanooyinkaygee

Laba daw mid iga xidhan

 

Iga dayrsan nacasnimo

Iga deyran lahashadu

Iga duuban googoos

Boholyowna iga dedan.

 

Ha is deyso qiil ma leh

Dushaa layska eegtaa

Dib baa laysu eedaa

Haba diillin badatee

Shaxi duud u kala rogan

Siba deleb u kala guran

Weligaa ha igu degin

Godka daraya qoolka leh

Daran doorri nabarrada

Xagga hore u dalandali

Ha durduuratee sii

Ha is daashatee lali

Ha is daasatee hubi

 

Dadna wada dad maahee

Dalladaa habeenkiyo

Danbas buu huwanayee

Sawnigii rag kala diray

 

Kuwa dayrta iyo guga

Sida diinka sugayow

Anaa daaqa cawskoo

Ku higsada daruurtee

Ka hadh-gala diraacaha.

 

Nimaan diiftu saarrayn

Dusha sare ka qolof dhicin

Dubatadu ku shaacnayn

Nimaan daawa shiillayn

Ama degel ku sheellayn

Ama dibad ku sheegnayn

Daymadaydu suurayn

Waxa loogu digayaa

Dohdu Waamo maahee

Dirir baa ka socotee

Firdhisada iskaga durug

 

Marka dirir gabaabsiyo

Isma dayada dhiifta leh

Iyo duraha jiilaal

Dayawgiyo kulka is wada

Doorsoonka garashada

Daaddduunka nugukiyo

Doc ku dhiidhigeediyo

Dar-wisiisigeediyo

Dambabeera ruqankiyo

Daabaan u jedankiyo

Duul duuka Jaahweyn

Anigaa ka doogoo

Weligay danbeeyee

Dhulka deexda dharabka leh

Nin dallaallimaystow

Dad anaa ku hadhayee

Dhanka kale u diga rogo

 

Anoo daaya mooyee

Godobteyda daah iyo

Dadab yaa ku xidhi kara?

Anoo daadsha mooyee

Dabka yayga dhiga kara?

Haddaan doohba lay barin

Dibso yaa I odhan kara?

 

Rag dagaal isugu yimi

Haddaan guuli kala dirin

Ama duubi wada jabin

Isma dooda dhuuxdee

Marka dhaylo dubantee

Digsi xanan kulkaan bado

Iska rogo daboolkee

Fadhi dagagar yeeshaan

Garan dooca hadalkee

Debci qori hay faro.

 

Dirirtaan dhanna u dhicin

Dillo aan cuskanoo

Dabar ugu badheedhaa

Docna ima hor-taallee

Waxaan dani I yeelsiin

Is dugaashan maynoo

Dalqad baa ka taallee

Ilaa laysu dayn baxo

Waa duurxul nabadduye

Anigoo wax dili kara

Duco qaadan maayoo

Nolol kuma dardaarmee

Haba diirran oloshoo

Danba haw gilgilatee

Aaway dawladdii?

 

Duqri may maqlaysaa

Daratiyo kud iyo caal

Durey iyo kul iyo daaf

Waxaad duumo hidisiyo

Waxaad hayso daacuun

Annagaa daweynee

Dabaq qudha isugu gee

Ha ka tegin duruustey

Rag isaga danbeeyeen

Isku soo daroo keen

Cirka sare badh soo dumi

Waxaad hayso soo daa!

 

Dala’siga xanuunka leh

Dadnimaa ka dhalatee

Nolol aan ku dirirree

Darxumooyin nagu fala

Aan doombir qodonnee

Durdurada si naga dhaha

Dhirta aanu daaqnee

Guba dalagga beeraha

Dekedoo dhan naga xidha

Aan diinka qalannee

Cagta mariya duunyada

Aan direyska jamannee

Dirka maradu leedahay

Duni yaanay nagu hadhin

Marka salabku deeddamo

Daran doorri laba dhaco

Ardadaa dillaantee

Dadku haysu boodee

Ku dalbada hubka is wada

 

Dawersaad ku dhaqantaa

Dixda dhagaxa yaalliyo

Dogob aan ku furannoo

Farsamooyin dayannee

Keen dabaabadii hadhay

 

Cabsi iyo dardaan iyo

Dacwad iyo baroor iyo

Dugey yeedhi maysoo

Hengel waa la daayee

Ha mashxarado dumarkuye

Deldelaadda boqol boqol

Kala daran isugu xidha

 

Dacartaa ku shidantee

Ha darrooro hilibkuye

Daldaloosha xididdada

Marka toban la dooxaba

Annagaa kun dihannoo

Badhba diir u gelinnee

Dubta beerka caydiga

 

Dunqulaalka madagtiyo

Xololaddada ka daba hura

Annagaa ku daarroo

Qaybo degel gufeynoo

Duni kale abuurree

Duddun waayi maynee,

Idinkaa wax dumiyee

Daari yaanay taagnaan

 

Idinkaa degdegayoo

Nafta doojinaayoo

Diihaal la sahayee

Dux halkaad ku aragtaan

Dardarsada wadaamaha

Isku lura daldalashada

 

Docolkiyo hareeriga

Annagaa ka diirree

Furta dahabka ooryaha

Iyo duluca gaarida

Diriciyo malkhamadaha

Kala baxa dukaannada

 

Inta lagu dekeeyiyo

Inta lagu dingiigsado

Inta daabac lagu dhigo

In durraaxad lagu simo

Adaa dawladee guro

 

Anna weliba deeqdaas

Waxaan kuugu darayaa

Inta igu dul-saarka ah

 

Marka ay dibbootee

Nin hagraday ka daryshee

Dugsi looga leexdaan

Daba geli aqaannaa

 

Markay ciinka daaqdaan

Dabka ugu xiddigiyaa

Nin dumaala baan ahay

Degel fule ka bara kacay

Nin ku diirsadaan ahay

Maalintay u daran tahay

Marka daawad lala tago

Nin didsani iskaga hadho

Annagaa ku dirirnoo

Halka daranku dhicinoo

Sida loogu dabar go’ay

Deelley ka tirinnee

Nin debcow dhan uga guro

 

Dibadda iyo gudahaba

Dacallada hor iyo gees

Doc kastaba adoo jiga

Isu baydh dad-qalatow

Isku daya kas iyo maag

Inaad xeesha dalabta leh

Igu laba dibleysaan

Isku duuba qorigiyo

Birtaan daabka haystiyo

Midigtayda daalacan

 

Rabbi derejadiisiyo

Deeqdiisa culus iyo

Diintaan ku dhaartay

 

Culimada ducaysiyo

Lagu hubo daliilkee

Digrigaan ku dhaartay

 

Xilka dawlanimadiyo

Dalka iyo shinkiisiyo

Dad leh baan ku dhaartay

 

Dooddigii Mandheeree

Laga qaxay dayaankiyo

Darban baan ku dhaartay

 

Dhabbad iyo Gal-dogob iyo

Digtii warayaal iyo

Duman baan ku dhaartay

 

Birjeex deedankeedi

Laga diday kulkeediyo

Degsan baan ku dhaartay

 

Lixle damacyadiisii

Diric Ina Saleebaan

Duxan baan ku dhaartay

 

Ifku Xaamud daariyo

Khaliif doorrankiisiyo

Digan baan ku dhaabtay

 

Hurre doonnantiisii

Gurey Ina Dawaarriyo

Dar kalaan ku dhaabtay

 

Islow dara-digiisii

Danab Aadan Shiiniyo

Dadban baan ku dhaabtay

 

Karuur duur-xulkiisii

Iyo damalki Koosaar

Dedan baan ku dhaabtay

 

Dil-dillaanka dhiiggiyo

Inta nacabku dooxee

Dahan baan ku dhaabtay

 

Inta daahya dhagartiyo

Ku xidh-xidhan dalluuntee

Dabran baan ku dhaabtay

 

Dalan-doolka caydhiyo

Dingaraarka mudankiyo

Dibjirkaan ku dhaabtay

 

Inta cadowgu dayrshee

Dibadaha u hoyatee

Dulman baan ku dhaabtay

 

Aqallada daloolee

Doolaabo huruddee

Dansan baan ku dhaabtay

 

Garashada dareenkiyo

Inta laga dab-qaatee

I dirtaan ku dhaabtay

 

Dacar iyo ladh jiifiyo

Inta doogta kicisee

Damaqdaan ku dhaabtay

 

Dhulka hanad ka duuliyo

Duriyaan ku geydee

Daalacaan ku dhaabtay

 

Dar-daraa barbaartiyo

Inta dirirta geydee

Diran baan ku dhaabtay

 

Dedda-ruxanka maankiyo

Daaraanta godobtiyo

Dunbukhaan ku dhaabtay

 

Doodaha sinnaantiyo

Dimuqraadinimadiyo

Daacadaan ku dhaabtay

 

Deebaanka noloshiyo

Diiwaanka nabaddiyo

Duuggaan ku dhaabtay

 

Dil-dillaaca waagiyo

Dabka iyio cadceeddiyo

Dayaxaan ku dhaabtay

 

Qalinkiyo dawaaddiyo

Dugsiyada aqoontiyo

Dawankaan ku dhaabtay

 

Dalawada la maaliyo

Daableyda gudintiyo

Doobigaan ku dhaabtay

 

Darka iyo wadaantiyo

Inta doojinaysiyo

Dawliskaan ku dhaabtay

 

Digirtiyo galleydiyo

Durdurrada waraabshiyo

Dibigaan ku dhaabtay

 

Inta dhididku deeqee

Dan xalaala jiratiyo

Dubbahaan ku dhaabtay

 

Da’da soo kacaysee

Dummaddayda xilatee

Dagan baan ku dhaabtay

 

Hirka Daalalleydiyo

Dersan iyo Rashiid iyo

Duculdaan ku dhaabtay

 

Inta diib is marisiyo

Naxariista dunidiyo

Dumarkaan ku dhaabtay

 

Dab haddaan hunqaacdiyo

Haddaad daacdo dhabataba

Haddaad adigu doontiyo

Haddaad adigu diiddaba

Haddaad ii darraatiyo

Haddaad ii ducaysaba

Haddaad maato dabatiyo

Haddaad doobta lalisaba

Haddaad doolli noqotiyo

Haddaad daasas fagataba

Haddaad geelal didisiyo

Haddaad deylo shabisaba

Haddaad faan dudubsiyo

Haddaad been daldalataba

Haddaad kaara ducatiyo

Haddaad geeri dihataba

Haddaad dooddi oroddiyo

Haddaad deeddan socotaba

Haddaad soo durdurisiyo

Haddaad xeel la durugtaba

Haddaad waalli duushiyo

Haddaad maan ku dirirtaba

Haddaad daad faruurtiyo

Haddaad soo da’fanataba

Haddaad duusho kicisiyo

Haddaad dawri carisaba

Haddaad dawga xidhatiyo

Haddaad deyr is marisaba

Haddaad buur la deristiyo

Haddaad dooxyo qodataba

Haddaad doobir shidatiyo

Haddaad diina taxataba

 

Hadduu dhiigu daatiyo

Hadday xaydhi dixataba

Hadday guushu degatiyo

Hadday daahyo rogataba

Hadday qaanso debecdiyo

Hadday shiish dellegantaba

Hadday Daylo curatiyo

Hadday deero tebisaba

Adoo dool dhaqaaqiyo

Adoo data mooyee

Damac waa halkiisii

Dabna waa dabkiisii

 

Dusdukay ku dheregtee

Haddaan daalku dheeraan

Gabbal baas u dumin nabad

 

Nin dalleensi lagu cunay

Haddaan guuto loo dilin

Dakharkiiba toban noqon

Nin kastoo dun iga qaba

Haddaan daab-cad lala dhicin

Jannnada durduurta ah

Haddaan daadku soo qubin

 

Aqalada derbiga dheer

Haddaan daaqad laga gelin

Ninka dabin ka boodka ah

Haddaan diirad lagu helin

Haddaan duubka gogoshiyo

Lagu dhuuman dalowyada

 

Haddaan shaashka derejada

Dallacaada laga nixin

Dal Allay u kibirtee

Haddaan iilka lagu degin

Haddaan meydku duurkiyo

Derrimaha ka fara badan

Sanqadhaa dabayshiyo

Haddaan fiinta laga didin

 

Fadhigay ku daaqdee

Haddaan soodhku dalandalin

Halka doobi lala maro

Haddaan raacdo daba gurin

Dacfalaanka mahaddiyo

Dardarsiga barwaaqada

Iyo doosha subbaga leh

Haddaan laysu dacarayn

 

Inta daran intaw daran

Haddan duulal lagu falin

Haddaan deebta gumuciyo

Lagu guban dabkaan shido

Duhur laysla wada jiro

Haddaan guusha lay deyn

Alley-lehe docdaydii

Ha Goblamo dad weynuhu.

 

 

Daryeel

 

Markaan daafta hoosiyo

arko daymo-bogashada

ararha la daadshiyo

dhirta lagu daleeyiyo

waxa buuro daah wayn

lagu daabay ciidiyo

bado laba dibleeyaa

ishu damac i gelisaa.

 

Markaan daawashada guud

dayixiyo cadceediyo

dildilaanka fadadkiyo

onkodkiyo dayaankiyo

danab laba dhacaayiyo

dardaraa hilaaciyo

arko hogol darroortaa

runtu igu duxdaayoo

derejada Ilaahay

dib usoo xasuustaa.

 

Haddaan doogga cawskiyo

deegaantu saarayn

dhulku duug ma yeesheen

dihaal mareebeen

qofna kuma daneysteen

Rabiyow dushiisoo,

dunidaada eebow

adigoon cid dirranbaad

todobaad ku dadabtoo

iyaddoo dambarisoo

sida doonan gabadheed

inta timaha loo dabey

dunta lugu afmeershaa

laga furey daboolkoo

dalagkaad ku beertaa

ninba weel darsanayaa.

 

Inkastuu qof diintiyo

dar illaahey jecel yahey

labadaan af yeeshaa

koley waa dambaabaa

hadduu kaa abaal daro

dadka kaad u roon-tahey

adigaa dul qaatee,

Rabiyow hanugu dumin

cirka duudka weynoo,

Rabiyow aannu nala degin

dhulkan aanu daaqnaa,

Rabiyow hannugu didin

bahalaha derderanoo,

Rabiyow hanugu dirin

dabeylaha cartamayoo,

Rabiyow hanugu dirin

duufanadaadoo,

Rabiyow hanugu darrin

durdurada rogmanayoo

Daad xoor hanaga dhigin.

 

Rabow duunyo nool baan

ka awoow dugsanayoo

dibnaheygu caaniyo

dux baruurleh mooyee

uma baran wax doorshee,

Rabiyoow diraaciyo

jiilaal dab-kululoo

dibad joogta cowshiyo

dabar gooya xoolaha

Dibirtooda naga hay

Raboow roobka deyrtiyo

guga doogsintiisiyo

Dirirada xareedaa

dacalada hanaga marinee.

 

Rabow duumadaadiyo

inta cuduro duushee

Docwareenka feedhaha,

sambadada dalooshiyo

Dacuun hanugu ridin.

 

Rabiyow dagaaliyo

dabley gaatamaysiyo

doofaarro badan baa

musduleedka joogee

kuwa diidey nabadiyo

belo laga ducaystiyo

manaxaan hanoo dagin

duulaan hanagu jebin.

 

Rabow dowladnimaduna

kuma iman dalxiisoo

doorroonayaal baa

u daldaley naftoodoo

dumar baa hugoodiyo

dahabkii u iibshoo

Doondoonisteedii

dhiig baa ku daatee,

Rabow dawlad curatoo

ubadkeeda deeqdoo

dakhrada bogsiisiyo

dawa la isku baantiyo

ka dhig malabka doocaan.

 

Rabiyow dirkeygii

gobolaa dambeeyoo

u dib jirey caddaawoo

darrayada gumeystuhu

daran-doori lagu dayey

rabiyow ka soo daa

Dibin-daabyadoodoo

shanta dagal isu keen.

 

Rabiyo dadkaygana

danwadaag isjeceloo

darjaysa qarankiyo

bulsho laga dabqaatoo

Carro Edeg ku dayatiyo

ka dhig ul iyo diirkeed.

 

Rabiyow dugaalkiyo

dugsi waa dhul hooyee

dibad ruux u sahan tegey

duli waayi maayee!!

nin da’diisa tuugoo

dawarsadey asaagii

doqoniimo weeyee!

dalkayaga Ilaahow

dheregiyo daryeel iyo

Wax nadeeqa nagu sii.

 

Rabow doodda akhiro

marka ay durbaankiyo

dawanadu is dhaafaan

dadku kuu yimaadaan

deryka soo fadhiistaan

rabiyow hanagu darin

inta aad ku digatee

u dareerta Naartoo

labadaada daraarood

rabiyow ta door roon

Kuwa dagaya naga yeel

Amiin Allahayow

Amiin Allahayow!!!

 

Dayn Maayo Heesta

 

Laabtu way hugmanaysaa

Afku way hud-hudayaa

Hadal buu I leeyahay

Anna waan hor joogaa.

 

Wax la hado shil bay roon

Wax la helo lib bay mudan

Wax la huro naf baw culus

Wax la hubo wed baa jira

 

Senge hoohadaa baxay

Habaqlaa ka daba tegey

Inkastay habaaskiyo

Ka dhergeen huq iyo ciil

Hafashada asqoobeen

Boqol jeer hungoobeen

Weli way handanayaan.

 

Ma hillaabni laan-deyr

Ma hagoogni waabay

Hagar-daamo kuma jiro

Hurin diiddey nabaddiyo

Wadar ii heshiisoo

Huminaysa dhagar baa

Hubku iigu tuman yahay

 

Sacabkiyo haloosiga

Hogolaha ku soo degey

Haradiyo jidhaamaha

Waxan hooyi-waalaha

Ugu shubay hadhuubbada

Dadku inu hamuuntiyo

Kaga baxo harraadkee

Hilin kale in lala maro

Ama hawdka lala xulo

Haanraawe daba galo

Foolaadka kala hadho

Hororradu bakhtiistaan

Hiyigayga kuma jirin

 

Hiirtaanyo lagu dhacay

Haaraanku fara badey

Higil iyo faq dheeraa

Huradadii la deyi waa

Habar wacasho lays gurey

Hebel hebel canbaaree

Hebel kale ka marag dhigey

Nin hayaanka beeshiyo

Danta guud ku hawshoon

Hafarkiisa lagu dhaqan

 

Hilbo ceedhin lagu waab

Ninba harag u saynsaab

Hataq madaxa loo geli

Hoosaaso lagu qaley

Beladiila halabsaday

Hugunkeedu dami-waa

Nin hinaasay deyn-waa

Hibashada qumbacashada

Hengeshiina furi-waa

 

Hor Allaa la tegayaa

Wax hanbaysta baan idhi

Garta hubiya baan idhi

Runta lagama hiishee

Xaqa halacsadaan idhi

Hawraarsan laga waa

Haye way ku adag tahay

Wax hallaaba mooyee

Wax hagaaga ma oggola

Qaska way horseedaan

Xanta waw hiloobaan

Guusha ay hufnaantiyo

Si haboon ku waayaan

Xisti bay ku hooyaan

Hunguraa wax lumiyee

Hawadoodu kama foga

Haasaasa maalmeed

Murtidoodu huubiyo

Hal-dhac bay u badan tahay

Ma karaan higgaadiyo

Halxidhaale toolmoon

 

Haamaha gun-dheerta ah

Hilaygiyo lingaxa sudhan

Ma helaan sarbeebtiyo

Isha hoga-tusaalaha

Sugaanta hodanka ah

Hindisaha aloolka leh

Ereyada hal-doorka ah

Hab kalay u weriyaan

Hawraar nin tiriyoo

Hanaqaada ma oggola

 

Ninka hooto-dhegaley

Nabar hoos ka tuuroo

Dadban igu halgaadow

Hangaraarac baan ahay

Lugo habay hal iyo laba

Kuma hadho tummaatida

Dabka aydin huriseen

Hakin maayo socotada

Hoogaansigaygiyo

Hebednimada guudkiyo

Hayal-samida muuqiyo

Haaheyda malabka leh

Ha ku dagan sabaalaha

Hayin aan la raranoo

Lagu qaadin heeryoo

La hoggaansan baan ahay

Hamrashada asaaggey

Hooyaday iguma dhalin

Fula-guulka harawsiga

Hanjabaadda kuma dido

Hataqaha si dalagta ah

Haadaanta kuma jabo

Dabin haad ka roor dhigay

Yaan hilaaddu kaa lumin

 

Halla waa ogeysiis

Inta hoogga dacarta ah

Ku halaan-halaysaay

Hunbanida is gurataay

Ladhka soo hinqanayow

Nin haadaafa lama odhan

Haybta nolosho kaa xidhan

 

Nin habsadayna kama tegin

Himilada adduunyada

 

Nin la hago xil kama dhicin

 

Aniguna hed mooyee

Inta hibada Eebbiyo

Hawraarta maansadu

I hareera yaalliin

Hal-abuurku ila jiro

Hiyigaygu nool-yahay

Hammigaygu shidan yahay

Hanku igu lammaan yahay

Waxa aan higsanayaa

Dhul of iiga hirayaan

Haasaawe furan yahay

Qodob laga hadlaa jiro

DEYN MAAYO HEESAHA

 

Hollashada mijiiraha

Nin hannaanka gabayada

Hanan waayey naaskow

Hashu waa ammaanee

Haaneedka sii daa

 

Hogga aad daboosheen

Halistaa maleegteen

Shilka aad habayseen

Habbisada falkiinniyo

Isla hela awaytida

Habaarkiinnu ima karo

 

Debed Yaal

 

 

Deelley karaankeed

Inkastaanay duuduub

Demmanaha wax ugu odhan

Hadalkana u duur xulin

Ama daaqsin geel marin

Doc qudhay shifeysee

Dhanka kale ma daaweyn

Nin sharaystay kuma duxin

Dhego debecsan kama helin

 

 

Ma hirgelin dabuubtii

Dooddiina lama garan

Ama waa la dala’sadey

Lama baanan doogtii

Dakharkiina lama dhayin

Wuu sii darsanayaa

Daldalookii sii korodh

Daba-keenna faalkii

Ku dayow xiddigiskii

Dugtey xeegadiisii

 

Dildillaaca maraddii

Wax la sii daneeyo

La dugsado ka weynaa

Misna deylo bixisada

Dhaw dhawdu kama degin

Gaarriyow dabuubtiyo

La dardaarankeenii

Doolaalo dheeraan

Dira dire ka soo qaad

 

Dabaqyada dhunkaasha ah

Ninkii duubi kala baxay

Durba soo rogaal celi

Dooraalayaashii

Weli ways dalbanayaan

Damac iyo hungurigii

Sii durug hankoodii

Darka laysu mari waa

Xaajada delleganta ah

Weli dawliskeedii

Dandan buu ku dhacayaa

 

Qalinkiyo dawaaddii

Weli ways dul-yaalliin

Dul-fiqaarna lama dhigin

Qubanaha la duudsiyey

Isagana dagaal faran

 

Daanyeerku laan buu

Weli dacalka haystaa

Bahal ceedhin deyn waa

Anna waxa la ii diray

Daaraanta godobtoo

Nabarrada damqanayaan

Hadba dacar ku noolayn

Ilaa daayin abidkay

Dawankaan ruxruxayaa

Falla waan ku darayaa

Marka doobi buuxsamo

 

Intaan deebshey gaawaha

Danbarsaday irmaantaas

 

Adigaa hal-doorkiyo

Suugaanta derida leh

Dir ku kala kexeeyoo

Midba dara-dhigiisiyo

Dhirta looga diiriyo

Dillo ugu abtiriyoo

Dantu waxay u magan tahay

Darka fayl is dhaafiyo

Daran-doorri shubidee

Inta aynu dirirtiyo

Dood wadaagga leenahay

Dabra celinta xeeshiyo

Shax dalaynta togoshada

Hindisaha godkaan dego

Ku danbee Rashiidow

Jire waa ii duufaa

Jarta haygu sii deyn

 

Intaan deebshey gaawaha

Danbarsaday irmaantaas

 

Wax la yidhi nin dooloo

Beryo dibada meeroo

Dani baajin weydaa

Caal waa dib ugu kacay

Degelkuu cid ku ogaa

Fadalkiyo durduradii

Wuxuu dacal ka soo galay

Dooryaanle waagii

Didibkii la oollaa

Daaqsin buu ka halacsaday

Dayr-dhaaf nin jiilaal

Shitay dogobbo waaweyn

Waxa duunka hoosiyo

Damaciisu kula faqay

Ninkaas daartay xaabada

Wax u dagamsan baa jira

 

Lugihii degdegayuu

U duwadey dhankiisii

Isla doonasho Illaah

Doobku waa walaakii

Waa ninkuu dad iyo maal

Dummaddiisa kaga tegey

 

Durba laysku soo bood

Degdeg laysu gacan qaad

Wuxu yidhi “bal soo durug”

Hadalkana I deeqsii

Marmar baan daraaddiin

Degdeggiyo kalgacalada

Odhan jirey ma duushaa

Meel bay dalooshoo

Dal tabyaa I haysee

Duni waa ku dhaqannoo

Dareen lagama waayee

Degmadii ma nabad baa?

 

“wuxuu yidhi Dareen ma leh”

degmadana shil kama dhicin

dadna waa fayow yahay

 

kuye “dooddigaygii

dardartaan u yeellaa

imminkaan debcinayaa”

 

ninba dabada meel saar

warku sii dabayl raac

laysu daaddeg toyashada

 

Wuxu yidhi “hal ii daran

Goreygii dufka lahaa

Ma rakaatay doobtii

Shinbiraha ma didiyaa?

 

Wuxuu yidhi “ku daayaa”

 

Maxaa daarey buu yidhi?

 

Wuxu yidhin “dabaalkii

Lafii Daabbad qaarkood

Sow duleedka kama helin

Duf ku bexe wedkiisii

Doqonniino gurayaa

Nacasnimo daldalayaa

Dabadeeto eedyaa”.

 

Wuxuu yidhi dul-badanii

“doonnidii la raran jirey

ma nafbaa ka daydeen

mise wuu dibboodoo

dugaag caydha baa helay?

 

Kuye “daayinkiisii

Denbi dhaaf ha siiyee

Sawti duugti loo qalay

Ducadii adoogeen”

 

 

Wuxuu yidhi “duqeennii

Degta inagu sidi jirey

Isaguna ma dubuq yidhi?”

 

Kuye “seben ummulo doox

Dabayaaqadiisii

Intii aan duqduba hoyan

Dabra weerar nagu dhacay

Duullaan ku dhimayaa.”

 

Wuxuu yidhi “ma Daadana?

 

Kuye “daad la orodyaa

Daaddeys ka xooryaa

Intaan danabadaaddii

Ubadkiyo durriyaddii

Dahrigaaga laga jaray

Subax keliya duudduub

Lagu darin xabaalaha”

 

Wuxu yidhi “dabayshaday

Dayaxay madoobaa

Gabbalkay dam weeyaan

Da’yartii cuddoonayd

Iyagana docdoodii

Ma daleel bannaan baa?

 

Kuye “duumo xaaqdaa

Intaan Dahabadaadii

Duulal raacay loo tiring

Iyagana ka daba gee

Wixii aakhiraw degey”

 

Kuye “Dahabadaydii

Iyaduna ma duug baa

Maxaa loogu daw-galay?”

 

Ma dumaashiday baa?

Kuye “waaban daalee

Sawtii Duleedow

Daandaansi keentee

Jin dagaagay maagtee

Aqalkii ka dumisee

Lagu helay danbiga culus

Sawtii la doorshee

Dalandoolli laga dhigay

Intaan xoolo dabar go’in

 

Duugowyey xiisii

Dirga waayey hadalkii

Indhuhuna is daydaye

 

Wuxuu yidhi “dad yaa hadhay?

Maxaa duunyo weli nool?

 

Kuye “duunyadeennii

Daratiyo kud weydii

Dadna waa anoo qudha”.

 

Duleedoo aqoonsaday

Inaan guul danbaysoo

Lagu diirsadaa hadhin

Ayaa daymo murugo ah

Dibno jiitamaayiyo

Deelqaaf ku yidhi ciil

Danab iyo warjaaf iyo

Daacuun ku kala goo!!!

 

Reerkan daaha loo rogey

Dubbihii Illaahay

Darandoorri ugu dhacay

Dam daguugan laga dhigay

Miyaad guul darraystow

Nabad iyo dardaan iyo

Igu tidhi dereen ma leh

Waxa duur-xulkaagani

Kaa daarran yahay sheeg!

 

Dibadyaal kal adakaa

Naxariisi kuma duxin

Jidh dareen umaba dhalan

Damqashada walaalkii

Weji duban ku baabi’I

Af daboolan kula hadal

Ma degdegin jawaabtii

Docdan iyo docdaas dhawr

Dib xasuusta ugu noqoy

Mirashada ku sii daah

Dabkii xaabo saarsaar

Madax diiran baaqbaaq

Taataabey dakharrada

Qosol buu ku yara daray

Wayska dagagar jiifee

Deexashuu la soo kacay.

 

Wuxu yidhi “degmadayada

Dugsi keliya baa jira

Diric keliya baa dhiga

Dersi baanu baranaa

Dulliga iyo beentiyo

Doqonniimo faankiyo

Qoqobkiyo dirsociyo

Ducadiyo yaboohdiyo

Inta laga diqoodiyo

Dawersigu ka kow yahay

Digashadu u mudan tahay

Marka qalin daraalaha

Dilla sheega la cuskado

Intixaanka loo dego

Ka dul dhiga jawaabtiyo

Doorkiyo wax-garadkaaa

Inta daadataa u badan”

 

Wuxu yidhi “degmadayada

Dibnahaa la cunayaa

Qosolkaa la deexdaa

Adigoo il dabayaa

Dadku inaanay kaa garan

Misna lagu dedaalaa

Marka aad Duleedow

Sidaad doonto weydaad

Sidaad diiddey yeeshaa”

 

Wuxu yidhi “degmadayada

Si dareenka garashadu

Aanu nooga noqon duug

Dawrigaan hayin ahayn

Ma dagmaha indha qaba

Tiisa waw daboollaa

Waanu daadahaynaa

Wuxu daymo boganlaa

Dulmar bay ku gaadhaan.

 

Ka dheguu daloolaan

Daba gala wixii dhacay

Xanta durugsan heli kara

Dooca waw gufaynaa

Deeqsiinta hadalkana

Farahaannu dirannaa

Iyagaa ka door roon

Dibno sheega godobaha

Hayska dagamsanaatee

Yeedhow dam weeyaan”

 

Wuxuu yidhi “degamadayada

Roobabkiii ka di’I jirey

Dirirradu ma baahaan

Dalka uma sinnaadaan

Annagaa daruuraha

Deebaanka haynnoo

Meeshaanu doonnaa

Lagu soo dabbaalaa

Dooxaannu seerraa

Deyr ooda marinaa

Hogolaha darrooraa

Marka ay ku daataan

Deegaan ka saaraan

Waxa doog ka soo baxa

Yaa daaqa ma og tahay?

 

Inta duunyo dhaqatadu

Docol ruug tidhaahdee

Markay xaabka daaftiyo

Inta dacaydu gaadhiyo

Daab gaabta laastaan

Dhirta hoose diirtaan

Xoolaha dar-leefka ah

Jeenyaha dul-saaree

Laamaha duxleyda ah

Damac fuul ku goostee

Daamankaan wax sii marin

Dira waxay haleelaan

Gawsaha dalqada ku leh”

 

 

Wuxuu yidhi “degmadayada

Ninka ragga daryeelkiis

Ama duubka sharafkiyo

Derejada la siiyaa

Dabar iyo nac weeyaan

Darbbo waw ma dhaafaan

Deldelaaddu xeer ma leh

Kol haddaan xaq lagu dilin

Denbi meesha kama dhicin

Deero deero ma hirddiyin

Sama diidna loo qaad

Meydka waw baroor diiq

Dumarkana hugoodiyo

Diibkoodu waa weer

Dacar bay ku dhaashtaan”

 

Wuxu yidhi ” degmadaydu

Boobka way la dirirtaa

In la duro garsoorkiyo

In la dumiyo ma oggola

Badi waxay danaysaa

Dadku inay sinnaadaan

Kefedaha dalooliyo

Miisaanka dalabta leh

Waxa laysu dacal sudhay

Dibindaabyo maahee

Waa daryeel sida u yaal

Danyar loogu tala galay

Si aan laysu daba gurin

Dulmiguna xaqa u cunin

Dayaxaannu awdnaa

Qorraxdaannu daahnaa

Nuurkaannu damiinaa

Mugdigaannu daarnaa

Dabadeeto fulinaa

Sharcigii dalka u yiil

Cir da’furay habeenkii

Dallad baa la qaataa”

 

Wuxuu yidhi ” degmadayada

Dahab baaanu shiillaa

Lafta dhagax dixeedkiyo

Bir-lab aan dubnixinoo

Dabcin baannu shiidnaa

Derbiyaannu fanannaa

Daaraannu taagnaa

Digir iyo galley iyo

Dalag baanu keennaa

Daacaddaannu beerraa

In yar oo dalxiiskiyo

Weriyaha dan-fulintiyo

Marti daansha socotiyo

Ragaan lo darraan Karin

Lagu dararsho mooyee

Isku dubnideedaa

Dekedaha la geeyaa

Duniday u dhooftaa

Dulmigaannu gadannaa

Dibadaha ka keennaa

Waa daba qabsiye garo.

 

Qabqabtiyo durbaannada

Daran doorri dhacayaa

Diihaal ma reebaan

Dayac beel ma haynee

Dundumaanu maydhnaa

Sida ogaxda diinkaa

Daymadu na korisaa”

 

Wuxu yidhi “degmadayada

Cudurrada dillaacee

Aayaadka diintiyo

Dadku uu Quraankiyo

Daa’inkay ka magan galay

Waaba lagu ducaystaa

 

Haddaannaan dagaal ridin

Ama ciidan soo dumin

Dawliil ku naalloon

Ama duul xeryo u goyn

Ama keenin daacuun

Ama daadad soo rogin

Webiyada durdurayaa

Jiilaal wax naga dilin

Daba-dheer na salabayn

Diigaanyo nagu dhaban

Miyaa daasadaa madhan

Dirham noogu dhacayaa?

 

Wuxuu yidhi “degmadayada

Ruuxii la duugaa

Marka laga dareeruu

Dardar soo ceshaayoo

Dib u soo dhashaayoo

Durba loo mashxaradaa”

 

Wuxu yidhi ” degmadayada

Dadku waxay la yaabaan

Dan quntaa u fara badan”

 

Wuxu yidhi ” degmadayada

Dibida iyo weylaha

Waxa dhala dameeraha”

 

Wuxu yidhi ” degmadayada

Waxa jira Duleedow

Habar doobir kululoo

Dhererkana Dijaal le’eg

Dadabkiyo ballaadhkana

Dhirta daray ka xoog weyn

Dhakadana il dooftoon

Dawo Karin ku leedahay

Mar inay wax dihatoo

Ubad daaddahaysay

Si kastaba u doontoo

Markay ciil dellegantee

Toddobaatan dayrood

Dedan iyo si daalacan

Nafta damac u gelisee

Baryadii ka daashaa

Rabbi deeqsi weeyee

Ducadeedi ka aqbalay”

 

Da’baa wiil gurracanoo

Falanoo derderanoo

Denbi iyo xasarad badan

Curad guri danbaysana ah

Dirqi iyo si fool adag

Hoosteeda laga deyey”

Iyadoo ha dagantii

Digta qalabka reenka leh

Kaga dannaninaysoo

Demman guulaheedii

U dabbaal degeysaa

Suul-Cayn durduriyoo

Dubur buu ka xulay Hawd”

 

Damdamtiyo ciilkii

Dib waxaan u dhici Karin

Duqdu sow khalaawaha

Wax kastaba iskuma deyin

Dulucana umay xidhan

 

Kolba daw shixnadan bay

Sanqadhaha docdeeda ah

Hadba ruux la duushaa

Markay dayma bogashada

Weji dadabka quusta ah

Isha daawisiisay

Qofkaan duud carrale noqon

Daad xoor ku tuurtaa”

 

Illaa maalintii dura

Sidii bay Duleedow

Xaajadu dudduuc iyo

Deji iyo dul gee tahay”

 

Ninkii dalawadiisii

Duhur geed ka seexdee

Dib jiree habeenkii

Bahaluhu durduurteen

Dildillaaca waaberi

Dalag dalagta raacdada

Ku dul dhacay raqdeedii

Runta Magan is diidsii

Indhahana dib ula noqoy

Ruuxeeda doon doon

Dad kaleeto weydii

 

Wuxu yidhi ” degmadayada

Danbbar laguma maalee

Dar-xumaa ka oloshoo

Dalawadu nin moogow

May gabin dadkeedee

Waxa loogu daw galay

Ninaan daawo xidhinoo

Ilaa dalan-dalkiisii

Doofaaro dhiqi jirey

 

Duluglaha is haystiyo

Dibiyada herdamayaa

Dixda ay ku shaxayaan

Waxa damashi weyneyd

Dhirta looga dabar jaray

Durba haysu muuqdeen

Kibir haysu dooxeen

Dacawaa basaastoo

Dufan looga shubayaa

 

Dooh doohdu waa been

Nin dalaafsan baa yidhi

Waxay daarran tahay waa

Isku didi ibleysow

Mid ahaan duxdiisiyo

Daribtiisa noo loog

 

Degelkaad xusaysaa

Ma dal buu ka weyn yahay.

Naf adaa u dudayee

Afka sow ma hadal deyn

 

Kuye “daba-likaalow

Alleylehe dad baa ba’ay

 

Waxaan doogsin cararkii

Diihaal la orodkii

Habeenkoo dalool tegey

Socodkiyo dawaafkii

Didmo caymadkaygii

Deli iyo jar kala dhacay

Wixii doox rogmanayaa

Igu daray badweyntee

Daad-xoorta iga dhigay

Dalo iyo dir-soor iyo

Waxaan diif la golongolay

Dalan dool u yeellaa

Daalaa dhacaygii

Rugtaan soo duggaashadey

Miyaa ii darraatoon

Ugu imi dardaar werin

Maantana degaankay

Ma Dagaar u guur baa

Iyo diillintii Gurey?

 

Wuxu yidhi “Duleedow

Dilalyada ku haysaa

Amba iima dihinoo

Intii ay dabayluhu

Hadba meel deleeliyo

Daaddeys ku dhigayeen

Wixii daad mahiigaan

Dal shisheeye kugu furay

Dabataan ku noolaa

Dhaxan baan dugsanayoo

Anba dayro ku ahaa

Dibadyaalla kula baxay

Dooyeysigaygiyo

Dunqulaalka hoosiyo

Digsigaan babbinayaa

Gacma daalis weeye

Dux inaanan kala bixin

Malaa daawashada guud

Dunjigaygu kugu filan

 

Haddaad diidday maandhow

Bal ninkaad u tahay deni

Iyo xaaji soo degey

Saadaasha kugu daray

Isna tiisa daymood

 

Ninkii duurka caydha ah

Duufaan ku soo ridey

Halkuu daalac heli laa

Markii dayn ku sii go’ay

Intuu duubi quusiyo

Dib u liqay candhuuftii

Dirri-xaradh ku hawshoo

 

Wuxuu yidhi ” dulmanidaa

Misna gacan degganidaa

Aaway dawladnimadii

Iyo doorarkeeddii

Ma dad baan arlada jirin

Ma nin baa daraaddii

U daddaaba xidhantiin

Caku aaran dubatada

Iyo dooxatada baas

Dabar maad u goysaan

Xadhig maa u diirtaan

Dibso maa tidhaahdaan

Colka wadhaf ku daydaan

Nafta deeq u bixisaan”

 

Wuxu yidhi ” degmadayadu

Dareen way ka siman tahay

Doogna way gudboon tahay

Doorna waw midowdaa

Libna way ku dirirtaa

Xilla way daryeeshaa

Daba gelisyadiisiyo

Dad-qal way ka adag tahay

 

Danna way wadaagtaa

Duddadaa u kala rogan

Mana kala dab qaataan

Dadab baa ku kala xidhan

Kala durugsanaantiyo

Digadana nin baa shiday

Dawaduu ku huriyaa

Rag inay ku damiyaan

Dannigoodu farayaa

Gaas bay ku darayaan

Meel daad u baahnayd”

 

Waxes jira Duleedow

Dibirrooti kulul baa

Dingaraaradiisii

Xaska lagula daatee

Dakharrada la geystoo

Waa daanno culusoo

Rag iskaga danbeeyaa”

Malaa wayla durugtee

Aan soo dabbaalee

Tartan laba ku dirireen

Dahab loogu beretamey

In la seexsho dacawada

Danta laga lahaa waa

Inuu diinku guul helo

Dulmarkiyo ujeeddadu

Dadka waxay baraysaa

In dedaalku wacan yahay

Dhanna dulucda sheekada

Duur-xul baa ku yara jira

Iyo dala’si laga wado

Duqu inaanu dheerayn

Sida loogu daran yahay

Iyadoo ka diimmoon

Dayo moog habaarkaas

Awgiis ma daaree

Isna duubka hibada ah

Doomaarta cawskiyo

Daristuu ka jecel yahay.

Doqonniimo lama dhayo

Hedna lama daweyn karo

 

Dadka aad ka dhalatiyo

Dalka aad u dhalatiyo

Nin la yidhi danta u tali

Hadan laga dabqaatiyo

Diric iyo fariid noqo

Dibin daabyo ku ogow

 

Duco iyo xusuus iyo

Duug aad ka dhaxashide

Xilka daacad ugu hay

Ha dullayne gaadhsii

Meeshay daraaddeed

U galeen dagaakii

Diiftiyo kulka lahaa

Dib u dhaca ka maaree

Dumar iyo rag hawl geli

Kartidooda deeqsii

Derjow sugnaatoo

Guul baa u dagatee

Alla doori saw kaa

Darka jiidhay Maaweel!

 

Waxaan dooddi kaga baxay

Hdalkana ku daa idhi

Nin dab liqay Rashiidow

Dhuxul buu ka daacaa

Ma darmaanta booddee

Didday baan u jeedaa?

Ma daliilka muuqdiyo

Dhamac hoos ka darartoo

Is dallaallimaysiyo

Danbas baan aqaannaa?

Halka Deyr wakhtigu dhigo

Dib baa looga sheekayn

Kaddaraa u magac bixin

 

Dhahar

 

Dhamme Maxamed Xaashow

Ina Xaashi Dhamacow

Dhaadmada dareenkiyo

Dhacdada iyo waayaha

Ninka ila dhadhamiyow

Jiilaalku dheeraa

Dhulka xaabki ka idlaa

Dhalma deys cirkii noqoy

Dabka dherigii saarraa

Dhagxantii bislayn waa

Inkastoo dhir xoogliyo

Dhamac yaab leh lagu shiday

Ma dhadhaab nuglaadoo

Sida dhaylo suulkiyo

Lagu goosto dhooshoo

Hilib laga dhishaa jira.

 

 

Dhamme Maxamed Xaashow

Ina Xaashi Dhamacow

Dhahar waa ninkiisii

Garashadu dhibtiisiyo

Dhaawaciisa weeyaan

Dhalanteedka beentiyo

Dhaymihiisu waa faan

Shilka dhacay ma moogee

Isagiyo dhanqalantada

Dhacantaa u kala rogan

 

Wuxu yidhi “dhibaa jira

Dadku baahi dhigatoo

Lafahooda dhuuxdiyo

Dhugatay la jiifaan

Arrin aan dhegeystoo

I dhacaysa maahee

Waxa aad dhafoorkiyo

Dhabannada la haysaan

Maqashay ka dhegalee

Hadday tahay dhismaa guud

Ka dardaarmay dhawr jeer,

Hadal kuma dhabcaalayn

Dharaartiyo habeenkii

Dhawaaqaygu ma hakado

Waxa weliba ii dheer

Dhanbaalkiyo wareegtadu

Weligood is may dhimin

 

Annaa guusha dhaliyee

Dadka wada dhergaan idhi

Waxa hadha dhigtaan idhi

Dhux-dhux iyo faq hoosiyo

Dhagar qabe ha joogee

Weli ruux dhammaysoo

I dhalliila maan arag

 

Dhugashada kormeerkiyo

Dhaabaddiyo fagaaraha

Dadku sacab is dhaafiyo

Dhag-dhag iyo mashxarad bay

Igu soo dhoweeyaan

Dhan kastaba magaalada

Inta ay sar dheer iyo

Dhabbo iyo jid leedahay

Waxa dheeh farshaxan iyo

Sawir wada dhalaaliyo

Waxa iigu dhigan faan

Dhaayihiinu ha arkaan

 

Dhug u yeesha maansada

Dhubbad-qaadka heesaha

Abwaan dhaartay suu yidhi

Miyaa ruux I dhaamoo

Lay dhaafsho haysaan?

 

Dhallinyariyo waayeel

Dhabba aan u hadallee

Haddaan dhigo xilkaan sido

Yaa u dhiibanaysaan?

 

 

Dhamme Maxamed Xaashow

Ina Xaashi Dhamacow

Kolley buuxsan dhiilkii

Toban saniyo dheeraad

Lagu dhurayey ciilkoo

Lugtu jeeni dhaaftee

Dhaadashada ma sugan tahay

Dhumuc iyo ma xoog baa?

 

Dhillowyahankan geedkii

Lagu beeray dhiiggiyo

Dheecaanka wadhatada

Dhexda tolow iskaga maray

Dhirta maw abtiriyaa

Sida dhalashadeediyo

Dhaqankeedu kala yahay?

Mise wuxuu ka dhigan yahay

Habartii mar dhooftee

Doonnidu la dhacantee

Badda dheelligeediyo

Dhaxantiyo dabaylaha

Dhawawalan ka qaaddee

Iyadooy dhaqaaliyo

Nafba kala dhaqaaqeen

Ka dib dhawr ayaamood

Salka dhigatay ciiddee

Dhulow kaama kaco tidhi.

 

 

Dhamme Maxamed Xaashow

Ina Xaashi Dhamacow

Cashaday dhaharatee

Geelu dhimo hadhuubkee

Dhaqayiyo galoof yahay

Rag ka dhoofa baa jira

 

Dhamac yo hannaan iyo

Saddex dhaqan wadaagtoo

Isu dheelli tirantaa

Dhuuni lagu bislaystaa

Gaarriyow dhardhaarada

Kol haddii mid laga dhigo

Rag dhuyaala baa jira

 

Maalintay dhanaan tahay

Rag dhirbaaxo guudheed

Inta ay ku dhaashtaan

Xiddigaha is-dhalan roga

U dhufaanan baa jira

 

Inta qaran dhiskiisiyo

Dhidibkiisu taagnaa

Dheeraad nin dooniyo

Nin ku dhega xaaqiisoo

Dhacsanaayey baa jirey

 

Dhederbiga colaaddiyo

Rag hadduu dhabiiltamo

Fule dhimashadiisaa

Dhawr jeer noqnoqotee

Wax la yidhi dharaartaas

Ninkii dhiirran geeridu

Isagay la dhalatee

Hasha dhaxal wareegtiyo

Dheeha furashadeedana

Keligeen dhunkaashiyo

Dhugtan kama go’aynee

Haddii laysu jilib dhigo

Kumanyaal dhigeenoo

Waxba dhawrsanaynoo

Sida awrka dhaameel

Dhoomuhu gubeenoo

Dhibta kula wadaagoo

Isu dhaarsan baa jira

 

 

Dhamme Maxamed Xaashow

Ina Xaashi Dhamacow

Dhidarkuba xabaalaha

Kuma dhaadhaceenoo

Kuma dhiirradeen ruux

Celinkara dhawaaqee

Kolkuu meydka dhiilliyo

Dhaqdhaqaaq ka waayuu

Hore ugu dhowaadaa

Dhinacyadiyo feedhaha

Muruqyada ka dheegtaa

 

Kol hadduu dhawaaqii

Dhicisoobey gabaydii

Dheg ka maqal ha joogee

Lumay dhaqan galkiisii

Sheekadu Dheg-Dheer iyo

Dhoor-doolis noqotee

Gaarriyow dhammaadkiyo

Dhakhso mawgu gudubnaa

 

Bulbullahan dhabacashada

Ku madhsaday dhallaankii

Lafta dhabarka ka habsadey

Waayuhu dhirbaaxeen

Dhaadhaada taahiyo

Dhuun-yeedhis mooyee

Sida kale u tamar dhigay

Beri buu dhinbiil iyo

Dhuxul daba ka kululaa

Weli lagaga dhawrsado

Xaajadu ha dhabaqdee

Dhabba maw abbaarnaa

Dadka dhiillo culus iyo

Dhakafaar ma gelinaa

Wedka maw dhadhaminaa

Dhagar maw badheedhnaa?

 

 

 

Durdur

 

Maansaba dir bay leedihiyo daabac gooniyahe

Ninba wuxuu ka doontaa halkuu gaar u daaqsado e

Dadka uma gudboonee ragbay duuunyadiis tahaye

Deebaanka ruuxii hayaa lagaga daydaaye

Kani waa dux iyo sooryo iyo malabka doocaane

 

Waa dood macaanoo nin ragu lagu daweeyaaye

Waa gabay da’weynoo sannado dabaqu saarraaye

Waa doog Massaarriyo ku yaal Doollo iyo Hawde

Waa damal hadh weynoo midhaa daafta soo dhigaye

Waa ceel dad liqahoon fudayd loogu daadegine

Waa danan Ganaanoo fatahay dirirta cawleede

Waa dayr Shabeelloo dhulkiyo doojey beeraha’e

Waa daad rogmadey oo hadhsaday dooxadii Herer’e

Waa duhur Togdheeroo hugmoo kiciyey duufaane

Waa doonbir lagu oon bixiyo daran Nugaaleede

Waa Haro Digeedoo biyuhu dhinac ka daateene

Waa geed Dayibahoo ka baxay sabarka Daaloode

Waa doobi xoorliyo karuur lagu durduurtaaye

Waa deer-cad geeloo rintiyo dahabta qaalmoode

Waa faras dakano raadiyo duullimaad galaye

Waa geesi ciil dirirayoo doog haruu qabaye

Waa gabadh da’deed joogta oo guudka loo dabaye

Waa daraya-muuskiyo dhaclaha Daadi xidhataaye

Durdur weeye laga dhaansadaa daayin abidkiiye

 

Waa gabay dihnaayoo wax badan ibo daboollaaye

Waa gabay duqii aabihii dayro ka ahaaye

Waa gabay dorraatiyo ogaa dakharradeediiye

Waa gabay durbaankiila tumay diif la soo kacaye

Waa gabay ku diirsaday markuu waagu daalacaye

Waa gabay dagaar iyo ka yimi diillintii Guraye

Waa gabay dushaa sare jiroo caawa soo degaye

 

Afartaa daleeyey waxaan dib ugu soo laabtay

Toban iga dardaarana hadduu hadal wax daaweyne

Ninka caawa loo dadab dhigow maqal dabuutayda

Diktoorkaan u maahmaahayow hadalku yuu duulin

 

Baribaa dadkuba qaawanaa dibad ku noolaaye

Ooy daaqayeen cawska iyo darista geedaha e

Dareemada marbay ugu koreen duudka buuraha e

Dalanbaabi iyo guuldariyo dooga cunidiida

Danbaa galisay inay raadiyaan nolol ka door roone

Dugsi iyo markii ay heleen dab i iftiimaaya

Duunyadiyo markii ay dhaqdeen bahaladii duurka

Ugaadhiyo markii ay dabteen deeradiyo cawsha

Beeraha markii ay degeen orodki may dayne

Damacbaa hogaanka u qabtoo door labaad raraye

Daar iyo markii ay dhisteen aqalo daah wayn leh

Markab aan dagayn iyo markii doonyo lagu dhoofay

Sabarayn dabaashiyo markii qalab lasii daayay

Nin waliba markuu daadsadee kibir la daanshooday

Yaa niman dalxiis ugu keceen meel dusheena ahe

Sawaariikh dilaantiyo rag baa guudka loo diraye

Duhur kaliya bay sii socdeen daala may arage

Dayaxay habeenkoo badh tagay degel fadhiisteen

Maantana dhulkii sii durugsan baa dirirka muuqdaane

Dabagaabahaa lagu socdaa awrka doobta lehe

Daalaa-dhac adigoo ahoo cudur ka soo doogey

Nin tunkiisa daawaday hadduu kuu dardaar weriyo

Libta looma daayee ushaa lagu dillaacshaaye

Innagiyo nin dahab sheegtayoo qubaya Doollaarka

In dagaalku labadeenna yahay dib u xusuusnaada

 

Afartaa daleeyaye waxaan dib ugu soo laabtay

Toban igadigniinaan ninkii dagan ogeysiine

Ninka caawa loo dadab dhigow maqal dabuubtayda

Diktoorkaan u maahmaahayow hadalku yuu duulin

 

Dibnaheeda waxa dhaafayee gelaya daankeeda

Yey qodoni eexaysataa dux u taqaannaaye

Ma og tahay ninkii doora baa hadalku deeqaaye

Ma og tahay sursuur daahan baa dabinku yaalaaye

Ma og tahay dalluun baa ka qodan doox hortaada ahe

Ma og tahay xadhkaa dadsan aan lana dareemeyne

Ma og tahay inaad door heshaan lagula doonayne

Ma og tahay tag kula doodayoo kuu dan laa jire’e

Ma og tahay shisheeyuhu nin dagan waa kuwii dila’e

Ma og tahay digtoonaan la’aan dacar inaan leeftay?

 

Diga-rogadka maanta ah gacmuhu ways dugsanayaane

Dawgaad banaysaa ka kale deylo soo marine

Degelkaad furtaa baa ka kale deyr u soo jariye

Dabka aad shiddaa baa kale saari dogob weyne

Wadaantaad dar keentaa ka kale laaska soo dariye

Dagaalkaad gashaabaa ka kale duub u soo xidhane

Derejada laguu dhiibey iyo guusha kugu deyran

Ma og tahay dallaallimada waa kugu deyeynaaye

Caleemaha ninkii daadiyow dan iyo xeeshaada

Ma og tahay nin daastow inaad dib ugu aayeyso

 

Afartaa daleeyaye waxaan dib ugu soo laabtay

Toban uu dalkii sheegtayuu daw u leeyahaye

Ninka caawa loo dadab dhigay maqal dabuubtayda

Diktoorkaan u maahmaahayow hadalku yuu duulin

 

Wuxu yidhi badh baa dibad ku maqan degelladaydiiye

Cadaawuhu haddaan dooh la odhan dib uma laabmaane

Shisheeyuhu dux buu iga heloo laygu soo durugye

Dahab iyo batrool aan dhalaa daaha loo furaye

Derrimaha madheedhka leh halkuu daaqi jirey geelu

Doogaygu meeshuu ku yiil waa la duudsiyaye

Nacabkay wuxuu weli degaa Doollo iyo Hawde

N.F.D ninkii doonayow daabcad loo tumaye

Obokh dawyadii laga xidhyoo deyrka lagu gooey

Sidii geesigii looga diley waa dumaal weliye

Hadalka laguma dale waxaan idin dareensiiyey

Ban daleela, degel qaawan iyo ooda kala daadsan

Guri aan duggaal iyo gabbood daahna lagu reebin

Guri aan dulsaar iyo lahayn dadabta loo xeero

Oo aan darrooraha cirkiyo daadka celinaynin

Guri uu shisheeyuhu degoo daaqi ka idlaystay

Guri looga sii daray markuu dawladnimo qaatay

Guri daallin iyo weerar iyo dulin abaareeyey

Guri ay dabayluhu galaan amase duufaanku

Maska duula haaway derderan dagan ma dhaafaaka

Dawac iyo dhurwaa iyo shabeel daacuflaha aarka

Guri aan dad-qaad iyo orgobe bahalku deynaynin

Guri duugmay oo aasmayuu daacay udubkiisu

Guri debed iyo bannaan dhul dheer lagaga soo duuley

Guri hoosta doofaar qotoo diinku ku caweeyey

Guri Eebbahay daba qabtiyo doorka iyo xooggu

Adna aad Diktoorkiisa tahay waxa daweynaaya

Idinkaa Diblooma u sitee dib uga faallooda

 

Afartaa daleeyaye waxaan dib ugu soo laabtay

Toban uu dadweynuhu I yidhi duqayda gaadhsiiye

Ninka caawa loo dadab dhigaw maqal dabuubtayda

Diktoorkaan u maahmaahayow hadalku yuu duulin

 

Rag baa weli dushaa laga rartaa sida dameeraaye

Daandaansi joogta ah ragbaa loogu daw galaye

Dibindaabyo niman baa ku lumay debec la’aaneede

Dacwaddooda niman baa dhegaa laga dabooshaaye

Dayaxaba rag baan arag siday dab uga baydheene

Degelkooda niman baanu helin dirirka hooraaye

Duunyaba rag baan lagu ogeyn xoolo daaq taga’e

 

Dambarkeeda niman baa ka qaday dihina Maandeeqe

Niman baa dalluun lagu ridoo daaha loo rogaye

Niman baa sidii awr dib jirey bahalo dooxeene

Niman baa halkii lagu deldeley daawasho u yaalle

Gumaystuhu dirkaa kula dhashy laba-dibleeyeene

Labadaadi daan iyo afkii daadku kala qaadye

 

Toban doora, toban daacadoo wada dedaaleysa

Iyo toban dannaa guud jiroo dayrshey noloshooda

Iyo toban dadweyna wax ka jira dacawga soo duulla

Iyo toban billaawaha wax dila daabka wada haysta

Iyo toban diyaarado watoo ina dul-meeraaya

Iyo toban sinnaan doonayoo xeerka daba jooga

Iyo toban sabool daadahshoo midigta deeqsiiya

Toban dudaya, toban uurka daba toban kaloo doorsan

Toban didaya, toban duuf-cunoo nacab la daaweysta

Toban dabata, toban toban duur-xuloo garab ku daaqaaya

Dushaa toban ka wada fiicannoo duunka milil jiifo

Iyo toban da’dii soo kacdaba dubata beerkooda

Dadqal iyo abees iyo orgobe diir wax xaganaysa

Iyo toban dibnaha leefayoo damacu heeryeystey

Dib u socod dillaal tuuga iyo daallin iyo gaade

Toban daallan, toban daahan iyo toban kaloo duuban

Diif iyo xanuun toban qaboo duumo wada hayso

Mid dakaansan, mid dayeysan iyo toban deddoonaaya

Toban dalab leh, toban loo dawero toban daleel jooga

Toban daasadaa wada sitoo xagal ka daacaysa

Toban daadsan, dibada mid jira toban dabayl raacay

Toban xoolo daba joogta oo doogsin cararaysa

 

Intaasoo is wada doonatoo ul iyo diirkeeda

Intaasoo gudmaha daabatoo degelka soo oodda

Intaasoo danaa guud jirtoo daawo wada qaata

Intaasoo fadhiga deysa oo wada dedaaleysa

Intaasoo ladnaan wada degtoo daacadda ogaata

Intaasoo daryeel wada heshoo gaajo dabar goysa

Intaasoo dagnaan loogu iman ama digtoonaata

Intaasoo is daba taaganoo cadow la doodaysnin

Intaasoo dagaal wada gashoo dab iyo baaruud leh

Taasaa la wada doonayaa dan uga faallooda!

 

Afartaa daleeyaye waxaan dib ugu soo laabtay

Toban uu Darwiikhkii I yidhi duqayda gaadhsiiye

Ninka caawa loo dadab dhigow maqal dabuubtayda

Diktoorkaan u maahmaahayow hadalku yuu duullin.

 

 

Wuxuu yidhi darwiishkii Taleex barasho waa doore

Dagaalkaan abaabuley ragii duubka wada qaaday

Daaraawiishta nimankii la baxay waxan u sii daayey

Daliilkii illaah iyo waxaan diinta ugu dhaarshey

Xeer laba dibleeyiyo waxaan daawo ugu yeeley

Waxaan daabcad iyo soodh af badan ugu durduuraayey

Haddii duullan loo baxo waxaan ula dardaarmaayey

Kolka ay dareeraan waxaan duco u taaraayey

Waxaan duhur illaahay baryee tiriyey deeqdiisa

Waxaan Daayimow idhi habeen doqonta oo jiifta

Darfooley la ii dhigay waxaan gees iga duubay

Dug madow waxaan keli ahaan umal la dooyaystay

Dibnahayga waxaan ciil saq-dhexe foolasha u daayey

Dawankaygu qaylada wuxuu gelinna deyn waayey

Dood iyo heshiis iyo waxaan nabad u diidaayey

Waxaan duubi weynow sengaha ugu duulaalayey

Dirkii Xiin-Finiin iyo waxaan seef isula doontay

Dabkaan shiday, waxaan gaal cad diley dabatadaan laayey

Dabayl ii cad goysiyo waxaan kiciyey duufaano

Danab iyo hillaac iyo waxaan weedh is daba joojey

Dillaalkiyo gumaystaha waxaan gooyey dabarkooda

Dulmadoobe iyo Cayn waxaan dhiigga ugu daadshey

Nolol dalab leh oo jaban waxaan geeri uga doortay

Gobanimo daryeel baan lahaa dawladnimo taage

Doorkiyo barbaartaan lahaa dawliska u dhiibe

Deegaanta Hawd baan lahaa goray ha daajeene

Maatada ha deeqdaan lahaa sidigta Doolaabe

Dadkii dhaxal la’aa baan lahaa doogga haw hadho’e

Shanta kala dab raacdaan lahaa degel ha ooteene

Dakharada bogsii baan lahaa doogta kugu taalle

Ha yeeshee sidaan damacsanaa Daayin odhan waaye

Dagaallamaye daad xoog leh iyo daafi bay ridaye

Halkii laygu duugiyo anoo jiifa duni hoose

 

Ayuun baa daboolkii sanqadho iga dul qaadeene

Calankoo deldelan baa habeen daaha lay furaye

Danwadaag heshiis iyo israac darammal yeedhaya

Laba deristayoo guul heshoo dawladnimo qaatay

Dadkiiyoo xornimo iidayaa daawo lay yidhiye

Dawaad iyo waraaq baan ka helay meel docdayda ahe

Hambalyada intaan deexday baan taarar soo diraye

Dibnahoo qoslaayaan gam’oon seexday dabadeede

Gabbal dumey habeenkoo dam yidhi aan dayaxu joogin

Dad bakhtiyey kul iyo dayro-dhaaf diqim wax laynaysa

Dibindaabyo xeer dabar go’oo doorashiyo beena

 

Dumar iyo caruur ooyayoo dugeydu yeedheyso

Xaq daguugmey daa’imo la dhacay dunida oo qiiqday

Gobannimo daryeel iyo xil iyo daacadnimo weydey

Dan hallawday guri daad watiyo dawladnimo qaawan

Calankoo ushii diidayoo daabku celin waayey

Fin dillaacay doog soo kacdoo arimi soo daacdey

Ayuun baa dareenkii labaad daaha lay furaye

Intaasoo darxumo oo dhacdaa daawo lay yidhiye

Dibin daabyo uurxumo waxaan dugul madoobaado

Ilmadaydu waxay yaab da’doon ciil isaga duugo

Garab daar maruun baa carshiga layga soo degaye

Maruun baa xabaaliii dednaa wada dayaameene

Dhaaxaan deddiyo taah kacoon soo dingiigsadaye

Dorraad tawradii dhalatay baa daaha lay furaye

Allaylehe durbaanki la tumay waan ku diirsadaye

 

Godkaygaa digniin iyo farriin laygu soo diraye

Anigoo darmaan fuushan baan soo dabbaal degaye

Waagoo dillaacaan arkoo duushay dhaxantiiye

Dayax soo iftiimaan arkoo nuuray dunidiiye

Dantii oo la helay baan arkoo loo dab shidayaaye

Deegaan is gaadhaan arkiyo xoolahoo dihine

Dadkiiyoo badhaadhaan arkoo reebay dacaskiiye

Dulmigoo carraabaan arkoy daacadii timide

Dikri iyo Quraan baan maqliyo diin la caabudaye

Dacar iyo rag dhuxul daacay baa daawo lay yidhiye

Door-roonayaashiyo raggaan anigu doonaayey

Duqa Janan Siyaad baan arkiyo dawladii sare’e

Dihin curatay oo igadh ah bay ii danbariyeene

Kolkii aan dardugey een dhergaan dooxay hadalkiiye

Dooddaan u jeel-qabey kolkaan madaxda deeqsiiyey

Yaan idhi dan baan leeyahoon duubtay gogoshiiye

Degdeg baan xabaashii ku tegey daal la’aan socode

Dacallada intaan feytay baan hoos u daadegaye

Inkastoon dalluun awdan iyo joogo duni hoose

Albab ii daloolaan carrada diirad ku hayaaye

Degmadiinnna waxa ii fadhiya duulan la aqoone

In dardaarankaygii fulaan helay daliilkiiye

Caawana mid daw iyo jidoo doora iga hooya

Inay dunidu hawl tahay sidii Daayinkuba sheegay

In dedaalku dhaxal waara yahay duugna laga dheefo

 

Inuu samuhu door dhalo hadday daacadnimo raacdo

Oy dhaqasho ruux doona tahay dib u xasuusnaada

Circa oo daruuraha marshoo darara mooyaane

Inaan roob da’aa laago rogin dib u xasuusnaada

Haddaan meesha doog iyo tayale duunyo lagu raacin

Inaan doobi loo culan hantida dib u xasuusnaada

Ruuxaan dantiisiyo aqoon waxa daryeelaaya

Inuu deeqda Eebbahay ka qaday dib u xasuusnaada

Daanyeer jarmaadiyo qadhaab gelin hadduu daayo

Inuu ruuxna soor uga durkayn dib u xasuusnaada

Hadday dunidu ber dheef lahayd dux iyo haaneedsi

Dufankii in laga laastay iyo dalaggi hoos yiilley

Oy maana dabagoosi tahay dib u xasuusnaada

 

Afartaa daleeyaye waxaan dib ugu soo laabtay

Waa toban dastoor tawriyoo deelku wada yaalle,

Ninka caawa loo dadab dhigow maqal dabuubtayda

Diktoorkaan u maahmaahayow hadalku yuu duulin

 

 

Dardarta iyo geeddiga socdee meella degi waayey

Gaadiid dadabtii sidee rarada loo duubay

Dabageliska baydiyo ratiga caynka lagu duugay

Baalaha dareeriyo hantida deyr laga leexshay

Dibnaa sheekadii laga xidhee hadalka loo diidey

Daabkiyodumaha laysu tumay warank loo deyley

Daawada la wada qaatay iyo hawsha lagu daastey

Danta loo dhaqaaqiyo fadhiga dabarka loo gooyey

Doorkiyo abwaannada kulmee laysla wada doontay

 

Ma daalaha hoggaanka u hayiyo cuurka daba taagan

Dabka shidan dayaxa soo bixiyo dirirka loo guurey

Deegaantu meeshay ku taal doqoni waa mooge

Dhul dabayshu toban sii dhaxdoo durugsan weeyaane

Daanshood waxa lagu tagaa boqol diraacoode

In la duulo mooyee si kale looma ood dego’e

Digdigtiyo hayaankiyo guclaha deeddankiyo heesta

Daruuraha in laga dhaansadaa laysku deyeyaaye

Ma dekaame awr daabbadaa lagu dul joogaaye

Doox baa la marayaa badweyn dulin ka buuxaaye

Inkastaad dabbaashiyo taqaan duurka xuliddiisa

Ood dabin ka bood tahay nimaan cidi dareemeynin

Waxa daadka lagu dhaafayaa daacaddoo qudhahe

Ninkastaa dawaar xiimayuu dacalka haystaaye

Doonnidu ninkii ay riddow dan iyo xeeshaada

 

Afartaa daleeyaye waxaan dib ugu soo laabtay

Toban Digriidiinnu tidhi sii diktoorada’e

Ninka caawa loo dadab dhigow maqal dabuubtayda

Diktoorkaan u maahmaahayow hadalku yuu duulin

 

 

Waxay tidhi dalkaan wada aqaan labada daamoode

Deyn nimaan ku leeyahay hadduu daw I marin waayo

Waxay tidhi xaqii iga durkaan doonan karayaaye

Waxay tidhi gammaan doobir leh oon daalin baan ahaye

Waxay tidhi halkii didib ah baan dibi ku jeexaaye

Waxay tidhi dixdiyo buurahaan dalag ka beeraaye

Waxay tidhi durduurtiyo khamriga waan ka daahnahaye

Waxay tidhi darmaan curatay baa lay dambariyaaye

Waxay tidhi surwaal duluc-lehoo daadsan ma aqaanne

Waxay tidhi go’duugaan xidhaa dacal hagoogtaaye

 

Madaxayga deeb uma oggoli waxaan daweynneyne

Darro iyo malaas baan timaa ugu dedaalaaye

Duunyadu hadii ay gudhoo dooga la idlaysto

Waxay tidhi diraacaha dhacaa ima durreeyaane

Waxay tidhi dibtaag naaxday baan daban aqaannaaye

Waxay tidhi galleydaan dubtaa duraha jiilaale

Digir iyo hadhuudh lay karshaa wayga degayaane

Dantu waxay I siisaan gutaa Daayin mahadshaaye

Waxay tidhi digaaggiyo ma cuno hilibka doofaare

Daribio mud baan kaga baxaa diifta gaajada’e

Waxay tidhi haddaan guur damcoo dumarka xiiseeyo

Dabagaab shisheya ah ma geyo imana deeqaane

Waxay tidhi hablaa diibka-laa aniga ii doonnan

Intaas hal oo dood ah iyo faallo daba joogta

Oon Deel ka wada sheegay baan daacad kuu idhiye

Waanada ha diidina rag waa lal dardaarmaaye.

 

 

Gabar Madow

 

Goonyahaygu waa dhagar

guudkaygu waa xeel

garayskaygu waa seef

guntigaygu waa ciil

gudahaygu waa yool

 

Weligay gu´ iyo dayr

guul oomman baan ahay

hantidayda gawriyo

gabayooxna lgu beer

dayaxay u gudubtaa

anigana gelgelintiyo

garab rarato kama baxo

gadh wadeennadayduna

giddi inan-la-yaal iyo

guur-doonno weeyaan

geyaankoodu waa damac

utintayda lama gudo

gashigayga lama bedo

galladayda lama karo

dibnahaa ka gaabsada

guubaabadayduna

kama foga guraa-baas

Guuguule yeedhii.

 

Badi waan gadoodaa

Cidda aan galaaftaa

guurtidayda weeyaan

anigays gunaanada

hadba waxan ku giirtaa

guuleedka ii kaca

geeddigaygu sahan ma leh

geenyo hadaftey weeyaan

goob-yaalka milicsiga

gabar-gaalka lahashada

gacan haadis bay dilay

iyo laba gar-daymood

gurrantayda bidixdiyo

garabkayga midig baan

midba gelin u jeestaa

ka cabsaday god naareed

jannadana ma geli karo

gooddigooda ku anbaday

duniduna gabaabsiday.

 

Tiradaa gedmaysoo

i galaa baxaysee

maxaa goolal igu maqan?

dheeshan laygu goobtee

gefka lagu heshiis yahay

mee gar-sooreheedii?

Geeddu xeer ma leedahay?

Mise waa lug iyo gacan

labadaba ku garangari.

 

Goohu yuu kasoo baxay

guurowga yaa wadey,

maxaa keenay gabayada?

Inaan gabadh madow ahay

cadrad lagu gabbood yahay

malaa waad i garateen?

 

Sheeko gaaban baa tidhi;-

“Nin ay gaajo haysaa

guri yimi duleedkii

soddoh garasho dheer uu

gabadheeda qabay baa

dhito godollo sheellayd

ugu geysey meeshii..

..Isaguna guddoon yiri,

laysu guud mar toyashada

caanaha gadhoodhaa

inay guura-guuraha

weelka gaararkiisiyo

gunta badi ku ururaan

waa ged lagu yaqaannee,

godankii isugu tage.

..Isaguna ka geyn waa

inuu dhiilka gororsado

gacantana ma dari karo.

Isagoo xil-gubashada

u daruuray gaashaan

Isma gabe wuxu yidhi:-

“Markii ay na gelayeen,

waa nala gilgilayoo

inta nala gun-dhebey baa

afka nalaku gaacsaday”.

..wadnihiisu galow ma leh

ku gadaangad ceebtii

libintana ku geeraar

xeeshiise lagu garay

murti guun ah laga reeb.

 

Jiiftada gar-dhaladka ah

waxan uga gol leeyahay

Allahayow gurracanaa

marti goor xun socotood

gobannimo ku soortood

kugu tidhi gun baad tahay!

 

Markii aan garaaddaha

taariikhda kala guray

illaa gogol-dhiggiinnii

galabtaad is-wacateen

taladana in lay galo

Baarliin ku goyseen

Ilaa gooshkan maanta ah

hadimada i gaadhiyo

waxaad geysateen baan

gocahsda xasuustee

maxaan reer Galbeedow

godob kaa tirsanayaa?

mise gabawar mooyee

tolow maba garowdaan!

 

Mxaas gaasas duuliyo

guutooyin xoogliyo

gurmad leedda-fuuliyo

guluf weerar tooxdiyo

dabley gaatan socotiyo

geba-geba i saarteen?

 

Maxaan goor la ssahdiyo

habeenkoo gabbala-ridey

laba gelin is-raaceen

gaaf-meerka socotada

iyo guura-bahallaha

geesaaska fiintiyo

galow fooridiisiyo

galayaxa rasaastiyo

col gurguuranaayiyo

gellimaad ku sara kacay.

 

Maxaad gaadde hoosiyo

gurrac iyo shirqool iyo

tabo igu gantoobteen?

 

Maxaad garan-gartaydiyo

guryahayga bi’iseen

Gacal iyo tol wada yaal

gobol gobol u u ooddeen

laba aan is-gooyeen

kala goonni yeesheen

 

Maxaa laba gudboonayd

midna garabka siiseen

ka labaad u guusheen

isku go´a tiraahdeen

 

Maxaa wiilal gaammurey

intaad ugu guduuddeen

ha galgalan tiraahdeen

 

Maxaa Gaanni ciidmiyo

hanad aan gardaadshoo

ku goblamay birayseen

golxobkiinnu ku afuray

maxaa geesi aan dhalay

inta gowrac mariseen

gorgor baahan siiseen

Maxaa inan gashaantiya

gayaxaha ka siibteen

milgadeeda gawsheen

ka xil baxay gayaankeed

maxaad gaari weer xidhan

godol-qaad ku daydeen

 

Maxaa guul darraystiyo

godadliyo hinaasiyo

Gocor igu habayseen

 

Giiba sow nin ma ahayn?

Geeskayga bari yimi

 

Maxaad gacan ku dhiigliyo

gibil kala tabooriyo

garma-qaate dhegaliyo

garac igu abuurteen?

 

Maxaad good mariidliyo

gungumiyo abeesiyo

goodaaddo jilifliyo

garangoorri socotiyo

inta bahal gurguurtiyo

belo igaga guurteen.

 

Maxaa gegi dabayliyo

gocodhaley cagaagliyo

galoof iyo candhooliyo

geyi lama degaaniyo

goonbaar habaasliyo

guban lagu asqoobiyo

gaajada rugteediyo

gabno igu tilmaanteen?

 

Goobtii harraadkiyo

gurigii cadceeddiyo

geedkii saboolkiyo

gudcur maararrowliyo

yaa go´doonka iga dhigay?

adduunyada geddaas faray?

gaasiray maxaan ahay?

 

Maxaa gocayadiinniyo

inta gaawihiinniyo

gorof iga milaasheen

gudhan iigu yeedheen

 

Aaway guuyadaydii

geeliyo lo´daydii

faraskiyo gammaankii

goolashaydi soocnaa?

 

Aaway gaaxsantaydii

dahabkii guduudnaa

macdantii goshaydiyo

gebiyada ku duugnayd?

 

Warshaddiinna guuxdaa

midhahay gadaysiyo

miidday guntaysiyo

ganacsiga abeerka ah

xaggee looga soo guray?

 

Guushkay tufaysiyo

dheecaanka gabaxliyo

xinxiraha galshaystiyo

dhiigga gobo´leh yayska leh?

 

Immisaa gabaarrey iyo

garab-casigu koray?

 

Maxaa gaatirtaydiyo

galdaloolladaydiyo

sida lay gabraartiyo

garka laygu laylyiyo

gedda lay salaaxiyo

googgaa ku sabiddiyo

gobortayda barateen?

 

Dadku geed adaygiyo

gudintay kol iyo laba

lafa-geri ku dhuuxaan

waxba kuma garaacdee

miyaan tiinnu gaagixin?

 

Maxaan geystay oo dhimay?

maxaan galabsadee falay?

anigoo la gamashiyey

gondahayga seetadu

waxay haar ku gedeftiyo

Gurgurkii i saarraa

boqol gu´iyo taartaar

anigoo gun iyo baar

korku wada gunaad yahay

anigoo la golongolay

sida caynku ii gubay

gubuxsiga tallaabada

graba-beekay dhowr jeer

goob-joogna ka ahaa

galab noolba waxa dhacay

anoo uur-gululuca

la gommoday dhibtaadii

adoo gacan togaalaha

gardarriyo is-yeel-yeel

intaasoo gef muuqdiyo

guul darrooyin igu falay

maxaad weli guhaaddiyo

gaadhka iiga haysaan?

maxaa gumuca boodiyo

gaara-bidhaantiyo

hubka iigu gibisheen?

 

Maxaad saymo gadataa

dab gamaaray hurisaa

Maxaad gawsahaagiyo

miciyada golxaystiyo

ciddi wada garaara ah

shaadh u gelisaa

maxaad geda-gedaysaa

hadba geed is-marisaa

 

Ummad geylameysoo

gaarkooda taladii

inta ay gorfeeyeen

raba inay geyoodaan

kuwa jira gadaashana

gaadiid u celiyaan

intaan gaasha-weyntiyo

cawa-darantu soo gelin

maxaa geeddigoodii

gujis lama filaaniyo

gal dad-liqa ku noqoteen?

 

Hadba ruuxa goolmoon

raba inad gunnaysaan

ama guufaf timiriyo

galley loogu sama-falo

maxaa geeridiisiyo

waran iyo gantaal iyo

gaalleef u siisaan?

 

U gurbaynta noloshiyo

gacan-siinta nabaddiyo

gudashada sidii roon

maxaa kaa gabaanadey?

 

Afartaas god madaleed

gola-joog ku naanays

Gaarriyow ka marag noqo

ila gudubtay sheekadu

geba gebana doontee

bal aan soo gunaanado

 

Ninka loo gol leeyahay

issagaa is-garan kara

sida goosan weer helay

igu gaabi tuurtuur

igu gado sir iyo caad

halkaad gaadho taagtaa

 

Aniguna il-galaclaha

is-gamaarintaydiyo

gadh-salaaxa maahdiyo

gama´aan hurdo lahayn

goroddaan lalminayaa

gabbashiyo ma aha quus

gar-naqsaan ku jeedaa

talaan gawda ku hayaa

 

Inkastaad gamuurteen

geedka aan ka beerrahay

ma qallalin guntaydii

ganto xidid leh baan ahay

dab baan soo gadaal-celin

 

Gebi-dhaca i haystiyo

gaalgaalka dheelliga

ku guddoonsan maayee

waxaan goobayaa raad

jidkii guusha aadmiga

gelbiskiyo mashxaradaha

gafi maayo hawlaan

guryo-samo ku tegi karo

gaobannimo ku hanan karo.

 

Guntashada xasuusaha

gudashada habboonkay

gabay gabaygan ciil-tira

u ged-baxa falaadkay

waxaan geysto magac-dheba

Aan lahaanno goorteed.

 

 

God Madow

 

Dumar geesi dhaaxay

Gooyeen heddiisoo

Ragna garabsi moodkood

Ka gaboobi maayee

Gunburreyda hoosaan

Gurrac uga jarmaadoo

Darantiyo gulaankaan

Gebagebo ku dhaafoo

Guban xeebaheedaan

Sii maalin gaaloo

 

Qorraxdoo godkeedii

La gelaysa fooddaa

Luguhu I gabeenoon

Socodkii gadaashoo

Gerriyaad dhexdiisaa

Gudcur igu ballaadhoo

Garan waa kaskaygii

Geesaan u jeedoo

Gabaddano naf joogtaa

Gogol doonimaysee

Dhaxantaan go’aygii

Garbaha iska saaroo

Good iyo abeesaa

Igu soo gurguurtoo

 

Gool qawdhamaysaan

gondaheeda seexdoo

naftu guure mooyee

gama yeeliweydoo

guntigaan adkayston

marada isku giijoo

waaygoo duduutaan

goodiga abbaaroon

eeyi laga hayaamiyo

guri madhan is taagoo

sida goraya cawshoo

galab hoos u jeeddoo

gu’barwaaqadiisio

 

gaaroodi joogtoo

baydiri gantaaliii

geed ugula dhuuntoo

ku gilgiley falladhoo

meel halis ah gooyaa

gucle iga dhammaadoo

godollaan ordaayon

sida awr gabrareed

geeddiga higsanayo

 

gobolkaan u jeedaa

guulluhu I keenoo

gabayoox duleedkaan

weheshadey go’aygoo

anigoo gandoodoo

is-guhaadinaayaa

waxaan geystey mooyee

birta layla gaadoo

inantaan gardaadsheen

gaadiid sidiisii

ku xambaaray guudkaa

wedka ii guddoontee.

 

Godob-reeb ha joogee

Lay diid garawshoo

Giddi habar-dugaag baa

Waydaydu gaadhoo

Gorgorka iyio haadaa

Ilmo gabax ka siiyoo

Garanuugta aydaa

Geedaha ka soontoo

Ma hallayn gartaydee

Gacal baan u waayoo

Golahay lahayd iyo

Geedkeeda keenee

Guddidaan u dhiibee

 

Guudkeed xil-saaraa

I gargaari weydoo

Gaaliyo Islaamkaan

Gacan-siin ka waayoo

God madow dhexdiisaan

Ku gunaanad seegaa

Geeraarku joogaa

 

Gudgude

 

Gedgedoonka maankiyo qalbiga, gocasho soo boodka,

Xaajada garlayliga jartiyo, Gun u saluugayga

Gibladiyo mashxaraddayda iyo, farax la goohayga

Gandoodkayga taahayga iyo, goobo xaradhkayga

 

 

Gurmadkiyo haloosiga taxmiyo, guluf alooskayga

Gama’li’ida reenkayga iyo, jiif galgaladkayga

Goobyaalka caga-jiidka iyo, Meel-ka-gabargaalka

Gucla orodka seeraarka iyo, geyllan dirirkayga

Haddaan geestan eegana cabsida, gaarkay igu raaran

Gabranaanta qoollaalligiyo, mala gorfayntayda

 

Gadoobnaanta yeelkayga iyo, kala gantoobnaanta

Garab lida soodhkayga iyo, gooninnimadayda

Goofkiyo xabaalaha shixnadan, godadka buuxbuuxa

Cagta go’an lugaa iyo gacmaha, gabawar duugoobey

Naafada garbaha kaashatee, sumucu gaagaabshey

Geerida shinkeed dhaaftay iyo, Guri dambayskayga

Goodaadsigaygiyo hiyiga, garar tallawgiisa

 

Kol haddaan wadnuhu kuu garrayn, geydha kugu yeedhye

Garasow anaa kula hadlee, gacalkayow heedhe

Nafta gororaheediyo haddii, galowda lays taabto

Geesteyda waafule ninkii, goob ka saahidaye

Guddoon dhacayna waa doqon ninkii, gaar u faashadaye

Guri ba’ayna waa cadow ninkii, raarta sii guraye

Gobannimana waa quus ninkii, gawska dhaafsadaye.

 

Ummad geeska loo tumay habeen, gocasho soo jeeddo

Haddii aan tashiga loo golayn, amase gaashaanka

Fallaadhiyo gabooyaha haddaan, godobta loo taaban

Iyadoo gadoodiya hadday, fadal garmaammayso

Hadba nabar gataatiya hadday, gebi dhac tuuryayso

Galladdeeda oo dhow hadday, gaadhi kari weydo

Inta gudashadeed tahay hadday, geysan kari weydo

Iyadoon garaysnayn haddii, gacantu ay daasho,

 

Gamaarshaa ku dhaca amase way, gabax tidhaahdaaye

Gabbashay liqdaa amase way, gamashi luuddaaye

Way kala guddaa amase way, kala go’doontaaye

Ways gawdhisaa amase way, feedha gurantaaye

Guushay nacdaa amase way, gubasho oydaaye.

Inkastoo guddoonkii burburay, loo gudcura joogey

Inkastoo go’aankii dulliga, geesinnimo diiddey

 

Inkastoo giyigu waa xormee, gaadhka lagu meershe

Inkastuu gaggaabkii cuslaa, garangar duul duulay

Xaajada god-raaca leh haddii, loo gabbala eego

Sida ay u kala geysan tahay, way gun dheertahaye

Kol haddaan garaad lagala hadhin, galabba sheeggeeda

Inta maanku gaajeysan-yahay, guuli waa weliye.

Gashigayga way dhaqanyihiin, gaasaskii qabaye

 

Weli gaaf dugsoon bay hurdaan, ganacya weyntiiye

Dibjirkii gidaarrada hurdaa, laysu soo guraye

Gebegebe rag lagu keenay baa, layga gadayaaye

Erey gara haddii loola tago, godol ma waayeene

Gargaarkoodu wuu dhimi lahaa, guul-darrada taalle

Lafa gerina wayjebin lahayd, maalin gudeheede

Gobanimana way dhalin lahayd, loo gudboonyahaye

Gacalnimana way hubin lahayd , aan la goyn karine.

 

Weli gumucu meel baydhsan buu, gawda ku hayaaye

Gariirkaad maqlaysaan ka dhow, goobahaan rabaye

Gadhqaadkeedu waa leexsanyahay, waana gudayaaye

Garar loo maleeguu ku ridey, guura socodkiiye

Guudkeedu waa wada fin iyo, gaatir iyo booge

Hadday gooli-baadh tahay, waxaa gabay raggeediiye

Guyaal iyo guyaal bay rarteen , gocorro shaydaane

Iyadoon goblamin baa haddana , geelo loo hadhaye

Gol-dalooladeedaa ka badan, galalka ciideede

 

Gelin looma wada sheegi karo, xaajo geda weyne

Gawdiidka iyo quusta waa, lagu gumoobaaye

Mar haddaan hillaab lagu gudbayn, giriftan mooyaane

Gabgabteedu waa xubin intay, gawrac leedahaye

Geeddiga cagaa daaliyaa , lagu geyoodaaye

Gellimaadka hayskaga jirtiyo, goosan habaqlaaye

Gubuxsiga mar uun bay tirsiga, meel ka soo geliye

Gargaraaciddeediyo ha deyn, geed ka didinteeda

Garashadu hadday ruux la tahay , suu u garanaayo

Garaadkiisu suu qabo haddii, loola garan waayo

Gardarruu u qaataa ninkii , yidhi garaadkiise

 

Xaajadu markay gobo’da iyo , gawda culus joogto

Keligii nin gaashaantay wuu, gola ka fuulaaye

Gadaashiisa uun baa durbaan, laga garaacaaye

Labadiisa geesood ma jiro , ruux ku gelayaaye

Arrin lalama guulee warkuu , gura yidhaahdaqye

Dadka wuxu u gacan haadiyaa, qof iyo gaarkiise

 

Gendi iyo dhukaan buu qabaa, cudurro guumeede

Gogol wuu ku shaashoonayaa, loo gudboonyahaye

Sida goray fallaagoobey buu, Gooni joogyahaye

Kol hadduu nin mawd lagu gudbadey, tiisa uga guuro

Xil uun buu guddoontaye ka baydh, gudashadiisiiye,

Ka galgaley habaar-qabe halkuu, gool ku cuno weyne

Nin hadduu tashiga guuto faran, keli ganaanaysto

Gaaraayucuuntiyo shinnida, gurucya dhaadheerta

 

Giiryaalayaashiyo fulaa, laguma guuraanka

Gumarta iyo maajeenta iyo, geed-xunkiyo tuugga

Gungunnaafka iyo maarta iyo, gocorka aan quudhin

Kun ninoo guraangura hadduu, goob isugu keeno

Guufkiyo haddii hooda iyo, giniga loo qaybsho

Dadka kale intii gudan haddii, gararka loo jiido,

Ninka gaaban meel dhow haddii, looga geda-sheegto

Guubaabadeedii haddii, loogu godadleeyo

 

Hadallada galoofta ah haddii, loogu mala gaaxsho

Guryo-noqoshadeedii haddii, lagu gawaan-raacsho

Gabbal daye sidiisii hadday, laba gar-daymooto

Shimbiraha gabraartiyo hadday, galow wax weydiiso

Kol hadday galaydh soo kallahay, laabta uga guuxdo

Garba-raar cadhaysani hadduu, gooyo taladeeda

Guulkeedu dheeraa sidii, geenyadii Bixine

 

Weligeed fal baa loo guntaa, lagu guhaamaaye

Mar uun bay gadooddaa siday, gees lo’aad tahaye

Galab xiisaheedaa wakhtigu, kaga gaboobaaye

Ninuun baa ku guuree iyada, geeddi waw weliye

Marka wiil ku guro Naarta iyo, godadka Yaahuuda

Ayay kii Jannada geyn lahaa, dayasho goobtaaye

Marka uu galaa buu iyaga, guba yidhaahdaaye

 

Markay raar guraysaba nin bay, gudub tidhaahdaaye

Gabno ugubi way quusisaa, gaawe Cumarowe

Garab-daar ninkii lagu bokhraa, geedad sare waabye

Gar-ma-qaatayaashiyo dadkaa beera, ruux gudhane

Ganbo nimaan la soo bixin haddii, guulo lagu waabo

Markuu dhaawac geystaba haddii, loo gargarateeyo

Isagoo canaan lagu gudbiyo, gaarran filanaaya

Giblo iyo haddii sacabbo lulan, loogu gogol-xaadho

Keligii inuu guurti yahay, maalintaa gunudye

 

Marka uu gadaan iyo gadaan, Gacan-togaaleeyo

Ayuun buu waxaan ganac lahayn, sii gorgoriyaaye

Seetada nin goostaba, wuxuu gesto lala yaabye,

Mar hadduu tallaabada gurguro, gaatan iyo booddo

Dhaaxaa gadaal laysla tebey, wiil galbaday jeere.

Toojaba waxaa lagu godlaa, say u gaar tahaye

Gurranidu mar waa dhalasho iyo, gacanba qaabkeede

 

Marna waa calool garac siddiyo, xaal ku soo gala’e

Kol haddaanay maankaaga gadin, talana kaa geynin

Gurracnaanta qiil lagu saxoo, loo gudbaa jira’e

Gudboonaantu way daalisaa, ruuxa meel gurane

Nin hadduu go’aankiyo sharciga, gawrac ugu jiido

Hadba goondhabaaliyo hadduu, Gooddi-furan keeno

Gacalnimo hal loo yidhi hadduu, gubasho sii beero

Guudaan haddii uu ku liqo, ereyga geedeysan

 

Runta wuxu u guul-guulayaa, way gun-dheer tahaye

Goldaloolo qudha maaha iyo, goonnidaa taliye

Gedaan loo filayn baa jirtiyo, Geel-la-daaq kale’e

Hadba geed-is-maris baa u hadha, guul dad leeyahaye

Miyaan Geeddi-Baabbow arladu, gelina waayeynin.

Gole miiggan, geed sheegan iyo, garangar muunaysan,

Gudban iyo cod laba geesa iyo, guurti kala soorta,

Garnaqsiga mudducigoo tashiga, gooni uga showrey,

 

Geda labe maddaacaley hadloo, dhaabad Wan geystey,

kala gurasho meertiyo rogaal, la isla guur guurey,

Maahmaaho wada guuna iyo, gabayo raac raacay,

Guddoon dhacay hubaal iyo go’aan , layku gacan qaaday,

shan god oo murtidu leedihiyo, gororka suugaanta,

Gedda hadalka loo ruga geshiyo, marin gobaadeed dheh.

Gobannimadu waa libin ku taxan, geeddi nololeede

 

Waa gumaro aadmigu hantiyo, guusha ugu weyne

Guddoonkeedu waa faral siyaal, loo gafaa firine

Geduun buu ka leeyahay khalqigu, maalintuu gado’e

marka uu gabaabsiyo xilliga, laga gu’weynaadey

Ayuun baa ninkii gudan karaa , dhan ugu guuraaye

Qabyadeedu waa guun intay, gaadho weligeede

 

Galab noolba ooddeedu waa , gudinta loo hay-ye

Nin gufeeya mooyiye ma jirin, ruux gunaanadaye

Gelbiskeeda oo qudha hadduu, tacabku kuu gooyo

Adigoo gadaashaday hadday , guure kugu dhaafto

Gommodkiyo yaboohdeedu way, goora badataaye

Haddii aan gantada loo adkayn, amase gaafaanta

 

Guddo iyo waxay yeelataa, gulufo shaydaane

Gaadaa dhexdeedaba ka kaca, maalin gelinkeede

Gacmaa lagu xejaa amase way, galab dhaqaaqdaqye

Waa lagu gam’aa amase way, geeri badisaaye

Gob baa lagu noqdaa amase waa, lagu gumoobaaye.

Garan maayo maalmaha intuu, soor gad leeyahaye

 

Mar hadduu gidaad bahal qabaa, gaajo kula ciiro

Gujo-dhaadhigeediyo hadduu, taabo gorofkeeda

Waxba kama go’aan ruux ku shubay, xeedho gudaheede

Hadduu gaar u maamulo qof, waa geel nin leeyahaye

Inkastoo gantaal iyo wed iyo, gawrac lagu hooyo

Meel loo gun-raaciyo haddaan, gogol dhig loo yeelin

Mar haddaan garaad loo lahayn, wayska gubataaye

Geedkeed ba’waa sixir haddaan, garasho hilayne

 

Hadduu gaws dhurwaa ruugi karo, waa lafguri taalle.

Gunti-furey nin caashaqay haddii, guudka loo sudho’e

Galacdeeda uun baa indhuhu, golongol eegaane

Giniis iyo hadday kala dhaxlaan, Gaar-la-ababkiisu

Waa maro gargaranoo adhyaha, lagu gabraartaaye

Mar hadduu waraabuhu gashado, Giiro waa halise

Iyadoo gashaantiya sidii, Loola gogol dhaafay

 

Guurkeedu tuuguu ahaa, Gaabsi iyo beene

Iyadoo garoobiyo markay, Guudka fidhanaysay

Inanuu gumaystuhu dhalaa, Gaadhka ka ahaaye

Gaboowgeeda way doonantahay, gedaha waayeele

marka ay geyaan sheelataa, garacu yeeshaaye

Hadba wiil is gaalaynayaa, loo gu’tiriyaaye

 

Nin dharaar wuxuun laga guntay, guushu jamataaye

Gobannimadu ruux kuma xidhniyo, Giib ninkii dilaye

Agaabaynta maalmaha gudbiyo, galaha taariikhda

Gadood dhacayba sheekuu lahaa, geyfan iyo raade

Ganba-xoorka waayaha haddii, laysu minan guursho

Dad uun baa ma guurtada lahaa , goobihii baxaye.

Gurgurshaagu awr buu ka yahay, rarasho gaadiide

 

Gadh-wadeenku ruux buu ka yahay, geylan wadareede

Nin uun baa guddoonsha’e xil waa, laysu gororshaaye

Galladduna waxay saaran tahay , wax isu geygeyne

Inkastuu wax galo ama wax gudo , ama wax weyn gooyo

Inkastuu galool mudhay ka yahay, dhiraha gaagaaban

Hadduu geel abuuriyo hadduu, gaas cartama beero

 

Inta ruux wax gaadhsiin karaa, way gun dhowdahaye

Noloshana galgalaheeda iyo, gebi ahaanteeda

Waxaan geesi karin baa jiroon, gaar ninawfaline,

Xaajaba gan baa loo unkaa, talaba waa goore

Ummadyahay tiraa kaa gedmane , wax isu geygeyso

Ninkii aad garaaddiyo shaxshaxo, saartay garabkiisa

Kol hadduu dharaar goonya kulul, kaa gelgelin doontay

Waxaad galabsatuun baa jiree, gaado kale yeelo

 

Ninkii aan gondaha kaala dhayin, gololo hawsheeda

Gardaadkaaga yuu baran inaan, taada lagu gaadhin

Hadday gibili kaa saarantahay, gocomo hooseeya

Waxaan geedna kaa qarin indhuhu, yay ka gabargaalin

Hadba soo gadaal eeg ninkaad, gadato hiilkiisa

Gol dalooladaaduu nin ogi, galagalaystaaye

 

Aduun bayse kaa go’an yihiin, maalmahays guraye

Godan baa la yeeshaa xadhkaha, haysku wada giijin

Geyigiisa wiilkaan ahayn, gibilka mooyaane

Gun-dhigiisu meel kaa fog buu, geed ku leeyahaye

Si aad uga go’daba ruux ku neceb, gaarar kala yeesha

Guushaada waa lala jiraa, gees ha ka ahaannin

Godobtaada meelee intaan, gacantu kaa boobin

Gacalnimada noolee intaan, gocasho kaa oodin

 

Guddoonkaaga reeree markay, kula gudboonaato

Gamaaddaada muunee haddaad, geeri huri weydo

Guntashana xusuusnow waxaad, godolba soo joogtey

Gurgurshaana haw raran nimaan, gudasho kuu doorin

Garashana ogsoonow inay, xaaja badan goyso

geeraarku waa sude hadduu, kuu ged-bixi-waayo

Adba goor is weydii intuu, gabaygu kaa dhaafo.

Cir gadoodey, dirir gaamur da’ay, galayax waalaystay,

Onkodkoo gariirkii ka baxay , galowgu yaab yaabay,

 

Guulaamo sawsaba kortiyo , dhibic garaaraysay,

Guluuluco mareegeysey iyo, gabadhle miish-miishtay,

Fad godladey, mahiigaan dhex galay, mayay ku soo gaadhey,

Waqal gaaftey jarar soo gabradey , gebiyo soo ciiray,

Gibil bururtay, gale foos burburay , galangal leexastay,

Gurdan baxay, xareed-gala1-jabtiyo, godanno midaystay,

Dadka oo intuu nabad gogladey, godob la’aan toosay,

Qorraxdoo garayskiyo martii , gees isaga xoortay,

 

Dayaxoo intuu gaadh ka degey, gacalo muunsooday,

Tigaaddoo ganbada uunsatoo, shidatay geed-saaqa,

Marka geela laantiisa dheer, gabantu soo reebto,

Guryahoo haleelada sidkani,, gaabis ka fooftay

Marka gorarka naasaha fatahay , goba’da deyn weydo

Galabuu kulaylkii ka jabay, gubayey jeedaalka,

Qorraxdoo gollaha kuulatood, gaari wacan mooddo,

 

Gaaraabidhaankiyo markay, taranto goobaantu,

Caweys ay gabdhuhu boodayaan, golaha saarreyda,

Dayaxoo galshada meersadood, geesi ba’an mooddo,

Xilligay gammaankiyo ifaan , quruxda gaarreydu,

Dhulka oo galaaluhu simeen, gun iyo baarkiisa,

Cosobkoo golxada fooraroo, laba gardhaalaystay,

Qorraxdoo gelgelimaysatoo , goroddu laallaaddo,

 

dayaxoo goyaal wada cas iyo, shaal galgala qaatay,

gu’xasilay, gudgudayaal habsadey , adhaxda Gaaroodi,

Marka awrku goojada ka simo, Gaasa-baya dhaartay

Qorraxoo guduud lagu bokhroo, meel garba ah saaran

Dayaxoo intuu garab la baxay, gooddi uga muuqda,

Gararkiyo taraaraha madow, Kala geddoonkooda,

Gabbal ururay, waa soo gurguray, labada worood dheh.

Ged ninkii ogaadaba shillale, guuto loo wacaye

 

Inta aan gar- waaqsaday intaan, garasho diidaayo

Inta laygu gaad gaadayaa, iiga geed ba’ane

Cishaday gabnowdiyo intay, gelinba heerjoogtey

Girif-giriftu way igu badnayd, gu’iyo jiilaale

Inaan gaabsho mooyiye cishana, tayda maan gabine

Galka seefta kuma haysan jirin, maalin gulufeede

Misna geeladay, gocoraday, iiga gaws kulule

 

Goonbaartu eelkay dhigtaba, gaari baw xidhane

Godobteedu waxay saarantahay, meelo aan geyine

God markaan daboolaba far baa, laygu godayaaye

Nin gefaaba lay tirinayaa, garasho waa yaabe

Waxan ahay nin lagu saan gatoon, raadba soo geline

Garraantayda qaar iyo, lag iyo, gaasas baa necebe

Gabbashayda duul iyo badh iyo, goosan baan rabine

Haddaan gaasho yeeshana dar bay, gawl la leedahaye

Hadba waxaan ku guul seegayaa, lama garaystaane

 

Garba-duub waxaan ugu xidhnahay, maan gurracaneede

Inaan geenyo buubsaday haddii, guuxu welijoogo

Gadaal baaba lay eegayaa, gool tirsaa jira’e.

Ummadyahay dib uma guuri karo , gooshkan maanta ahe

Gosha hooyo waa laga koraa, goodir kay tahaye

Gashi baxana waa lagu dayaa, geed ka hadalkiiye

Hadday gudubto yeedhaydu waa , sheeko ii gadane.

Geyigaygu waa kow intuu, waajib ii galo’e

 

Dhulka kale intaan gaadhi karo, waw gol leeyahaye

Adduunyada go’doon kagamajiro, garangar loo yaalle

Garaadkaygu waa dhaafsan yahay , xaajo goboleede

Dareenkaygu gooddiga sibuu , ii gilgilayaaye

Guhaad iyo canaan buu hiyigu, ii gab-leeyahaye

Inta garasho ii meel la’dahay , tayda maan gudane

Hadba waxan galiilyoonayaa, goobo lay tebaye

Asaaggay wuxuu galo ayaan , anigu gooyaaye

Anigiyo kuwii lagu goblamay, waa gudboonnahaye

Qayrkay intuu guul suntaday, gooni iifarane

 

Nin kastoo ganbadu saarantahay, dunida guudkeeda

Gurmadkayga waw baahanyahay, ruux la gaasiraye

Taydana ninkii igu guntadey, waw gar leeyahaye

Marba gooha dhiillada halkii, igu galoollaata

Karaankayga waan geyn intaan, geeri moogahay

Waxa ina rag ii guulayaa , tiisa gaarka ahe

 

Anna waxaan go’aansaday inaan, lay gaboodfaline.

Garawshiiyo jeeraan ka helo, gaanka dunidayda

Jeeraan galaa baxo arlada, gooddi iyo gooddi

Jeeraan gufaacada ku tago, meelo geriyaada

Gaaliyo Islaamkaba ilaa, taydu wada gaadho

Barigiyo Galbeedkaba ilaa, laygu gacan qaado

Gurey iyo Islow iyo Hurrow, gabaygu waa beene

 

Godadleysan maayee tashiga, waan guddoonsadaye

Waxba yaan indhaha laygu gubin, gaabsi ma aqaanne.

Gudcur laga tallaabsaday ilays, baadi lagu goobtay,

Gamas iishay, gaashaan burburay, gawrac laga maarmay,

Dunidoo giblada iidsanoo, gacal walaalowdey

Gudboonaanta xeerkeeda iyo, garasho nuurkeed dheh

 

Gol Janno

 

 

Wakhtigaa is gurayoo

Hadba xaajo godadliyo

Ged la soo baxaayoo

Garashada damqaayoo

Gudgudaa hillaaciyo

Geydha iyo fooraha

Xasan Ganey ladhkiisii

Goljannaa ka dhalatoo

Galabta iyo sheekada

Gorgor iyo Hargeysiyo

Geeskaannu joogntaa

 

In dhoweyd guhaankii

Gulcub buu dhalaayoo

Gorgor iyo wax yaabliyo

Tuke hilib gadaayiyo

Xuunsho geel la joogtiyo

Golli heeryo sidatiyo

Rati gorod madow iyo

Geesoole boqoriyo

Saadaal gurracanoo

Gurran waa la filayee

Ninkii beesha soo galay

Gonad dhigashadiisii

Ri garbaa iskaga taag

Marna saaryey gaaddada

Mar gadhkeeda feedh feedh

Afka godan ku kaakici

Marna geesaheediyo

Kaga weehaya goonyaha

Marna caws u soo goo

Marna sheemi gaarkeed

Ka takooryey gacalkeed

 

Gabankiyo haweenkii

Iyo gurungurcoodii

Gurxan iyo colaad iyo

Guulguul u saar-saar

Ku gadoodyey beeshii

Habeenkiina gaadhkiyo

Gaaf-meerka tarantari

 

Warka lays galaa bixi

Dabadeeto goobtii

Gurmadkii isugu tegey

Afka gacanta wada saar

 

Mar la yidhi ridaa guul

Gallad hoose wadatoo

Cidi aanay garanayn

 

Marna gacal xijaabtoo

Gunno iyo xusuus iyo

Laga gooyey samahoo

Godka lagu illaawoo

Isa-soo galluubtiyo

Nin gargaar u dudayoo

Gibil doorsan lagu sheeg

 

Marna aayad gaaroo

Xidid iyo gun dheeroo

Rabbi soo guddoonshiyo

Deg la yaab leh lagu sheeg

 

Marna duni gablooshoo

Isa soo guraysoo

Socotoo gudbaysoo

Guuraysa lagu sheeg

 

Marna caashaq guunoo

Goobaayey beeshoo

Rida Garo jeclaadoo

Guur-doon ah lagu sheeg

 

Googaadu badatee

Xasan Gareyna tiisii

Biyo gebi ka soo degey

Dalka ay ku jeedaan

Gurdankooda sii raac

Godankiyo ishii doon

Gunta hoos u sii baadh

 

Gorgorkii xammurraa

Gacan haadis ugu yeedh

Dadka goonni uga saar

Gole xaadhan soo taag

Googoos u kala bixi

Gobannimo ku sooryee

Gelbi oo lugaysii

Geyigoo dhan soo mari

Gobolkana wax uga sheeg

Guji oo wax weydii

Fuley baa wax gaadee

Go’e yidhi iskeen sii

Xaajada gun iyo baar

Geeraar ku xadantee

Gudbi oo is dhaafsii

Ragna galangal soo celi

Gabayana ka daba tiri

 

Gudcur baa arlada jira

Gogoshaa la jiifaa

Gama’ waa la maqan yahay

Goonyaha cabaad iyo

Gurxan baa ka baxayoo

Reerihii badh baa gudey

In la guuro weeyaan

Gaadiid ma laylyana

Gadh-wadeenka baashuna

Gabadh buu ku xidhan yahay

Iyaduna galbeed iyo

Dhul fog bay go’doonkiyo

Gocashada ku joogtaa

Wakhti waa is gurayaa

 

Goor danboo xisaabtii

Geba geba ku dhowdahay

Ayaa Gaarriyow qaar

Gabrantii dayeysnayd

Garaadkii ku soo degey

 

Talo laysu geegee

Dadku hawlo gaaxdiyo

Gale baadi doonkii

Gudcur laysla soo taag

Gabadhii la weydii

Geedka aan tagnuu yidhi

Garta jilibka loo laab

Hadalkina go’I waa

 

Gudcur baanihiisii

Markuu soo gunaanadey

Guunyo keena buu yidhi

 

Gucle orod la soo roor

Goolal soocan loo miidh

Ahminkiina loo gee

 

Gudcur baa hadana yidhi

Waxaa goobta keenteen

Magtii Giibba maahee

Gashigii badh baa hadhay

Hasha gabanku maaliyo

Gaadiidka beeshiyo

Geyigiyo dhuloo idil

Waxa geelal joogiyo

Inta gorod madowliyo

Geesleyda soo tuba,

 

Iyadoon la kala gurin

Hanti oo dhan loo gee

Lagu yidhi guddoon hoo

Inantii ma gadan tahay

 

Yaa is gaadhey buu yidhi

Googarada dumarkiyo

Waxa aad go’ haysaan

Iyo googo lacageed

Iska soo guru yidhi

 

Guryihii la baadh baadh

Guntintii danbaysiyo

Kawlkiina loo gee

 

Gudcur baa haddana yidhi

Xinjir gaatamaysiyo

Cadraddiyo gashaantida

Inta wiil gantaashiyo

Gaashaanka hanatiyo

Ordoo geesigiinniyo

Gaaridiinna labadaba

Goobtan keena buu yidhi

 

Codsigaasna loo gee

Wuxu yidhi guddoonsadey

Gabadhiina waa taas

 

Guul-Allaa la wada yidhi

Gaaridii la soo hoy

Geesigiina loo door

Guurkeeda hananlaa

Gobolkana xilkiisiyo

Geeddigiisa koowaad

Gadh wadeenka noqonlaa

 

Golihii la dheehee

Harrarada la goobiyo

Googooska lagu xidhay

Gelbiskii rugtii yimi

Gurxankiyo mashxaradii

Dadku gooli baadhkii

Gumucyada rasaasta ah

Sida galayax loo tuur

Isna goobta quruxda leh

Hadba gees u daymoo

Guurtidii isugu timi

Mahad celin ku gaalgaal

 

Markii waagu guubaha

Iyo furay garayskii

Gaafkiyo xusuustii

Inta ubax guduutiyo

Duco lagu gunaanadey

Gaarriyow halyeygii

Hanbalyada la gaadhsii

Gacan qaadka lagu dhaaf

 

Ka gadaala wiilkii

Intuu gaadh u diray qaar

Gargaraacyey aqalkii

Soo gal baana lagu yidhi

 

Gobaad foolku ka hor yimi

Isha laysku galac sii

Garashaa fogeysoo

Gabadhuba ma heellana

Wejigeeda guul iyo

Gacaltooyo kuma taal

 

Gacan qaawan soo fiiq

Kaa geysan bay tidhi

Xiisihii ka gaagaxay

Hogashada gandoodkii

Soo laabtay gorodkii

Isaguna guhaaddiyo

Guul guulka ka hor yimi

Gabbashada is weydii

 

Waxay tidhi “guntiga xidho”

Go’a iga fur “buu yidhi”

Gudin iyo hangool iyo

Garab qaad is weheshay

Tidhi “qabo guddoonshow”

Gogol buu ku yidhi keen

Ganbadh bay ku tidhi hoo”

 

Gargariirka lahashada

Cabashada is gabangabi

Durba gaajo soo qaad

 

Dib u guratay Joogdheer

Eeg eegtay guritii

Gudur meel halkana yaal

Iyo gocay hadoodilan

Ugu geysey meeshii

Gurracow ku tidhi hoo

Isaguna guddoon jidhi

 

Baahiduu ugolon golay

Gunnadii xujaysnayd

Markii u gondaa dhigay

Galladii ku rayray

Hadduu gaar xil leeyahay

Gabadhiiba kuma lurin

Kaba goosey hadalkii

 

Dadkii soo gadaal noqoy

Hadba goosan soo biir

Higsi laysku soo gaadh

Gawraha duleedkii

Gacalkii isugu yimi

Golihii la weynee

Dhagxan laysku soo gurey

Shaxda loo garraaddee

Lagu guulyey meeshii

Sheekadu gabaabsiday

 

Badh gataatigii ciir

Galaayuuska hibashada

Guuxa hoos ka tuurka ah

Gocashada kor loo qaad

 

Gorey baa ka ciyey meel

“Gurayow war lagu sii

gobonimadi waa halis

geesku baylah weeyaan”

 

Kaalay gawrac neefkaa?

 

“Gurigiina dadab ma leh

lagu gurey wixii yiil

dadkii waa la gaasiray

lama gadin xilkoodii.”

 

“Goosaradihii qaar

Gurac kuuma dhiginaa”?

 

“Gabadhiina waa ugub

iyaduna geyaankeed

guumeys ka noqotoo

guudkaa u daban weli”.

 

“Sarar gool wan shilisoo

geedaysan hooyaa?”

 

Goraygiina yaabyoo

Ka gu Qaafo buu yidhi.!!!

 

Guray oo xuslinayoo

Baahi geylameysiyo

Gabaddano eryeysaa

Gooddiga ka soo kudey

 

Gobaad leexadiisay

Meel dheer ka garatoo

Waa gaal la joogii

Yaradkiyo gabbaatiga

Gudcur siiyey berigii

Waa ninkii gumeystuhu

Marka uu gabraar tago

Garanuugta celin jirey

 

Isna soo galaydh yee

Iyadana talaw go’an

Haan bay garaysiyo

Ganbo iyo hagoog iyo

Googgarad jacfaaniyo

Maryo dumar u gelisoo

Gunta iyo furkii bay

Xinne ugu guduuddoo

Waxay tidhi “Gadaan-Dheer

Ninka soo gurdamayaa

Gabadh doonimaayoo

Gogol looma fidiyee

Guushkiyo qadhaabkiyo

Gawska ugu roonow

Dhaxantana wax uga geli

Aniguna gadaashiyo

Guradaan ka baxayaa

Gurigiina waa kaas

 

Geyllankii xawaaraha

Gurma go’an xaskeediyo

Guban raran leh soo jiidh

Dadkii qaar galaafaha

Gaadada ku soo qaad

Gurigii ku soo biir

 

Gurrac xadhig ku taandhee

Ku gaggabi tumaatida

Garba duub iskaga reeb

Ginbirkiina soo fuul

 

Yidhi yidhi Gobaad yidhi

Gacan dhiig leh soo taag

Laye gooha soo reen

Haantiina kama gurin

 

Kol hadduu gobaad iyo

Goosarado caammiya

Is la helay ninkii Gurey

Cidi lama gudboonee

Hanbaddii ku gooraan

Gufarkii ku naalloo

Hadba goobo soo qaad

Ku gufee calooshii

 

Haki Maxamed geenyada

Hash Garaw u yeedh yeedh

Godol oo u gaal gaal

Gabantana ka yara celi

 

Wax la yidhi guyaal hore

Bahal geed is-marisaa

Maqlay gobol Islaamoo

Wadaad gaasa baxay raba

Gadh intuu samaystuu

Kutub garabka soo sudhay

Soo gaadhyey beeshii

 

Hadba dadabta loo goo

Hadba goolal loo loog

Badhi iyo leg loo gee

Gallad loogu roonaa

Hoosna gaadhku kala socoy

 

Gahan gaha abaaraha

Sida weerka guuree

Hadba reer ku soo gaas

Hadba galab carraabaha

Masallaha gabboodkiyo

Hoos galbeedka soo dhigey

Gelin qudha maqnaan waa

Guryihii ku fara badey

Galgal iyo xasarad keen

Gacan dhaafna lagu arag

 

Gungunuuska beenta ah

Ku galgaley Quraankii

Guudaankii dhayi waa

Goosan lumay bariin waa

Lagu barey gaddiisiyo

Naan Geeddi Baabow

Nag gunaanadkeediyo

Garshada ku dheerayn

Misna gogosha loo badi

 

Isna laba gar-daaqii

Hadba taako sii gudub

Ganacsiga ku sii durug

 

Guul-darraa ka salaglee

Galab buu ka kacay meel

Gegi laysu soo baxay

Dadkii joogey goobtaas

Kadin geela weydii

 

Warka Geedi Baabbow

Gujo iyo faq hoosiyo

Isha laysku gaadhsii

Waa dad soo gubtoo jabay

Dhegahay gufaysteen

 

Sii garooc hankiisii

Gu’rin qaalinuu yidhi

Yaa godkiisa hoosiyo

Geysanaaya aakhiro?

 

Shirkii ruux garaaboo

Gacan taaga laga waa

 

Iyadana ka sii gudub

Kuye gacallayaalow

Boqol shilin ha lay guro

 

Goroddaa la wada lulay

Ku go’ baana lagu yidhi.

 

Gonduhuu u sii degey

Kuye geed is-mariskii

Gini lagaca yaa hura?

 

Laga gaabsey hadalkii

 

Wuxuu yidhi galkiisiyo

Yaa kitaabka naga gada?

 

Gaw baa lawada yidhi

Go’ boodhka laga tumey

La bannee gawaankii

Dadku galab carraabaha

Badhba gees u siigee

Raabe raabe loo guran

Golihii ku noqoy keli

Goobtaas la kala dhimey

 

Isna Geeddi Baallow

Galalkiyo khamiiskiyo

Garan gari kitaabkii

Ged kaluu u diga rogey

Miciyii gahaydhiyo

Daba goojinaysiyo

Gawsihii u sheellaa

Gibishii u duubnayd

Gashey saamihiisii

Gaaleemadii tuur

Gafi waa runtiisii

 

Dadku gacan macaannaa

Gobsanaa furfuranaa

Gacaltooyo badanaa

Gaarriyow shabeelkaas

Gabbal iyo galaal iyo

Maxaa gaasho loo qalay

Maxaa goobo loo shiray

Maxaa guulo loo qoray

Taariikhda guunka ah

Maxaa baalal loo gubey

Immisaa garaaddiyo

Billad gaara lagu tolay

Immisaa g’sharafliyo

Shaal guduudan lagu xidhay

 

Gurey baynu haynee

Hadda goosh labaadkii

Aynnu guulihiisii

Isla sii gorfaynoo

Gurigii ku noqonnee

Markuu guufafkii liqay

Ayuu daaca goodlaha

Guulaamo kiciyoo

Geeribuu ku yidhi tali

Waxay tidhi dadku ha gudo

Golxobkana u diro sahan

 

Dadka gees biciid dheer

Guubaabo ugu lali

Gurgurshaaga loo yeedh

Lagu giiji caynkii

Guryo samo allahayow

Ku dareeryey geelii

Luuqduu ku garan jirey

Gosha lagu hayaanshee

Goonbaarta wadatiyo

Guuguuda hugunkiyo

Goofaadhtankii yaab

Codka gaban ka xoorka ah

Hadba soo gadaal eeg

 

Beeshu waa gawaan raac

Dayax rogey gadaafaha

Gudcurkiina sii baah

La is waa go’doonkii

Gelliyada dugaaga leh

Hadba goosan lagu dhaaf

Hadba guura raacii

Laba guuto loo reeb

Gamas iyo warmaa raran

 

Halkan gaban yar baa qalan

Halkan geesi baa yaal

Halkan gaari baa wadhan

Halkan waxa ku gawracan

Guurtidii xulka ahayd

Dhankan culimo gaariyo

Gadh-cas iyo wadaad iyo

Golfof iyo raq baa quban

Gaadiidku waa naxash

Gadh hayuuna waa mawd

Waxa geeddi lagu degey

Godadkiyo xabaalaha

Dhulka hoose loo guur.

 

Waxa la yidhi duq guunoo

Golxoshoo idlaadoo

Lafta dheeri godatoo

Gaabshey oo cuslaadaa

Guudadley ku soo baxay

Mayracaysa galab adhi.

 

Gooli baadhka sheekada

Haasaawe goo goo

Hadalkii gar adag iyo

Gendel iyo alool saar

Hadba garagar oodee

Hadba gooddi kala bixi

Galka ulo ku baadh baadh

 

Goobyaalka inantii

Garan weydey baanuhu

Geesuu u dhacayoo

Waxay tidhi geddaa hadal

 

Aan is guursannuu yidhi

Alla yay gujay tidhi

Kol hadduu gedmado hadal

Goobta waan ka dheelmaa

Ayay gololadii tidhi”

 

Wuxuu yidhi god bay hadhay

Waxay tidhi Gadh Cawsow

Adhigaa galbanayee

Aan gadaal u soo rogo”

 

Isna yidhi ka gaadhsii

Guusha maanta kuu dagan

God-dalooladiisiyo

Guga faraqa haystiyo

Gedihiisa qari yidhi

Ganbaraashka sii luud

Gumar buu ka jaray qodax

Geed kaluu ku soo mudey

Gabbashada ku soo noqoy

Ku soo laabey goobtii

Gabadhiina ugu timi.

 

Gol castii dhacaysuu

Go’a sare hagoogtiyo

Gacantiisa ka hadhsaday

 

Wuxu yidhi “galoolkaas

Maxaa gaari dumareey

Gunta hoose kaga mudan?

 

Ma gammuun ku jabay baa?

Ma fallaadh ku ganan baa?

Ma gafuudh maxaadh baa?

Ma atoor gadoodaa

Geesihii mid kaga tegey?

 

Geedka wey u jeedaa

Waxa gaar u raacee

Guur-doonku sheegee

Gunta hoose kaga mudan

Indhaheedu gabadhii

Markay gaadhi waayeen

Waxay tidhi inoo gee

Runta aynu gunudnee.

 

Fadalkaa la wada gurey

Garo oo barbaarkii

Gebgebtiyo is waalkii

Wuxuu guudka kaga dhacay

Hal fadhida gelgelin

Sow ka sokaysa geedkii

 

Qosol guuli keentay

Hayn weydey gabadhii

 

Isaguna gilgilashada

Gebi dhaca is yidhi toos

Misna gudub u soo ciir

Gabaxdii is qaban waa

Gadhka ciidda kula duul

Show illayn gardaadkiyo

Garab iyo shanshaa jaban

 

Jaljalleecday gegiduu

Ku burburay geyaankeed

Laye Guud-haldhaaley

Garangarisay laafyaha

 

Isna gocasho sii dhawr

Baalal goof ku yaalliyo

Indha gudhay ka daba tuur

Dabadeed galgalashada

La gurguurey boodhkii

Gawdiidsey meeshuu

Salka dhigey go’doonkii

Ku wadh wadhay gabaahiir

 

Waxa hodey garaaraha

Golxadiyo cabaadhyaha

Goobtaasi hadal ma leh

Goolkaasi dhalan waa

Guurkaasi beenow

Gabow baa da’ mehersaday

 

Gurey baan xusuustee

Gobor iyo turxaan iyo

Ninku gaatir badanaa

Qudhun buu far geliyaa

Marka gacal la yaabuu

Guudkiisa mariyaa

Gaarriyow ma naagtii

Loo maydhay gacantiyo

Gambadii la sheegiyo

Gabaygii la tiriyaa!!!

 

Gol jannaan ka shaxayee

Goormaan dawaafkii

Tegey webi Gannaaniyo

Gabbala dusheenna ah?

 

Waxba yaan ku raad gadan

Nabarrada I gubayee

Gorof legedka hoosiyo

Gunta aan u soo dego

Xaajadu galoof iyo

Nin gawaan ordaayoo

Cidla’ gelelefaayoo

Gariyaad jafaayoo

Garab maray abbaartoo

Iska gola ka fuuliyo

Garo iyo jacayl iyo

Gorgor iy ri maahee

Murti gooli baadhiyo

Gibil saran weeyaan

Gudban iyo shax weeyaan

Gunaad biiray weeyoo

Gumac lala dhacaayoo

Umal gaaxdey weeyaan

Gubashiyo ladh weeyaan

Gocashiyo dan weeyaan

Gabay iy xil weeyaan

Bahal loo gabbanayoo

Nin geddiis yaqaannaa

U gurguuraanaayoo

Gaadaayo weeyaan

 

Xasan Ganey tummaatida

Ummaddana gudddonsii

Gocorkana ku naafee

Gunta taabey eelkii

Maansada gef kuma jiro

Hasha Gorey siddeedaba

Waxa loo gayaxa maray

Inay Geeska deeqdoo

Saameesho gaawaha

Ama garo ama ha garan

 

Rag gudboon sal iyo baar

Haddii geel isugu jiro

Gar maqaate dhega li’I

Go’aan wadari leedahay

Hadduu goonidiisiyo

Gaarkiis u maamulo

Keligii nin gob yahay

Inta badan gun hoosiyo

Garax iyo qadhoon iyo

Gaagaab ka wada dhigo

Marka loo ged sheegtana

Galka seefta kala baxo

Wuxuu goosto keligii

Ama geysto dabadeed

Garashaa ku tidhi yeel.

 

Ninka kale gilgilashada

Hadduu giirto hibashada

Ama goosto dabadeed

Gacan inuu ku ciil baxo

Dala’siga la gaasiray

Garashaa ku tidhi diid.

 

Dabadeeto goobtaas

Dibno foolku goostiyo

Gogoshoo la laaliyo

Gama’ oo la dayrshiyo

Dhulka oo guhaad iyo

Gubashiyo xanuun iyo

Gulcub lala xarriiqiyo

Godob baa ka dhalatoo

 

Iyadana go’aan iyo

Guubaabo tarantiyo

Gurmashaa ka dhalatoo

Iyadana gantaal iyo

Gaashaan is jiidhiyo

Baadidoo is guratiyo

Gocondhaa ka dhalatoo

 

Iyadana col gulufiyo

Galow fooridiisiyo

Geesi haadku loogtiyo

Gaaridoo hengelatiyo

Guryo laga baroortiyo

Goblan iyo xabaal iyo

Geeri baa ka dhalatoo

 

Iyadana go’doon iyo

Gacashiyo hagoog iyo

Gacal kala fogaadoo

Weji gabax is dhaafiyo

Nabaddoo gurracantiyo

Gob jabtaa ka dhalatee

Iga gunud Rashiidow

 

Geba gebada heestiyo

Gabaygaygan kama wado

Gaax-nuux la talintii

Gabbal dhacay ka hadalkii

Hadda galabta sheekada

Waxaan uga gol-leeyahay

Samihiyo is garabsiga

Berri yaan la gees marin

 

Gudban

 

Waa duni la gaadoo

Iyadoon gabow iyo

Geerida ka dhow iyo

Geeddiba ku talo gelin

Seeftii qudh gooyada

Galka looga siiboo

Soo guur la yidhiyoo

Waxay gaaxsanaysiyo

Khasnadii guraysoo

Daba goosanaysoo

Is gunaanadasoo

Waagii guduutaba

Ged kalaad ku aragtaa

Gurrac lagama waayee

 

Sheekadu ged iyo xeel

Af-gobaadsi weeyoo

Raagaa sar-gooyoo

Cali baa gardaadshoo

Gadihii Qamaan iyo

Gabaygii Salaan iyo

Gudbantii Darwiishkiyo

Murti weeye gibilloo

Isku joog gun iyo baar

Madabkii is-gaadhiyo

Inan gacan farshaxanii

Harraray garaariyo

Gaashooyin marisiyo

Googoos la saaroo

Nin gardaadsha mooyee

Ruuxii gudaanii

Ka sal-gaadhi maayee

Googgaa abwaankow

 

Gabadh caana nuugoo

Gugan maanta dhalatoo

Dhul gurguurad mooyee

Garanaynin socodkoo

Gosha lagu xambaaroo

Hayaanka iyo geeddiga

Awr loo gureeyoo

Gaadiid la saaroo

Misna guudka dabatoo

Garka aan furaynoo

Debcinayn garayskoo

Guurguurka noloshiyo

Godadkii isdaba yiil

Isku garab maraysoo

Goormaan lammaanaan

Ama lay gelbinayaa

Taladeed ku gaw tidhi

Waa xaal gurracanoo

Gurranoo la yaablee

Waxaan uga gol leeyahay

Ruuxii gartow sheeg.

 

Geel aan irmaan iyo

Gabno iyo candhooliyo

Madi guuto deeqdiyo

Gaaniyo horweyn iyo

Awr goola wadannoo

Gaban daadahaynoo

Gallad ciddi ku qabinoo

Lala gelin hadhuubkoo

Geedaha aqoonnoo

Garow loo bisleeyoo

Geeslow Biciidkiyo

Garanuugta seenyoon

Loo soo gabraaroo

Misna guul-darraystow

Ganac loo wardheeroo

Cidi gaadhi weydoo

Ninna goosan waayoo

Dhaqankiisu gaar yahay

Waa xaal gurracanoo

Gurranoo la yaablee

Waxaan uga gol leeyahay

Ruuxii gartow sheeg.

 

 

Waayeel godoodoo

Gacalkii ku duuloo

Guluf weerar saaroo

Gamcihii dhiigii

Gororshoo ku maydhoo

Ma hadhooyin geystoo

Misna loo garaaboo

Godob reeb la siiyoo

Inan loo guddoonshoo

Gudbiyoo is dhaafshoo

Gocor aan xil hanan iyo

Nin labaad u guurshoo

Ka gabbaati qaatoo

Yidhi gaari maahayn

Waa xaal gurracanoo

Gurranoo la yaablee

Waxaan uga gol leeyahay

Ruuxii gartow sheeg.

Halabuur

 

Hal-abuurku waa geed

Hufanoo udgoonoo

Higil iyo caleen iyo

Hoobaani fuushoo

Ubaxuna kor iyo hoos

Hilqadaha ku dhigayoo

Hadh qabow ku darayoo

Shinbiruhu hiraabtii

Ka haloosiyaanoo

Cidi aanay hurinoo

Ishu haybta meel dheer

Uga soo hilowdoo

Higsi lagu yimaaddoo

La habaarin weeyaan

 

Hal-abuurku waa diin

Bulsho hadalladeediyo

Haasaasaheediyo

Hinqashada dareenkiyo

Hibo weeye Eebbahay

Hanti aan la gadinoo

Halladaad ku gelinoo

La hagoogto weeyaan

 

Waxa lagu habeeyaa

Hiddahaad ku dhaqantiyo

Himiliyo ujeeddo

Waxa lagu hayaanshaa

Hagar li’I dadkaagoo

Waxa loogu hiishaa

Lama hure dhulkaagoo

Haqab-beelka noloshaa

Horta lagu yagleelaa

 

Hal-abuurku waa roob

Hogol weeye curatoo

Waa heego diriroo

Ka hillaacday meeloo

Dadku ruux hilaaddiyo

Hindisaha yaqaannoo

Jidka toosan hubiyoo

Dhakhso ugu hayaamoo

Hela doogsinteediyo

Qof habaaba socodkoo

Ku hungooba weeyaan

 

Hal-abuurku waa deeq

Waa Haro-Digeedoo

Is harraartiyaysoo

Dadku ruux hal adagoo

Horu socod ku darayoo

Ka hirqada xareeddiyo

Hawo niman ka qabino

Hayin gaadha waayoo

Ka harraaddan weeyaan

 

Hal-abuurka guul aad

Nacabkaa ka hanatiyo

Libin aad la hoyatoo

Ku haloosiyaysaa

Dabka loogu huriyaa

 

Marna hoga tusaaliyo

Maahmaah hawiranoo

Noloshuba ku hiratiyo

Murti hodana weeyaan

 

Marna haan gun-dheeroo

Hilanoo lingaxanoo

Habaqlaha dhextaalliyo

Halxidhaale weeyaan

 

Marna hoy bulsheedoo

Ku habboon caweyskiyo

Halab lagu bariistoo

Laga helo naruuriyo

Haasaawe weeyaan

 

Marna hugunka uurkiyo

Hadimada ku gaadhiyo

Hogashada gandoodiyo

Hiyi kaca calooshiyo

 

Nafta hibashadeedaa

Kugu huriyaa naaroo

Hal-abuurka nabar baa

Hollo kugu yidhaahdoo

Dacar kugu hulaaqdiyo

Hiirtaanyo murugaa

Hadba lagu bakhtiiyaa

 

Marna hadashadaadiyo

Isha halacsigeediyo

Hengelaha jacaylkiyo

Waxaa loogu heesaa

Hablihii kalgacalkoo

Marka aad hawootaa

Lau hoodo sheegtaa

 

Marna geenyo hororoo

Hardaf waal ku socotoo

Halis iyo wax yeelliyo

Hagar daamo badanoo

Heddu saarantahayoo

Nin bartaa ka hadhinoo

Ku hodeysa weeyaan

 

Marna waa hummaaggii

Qofka kula hadlaayoo

Intuu soo hankaabsaday

Iska rogey hillaabtoo

Kugu yidhi hankaygiyo

Habka maansadaydiyo

Hiyigaygu waa kaas

 

Hal-abuurku wa awr

Sita heeryadiisiyo

Hirar kale shisheeyoo

Wa hilib mergiyahoo

Isagoo hal keliyaa

Dadku harag shabeel iyo

Ka dhigaan bariiryoo

Qof kastaa hab gaaruu

U higgaadsadaayoo

Waxay ugu habboon tahay

Sida uu u haystiyo

Halka uu la doontoo

 

Gabadh weeye hensaha

Hore loogu xidhayoo

Shaqalkiyo hagoogtiyo

Huga way ku dhalatoo

Sida naas hablood buu

Horaad iyo danbeed yahay

 

Hal-abuurka niman baa

Hawraar u bixiyoo

Toddobaatan hebeloo

Hana-qaad is xigey baa

Hasha maali jirayoo

Haaneedka Raagaa

Qaban jirey hadhuubkoo

Cali-Dhuuxna hooduu

Ragba kaga horreeyoo

Hidda raac Qamaan bay

Habar wada jaqeenoo

Ha’da gabay Salaan baa

Dhigi jirey higgaaddoo

Hammi Faarax Nuur baa

Ledi jirin habeennoo

Hitiqsiga Gamuutaan

Hamrashada aqoonoo

Mahadhada kal gacalkiyo

Hodan iyo xusuusaha

Cilmi haadka duuluu

Fari jirey hayaydoo

Sayid Maxamed hawlaha

Halgankiyo dagaalkuu

U hor kacay Daraawiish

Hurintiisa jiiftaa

U ahayd hal-haysoo

Ha noolaatadeennii

Hubka lagu dagaal galay

Murti baa halbowliyo

U ahayd hoggaanoo

Soomaali hurudday

Hoobey ku kicisoo

Xamar iyo Hargeysaba

Dhagax iyo hangool iyo

Heellaa xoraysoo

Wallee hoobalkaan jirin

Libi sooma hoyateen

 

Anna heesta luuqdiyo

Hawraarta maansada

Kuma xidho hunguriyoo

Kama taliyo hoodoo

Ummaddaydu haabkay

Ugu heellantahay baa

Hanti iigu filanoo

Hangal-taagga xoolaha

Waxa uga han weynahay

Hambalyada salaantiyo

Hadal haynta magacoo

Hindisaha wax sheegiyo

Hoga gelinta jiiftada

Ma hawaawi tiriyee

U horseed tagaayoo

Horta waan u sahan shaa

 

Marka aan hoggiisiyo

Feleggiisa hubiyee

Habaskiisu yeedhaan

Hudi hudi idhaahdaa.

 

 

Haatuf

 

Cilmi sow hoggiisii

 

hindisuhu imuu geyn

Hambalyiyo salaan iyo

Sow hees umaan tirin

Hakan uu ku noo yahay

Hanti wuxu guddoontee

Hor Illaahay ugu tegey

Hubi sow is maan odhan

Hodan sow ma weydiin

 

Sow waa nin hoydoo

Ifka taar la haystee

Kama helin jawaabtii

 

Xalay fiid horaadkii

Sow haatufkiisii

Hud-hudkii u soo diray

Gacan haadiskiisii

Kama halacsan sheedoo

Hurin bayla socotee

Kama hadhin barbaartii

 

Sow maan hor-gelinoo

Hayhaato maan geyn

Dabadeedna haybtii

Haye kow ma aan odhan

Wuxu yidhi halyeygii

Ama haada soo faray

Ku billaabay heestii:-

 

“Ninka ila hadlaayee

ii soo hiloobee

hawdkiyo xabaalaha

hiilkaygu keenee

hambalyada isiiyee

hogga iiga yeedhow

hab-dhaceeda maansada

adigaa higgaadshee

anigana war iga hoo”

 

“Waxay howli joogtaa

ama lagu harraadaa

hanad lagu cidhiidhyaa

hanti lagu gumeystaa

dumar hoodo leeyahay

raga hoos u eegaan

hoogtada adduunyee”

 

“Qofka samir hanbaystaa

godka kuma hungoobee

ifka hadimadiisiyo

dhibtu way horreysoo

ma huraanta aakhiro

anigaa ku haystoo

hogol bay kor joogtoo

onkod iyo hillaac baa

dusha iga hadheeyoo

haro aan g’ayn baan

darayaa hadhuubkoo

hoobaan bislaataan

habaq li’i dhex joogaa

ishu halacsanaysaa

guri hoos qabow bay

halabtaydu taallaa,”

 

“Naftu waxaan u habaya

sida hooyo wiilkeed

naasaa horaadkiyo

haaneedka siisiyo

nirig hooto nuugoo”

 

“Hodan iyo jacaylkeed

dani igama haysoo

hablo Xuural caynaan

haasaawiyaayoo

huwanahay taftoodoo

lagu yidhi u heesoo

geelii hor weyn baa

igu soo hormanayoon

u hayaa wadaantoo

hawl bay sugaysee

haye nabad walaalow”

 

Hooyo

 

Hooyooy la’aantaa

Aduunyadu hubaashii

Habeen kama baxdeenoo

Iftin lama heleenoo

Dadku uma hayaameen

Xiddig hawd ka lulatoo

Sida haad ma fuuleen

Dayax heego joogoo

Hubka laguma tureen

Hawo laguma gaadheen

Cirka hirar ka muuqdoo

Hooyoy addoomuhu

Halkay maanta joogaan

Adigow horseedoo

Intaad hanad xambaartee

Haaneedka siisee

Horaaddada jaqsiisee

Habtay baan xisaab iyo

Tiro lagu heleynoo.

Marka aad nin hiilloo

Laga baqo hashiisiyo

Halyey diran dhashaa baa

Hooyo lagu xasuustaa

Marka aad nin hoo-loo

Gurigiisa habaqluhu

Isku soo halleeyoo

Hayntiisa quudhoo

Hor Illaahay geystiyo

Lama hure dhashaa baa

Hooyo lagu xasuustaa.

Mar aad nin himilada

Hilin toosan mariyoo

Hir markii la gaadhoba

Ku labaad hilaadshoo

Haga maatadiisoo

La higsado dhashaa baa

Hooyo lagu xasuustaa.

Marka aad nin hoogiyo

Ka hor taga daalkoo

Garta hubin yaqaanoo

Xaqa hoos u eegoo

Halistiyo colaadaha

Dabka hura bakhtiiyoo

Ku haggoogta dhiiggoo

Dadka kala hagaajoo

Kala haga dhashaa baa

Hooyo lagu xasuustaa.

Markaad hoobal caaniyo

Hindisaa farshaxanoo

Hab-dhaca iyo luuqdiyo

Hawraarta maansada

Heensayn yaqaanoo

Rabbi biyo u siiyoo

Labadaba hannaanshiyo

Hal-abuur dhashaa baa

Hooyo lagu xasuustaa.

Dumar iyo haween baa

Nolol lagu haweyntaa

Kuwa lagu hammiyayee

Sida hawd caleen weyn

Rag u wada hammuumee

Ishu calacsanaysaa

Hablahaaga weeyee

Marka guur la haybshee

Gabadh heego dheeroo

Hoobaan la moodoo

Karti iyo hubqaadloo

Quruxdana ka hodaniyo

Hira laga aroostaa

Hooyo lagu xasuustaa

Hooyoy la’aantaa

Higgaad lama barteenoo

Hooyoy la’aantaa

Hadal lama kareenoo

Ruuxaanad habinoo

Kolba aanad hees iyo

Hoobey ku sabinoo

Hawshaada waayaa

Hanaqaadi maayee

Hoygii kalgacalkee

Naxariistu hadataay.

Hooyoy dushaadaa

Nabad lagu hubaayooo

Hooyoy dhabtaadaa

Hurdo lagu gam’aayoo

Hooyoy taftaadaa

Dugsi laga helaayoo

Waxa lagu hal-maalaa

Hooyo ababintaadee

Hayin lagu badhaadhaay

Hogol lagu qaboobaay

Gogol lama huraaneey

Dugsigii hufnaantaay

Hidda lagu arooraay.

 

Intaad hooyo nooshahay

Hambalyiyo salaan baan

Hanti kaaga dhigayaa

Hamrashiyo xaq dhowr baan

Dusha kaa huwinayaa

Hooyo dhimashadaaduna

Hooggayga weeyoo

Hiyiga iyo laabtaan

Kugu haynayaayoo

Weligay hoygaagaan

Ka dul heesayaayoo

Hengel baan u xidhayaa

Inta haadka duushiyo

Idil habar dugaaggee

Ifka hibo ku noolow

Aakhiro halkii roon

Hablaha Geeska

 

Ma geyoon ma gamashiyin

Ma gommodin ma gaagixin

Ma gabloobin maan gudhin

Mana gabin halkaygii

Gabaygiina maan deyn

Geeraarradaydii

Imminkaan gardaadshoo

Weli maan gunaanadin

 

Murti nimaam gunteediyo

Baran gogol-dhiggeedoo

Gonda degi aqoonoo

Garab-daar lahayn baa

Gawl-gawla hadalkoo

Kolba dhinac garoocdee

Sida Webi Ganaanoo

Cirka godollo maaloo

Biyihii ku gaaxdiyo

Gebiyadii kusoo degey

Ku darsaday gufaaciyo

Gullama diriroo

Galli jabay habeenkii

Kolba gacan masoo rogay

Qudhaciyo galoolkii

Gunta xididka maw jaray

Dhulka wada galaal iyo

Gabbalaha makaga tegey

 

Afartaa geddaydii

Dhaha laygu garan jirey

 

Gurmashada dagaalkiyo

Gulufkiyo colaadaha

Goobaha naf waagiyo

Halka laysku gowroco

Marka gorodda lays daro

Haddaan dumarku goonyaha

Guubaabo kicinayn

Sida galowga dhiilloon

Illaa geesi qayrkii

Birta kuma gumaadeen!

 

Gu´ hagaagay oo da´ay

Dhulka geedo jiifaan

Gurya-samo barwaaqa ah

Haddii geeddi lagu furo

Dhallinyaro is gurataa

Gurdan raaca fiidkii

Gole weyn ku kulantoo

Cagta garan-garkeediyo

Isu geysa jiibkoo

Googooska luuqdiyo

Gedda sacabka loo jaro

Hablahaa u gaaroo

Garashada codkoodaa

Qof gaboobay kicisoo

Gelbiskiyo mashxaraddaa

Gama´kaa ilaashee

Haddaan gabadhi boodeyn

Illaa gegi cayaareed

Wax ma dhaanto geriyaad

 

Haddaan guudka laga jarin

Gudihiisa xaabkiyo

Cayayaanka laga gurin

Marwo dumar garka u xidhan

Illayn guri dugsoon maleh

 

Gaadaha habeenkii

Kelidaa galgalashiyo

Ged-geddoonka dhalisoo

Adigiyo go´aagaa

Hadba dhinac u guuroo

Barkintaad gabbood iyo

Gaashaan ka dhigataa

Haddaan guud haldhaaley

Kolba gacan la saareyn

Illayn gogoshu wehel ma leh

 

Kuma galo adduunyada

Ninna goonni-socodkoo

Marwo garasho dheer baa

Ninka raga u gudinoo

Iyadaa guddoonkiyo

Gadh-hayaa naftaadiyo

Gaadiidka reerkiyo

Gurgurshaaga noqotoo

Arrin kula gorfaysee

Haddaan gaari kula jirin

Illaa noloshu guul ma leh

 

Gocashada xanuunka leh

Waxaan uga goleeyey

 

Go’i waa barbaareey

Gobi waxay ku dhaqantaa

Garab waxay ka dhigataa

Gallad waxay ku dheeftaa

Samo waxay ku gaadhaa

Gololadda haweenkee

Hiddaheena gaarka ah

Hablihii gabowgiyo

Geerida ku sugi jiray

Hablihii garayskiyo

Xiran jiray guntiinada

 

Hablihii gu’ iyo dayr

Sida baarqab golongolay

Dhexda xarig ku goyn jiray

Hablihii garaaraha

Gaatan-socodka laafyaha

Sida gorayga ciideed

Gelbin jiray tallaabada

Hablihii gun iyo baar

Isha gacalo-eegtaa

Gama aanay ledi jirin

 

Hablii talada guunkiyo

Gunti jirey xishoodkee

Hadlakoodu gaabnaa

Hablihii gef hooyiyo

Qarsan jirey guhaadee

Haday godolo soomaan

Haddey gaajo liitaan

Cidi aaney garan jirn

 

Hablihii gammaan faras

Iyo geela ugubka ah

Guur doon ka bixin jiray

Hablihii Gargaariyo

Guuleed ku curan jiray

Goldaloolo iyo ceeb

Hablihii ka guban jiray

 

Hablahaan gankoodiyo

Hilibkooda gadi jirinee

Haddii aad gujeysaan

Guulguul ku leysaan

Godol qudha ku moodaan

Gabal kooda dumisaan

Hadba tooda goosha ah

Ganacleyda jabisaan

Dadku gabanaa xooriyo

Garrac ley yidhaahdaan

Inagoo gumeyniyo

Dhaqan guurey weeyee

 

Gocashada xanuunka leh

Waxaan uga gon leeyahay

Godob aabbe faleybaa

Ubadkiisa gocondhiyo

Gumarshiga ku noqotee

Gabi dheer ku dumisee

Ninka inan ma geyda

Golqaniin ku maalee

Guraac kaga daneystow

Waxaad gaax saneysiyo

Gashigaad cuneysiyo

Xumahaad galeysaa

Ruuxey ka go’an tahey

Gabadhaada weeyee

Gafka aad faleysiyo

Waxaad geysanasaa

Galabkale ka sheekeyn

 

Gebagebada sheekada

Bal aan soo gunaanado

Guddoonsiiyo jiiftada

Gabigeed adduunyada

Gobol-gobol u qaadoo

Hablo weerar geli kara

Hablo geela dhicin kara

Hablo geesi dili kara

Gobonimana hanan kara

Hablo talada goyn kara

Garta madal ka niqi kara

Garashana iskaga mida

Quruxdana ka wada gob ah

Geesteena mooyee

Gayi kale ma joogaan

 

 

Heego Muuq Dheer

 

Is helloo gabadhii is heli-mayno

Huminnoo taladii hunsami weyday

Halyeynimadayda kuma hadhin

Hayntayda yaraatay bay hagratay

Dan baa ka hor timi heshiiskii

Hoh iyo caku heegantaydii

 

Hilowga arradan bir baan ku hiloo

Kashaydu hubaal ma heellana

Hengel baan ka sitaa haween dumar

Markaan ku hungoobay baan huray

Haankiyo wadnahaa biyaa habaya

Hantaaqo i gaadhay baan la hurday

Huq iyo ma filayn hayaan kedisa

Hayeeshe hayaaydi baa badatay

Hammiga kalgacaylku waa habaqle

Hed iyo waa dabayl hab soo tidhi

Hiyigii lingaxnaa ma huriyeen

Ma halabsaday geenyadii Hudi

 

Hindisaa wax kalaan halkawgu socdee

Hurintaan weheshaan ka hadhiwaayay

Codkiyo hugunkaa isoo hagay

Hoosaasada mayla hiishaday

Haasaasaha muuqda hirigooda

Caawana hambadaydu waa halis

 

Horyaalka da’day hadhuub la dhantaay

Hiddiyo dhaqan baad hagoogantahoo

Waxaad huwantahay hugii sharafka

Sidaad u habaysay heensaha

Hadoodilka muuqa higilkaaga

Haldhaaga sidiisa hooshaarka

Hilbaha kugu yaalla heemaalka

Hanqalkaad la kacdiyo hubkaad sidato

Hab-joogga timaa hal-qooqa leh

Hufnaanta xishoodka aad hogatay

Hawaarta ku saaran heeraarta

Hilqadaa boqorkiyo hariiryaha

Habuurka, udgoonka, soo haarka,

Sidii hayin haamo culus sida

Hubsiino dhaqaaqa hanashada

Hormaynta hannaanka laafyaha

Hal qaadka tallaabadaad hollatay

Lugtaad hakisaan hoggaansamay!

 

Dhul habatacay ciidda oo hodantay

Dhirtoo hamashowday doog hadhsaday

Xareed hilo iyo harooyin degtay

Hantidoo dhashay deyladoo horratay

Haleello maqasheeda heel ku furtay

Horweyno ku foofay meel hadow leh

Haloosiga baarqab hoobala

Higtiisa higgaadda dhiillada

Haadkii diday keenay hoosiis

Hibaaq ka dhalaalay Haadaamo

Hareeri ka muuqday Heegaale

Hoobaan ka bislaatay Hawd sare

Dayaxoo himir iyo huruud marsadoo

Caweys ka hinqaday hoggiisii

Horseed la socdiyo hoggaanno wata

Qorraxdoo halabtiyo hillaabta dhigtay

Daruuro ka hooray hoosteeda

Fad iyo hogol loolli habar wacatay

Hillaac iyo heego soo curatay

Sidii hir fog baan ku soo higsadoo

Indhuhu ku harraade halacdaada

 

Hubsiinadu way hagaagsantahee

Hadhow iyo mooyi hawlo danbee

Horjooggaagu heello igu dhali..

 

Hugiyo dharku haybta waa ka badh

Hablihii kacay qaar hawaa lumisoo

Xilkii hooyo way ka heermeen

Hummaagay run moodayaan hodaya

Hebliyo hebla hiil ka sugimaayee

Hankaagu ka weyn hinaasaha

Waxaad haysataa jidkii hore

Sidaan hubo waad hal adag-tahay

Hambalyaan kugu siiyay hirashada

 

Hawraar murtiyeedda hadalkayga

Waxaan hidiyaaba waa hees

Hortaada, gadaal, hareeraha

Hibaan ku daleeyay hilinkaaga

Habeenkaagu waa mid hooda leh

Ku hoyo nabad Heego-Muuq-Dheer

 

Hoobal

 

Ninka hirarka dhaadheer

Dadka kala hadlaayee

Qof kastaba la haystee

Ugu taga halkiisow

Kolley waan hubaayoo

Haasaasahaygiyo

Waxa aad had iyo jeer

La haloosiyeysaa

Hibo gaar ah weeyee

 

Hiddo maxaad ku dhaqantaa?

Hanti maxaad ka leedahay?

Hub maxaad ka sidataa?

Adduunyadu hir weeyee?

Maxaad haabanaysaa?

Maxaad haybnaysaa?

 

Waxa hoobal lay yidhi

Aan kuu higaadshee

Hiddo waxaan ku dhaataa

Afkii hooyadeennoo

Hanti waxaa ka leeyahay

Suugaanta hodanka ah

Hubna waxaan ka qaataa

Hal-abuurka midhahiyo

Hannaankiyo sargooyada

Qalab lagu hufaayoo

Lagu haadiyaayoo

Hugunkayga yeedhaa

Lagu hawl galaayoo

Heellooyinkaygaa

Bulsho lagu hagaayoo

Ka hallawsan weligii

Lagu hoga-tusaayoo

Hawraarahaygaa

Dhasha lagu habaayoo

Dadku hadalladayduu

Ka dhigtaa hal haysoo

Dhegtu heesahaygay

Hanqal taag ku maqashaa

 

Hayhaato meelaan

Halistiyo wax yeellada

Ka arkaa hog dheeroo

Hoydayda yeedhaa

Nacab soo hillaabtiyo

Horror lagu ogaadaa.

 

Birta waxa u haystaa

Hubka waxaan ku laayaa

Qofka himiladaydiyo

Neceb horu markaygoo

Hagar-daamo taliyee

Jecel hadimadaydoo

Horsed sheelan baan ahay

 

Hammi baa I lumiyoo

Hogashiyo wareerbaa

Hilbahayga laastoo

Haraggiyo laftii baan

Ku haddafayaayoo

Ma haleelo dhaymaha

Ma dhasado kalliilaha

Mas ku jiro hoggiisoo

Cawa daran la hoydoo

Hurdo loo mar dhigay baan

Anna haro-walwaaleed

Hora hora idhaahdaa

 

Inta aan higgaadiyo

Hindisaha ku jeedaa

Dadku iga hayaamaa

Hore layga guuraa

Inkastaan u heegnahay

Xilka aan hagoognahay

Misna habaqlahaygay

Haadii ka dheregtoo

Hanbo feenna mooyee

Hordhac kuma badhaadhoo

Hayinkaygu ima geyn

 

Weli hogol da’aysoo

Haaneedka uma qaban

Weligey hal curatoo

Duco iyo habaar baa

I hareera yaalloo

Waxan ahay nin hodanoo

Hayntana ka madhanoo

Adooigu hamiyayaan

Waxba ii huraynoo

Halac laygu dhaafiyo

Gacan-haadis mooyee

Qofna iima hagar baxo

 

Adduunyadu hir weeyoo

Hanti uma dudaayee

Halis igu dardaarana

Nafta haysan maynoo

Mar qudhay hallowdaa

Furataa hoggaankee

Dadka ii han weynow

Marka aad I hoysaan

Waa in lay hagoogtaa

Waxan hiil ka geli jirey

Ama hoo ka tari jirey

Hengel lagu taxgeliyaa

Hadhow lay xasuustaa

Hebbel lay yidhaahdaa.

 

Hud Hud

 

 

Boqorkay huq iyo ciil

Hagardaamo lumisow

Hadimada kalgacalka leh

Cilmigii u hoydow

Heesaha baroorta ah

Halqabsiga jacaylkow

Hambalyiyo salaan iyo

Hibo iga guddoomoo

 

Kolley waan hubaayoo

Hawlihii addunyada

Heshay aayahoodee

Hal yar aan ku toydee

Jannadii ma hurudaa?

Hadh qabow ma jiiftaa?

Hoobaan ma gurataa?

Hablo Xuural-caynii

Sow kuuma heesaan?

Waxa aad la haysaba

Hoo kuma yidhaahdeen?

 

Wedka lama huraayee

Reer soo hayaamiyo

Hayin raran ma kulanteen?

Hor Illaahay adigiyo

Hodan maysku aragteen?

Ma is dhaafsateen hadal?

 

Bal maxaan haweenkiyo

Dumar ugu hilloobaa?

Ama kula heshiiyaa

Ugu hagar la’aadaa?

Sowtay hir beeniyo

Ku tuseen hillaacee

Hogol aan da’ayn iyo

Hanfi kuu aroorsheen

Hirwo kuu garaaceen

Hungo kuugu baaqeen!

 

Sowtay ku hawleen

Ku jareen halbowlaha

Haadaan ku koriyeen

Hore kuugu riixeen

Hogga kuu dabooleen

Hoos kuugu tuureen!

 

Sowtay ku heereen

Hengelaa ku saareen

Gudcur kuu hillaabeen

Ku dhigeen habaaskee

Cidla kaaga hoyden

Hororkiyo waraabuhu

Hilbahaaga jiiteen

Haadda iyo xuunshadu

Hanbadooda feenteen!

 

Waxaan ugu hamranayaa

Hooyaa ka dhalatoo

Naaskii habreed baa

Iga hiilinaayee

Wallee hawlahaan galo

Iyo heegantaan dhigo

Dumar lama haweysteen

Ragba ma hungureeyeen

Hanti lagama dhiibeen

Guri laguma hoysteen

Hadal lalama yeesheen!

 

Isa Sudhan

 

Garan waayey sheekada

Waxay gacallayaashay

Geed iigu bixiyeen

Dhirtu waysku gogol qudha

Mase wada gudboonee

Giddi maysku qaadaa

Kay gaar u jeedaan

May goonni sheegaan

Maxay uga gabbanayaan?

 

Gudub magacu waa hore

Galbay oo la wada maqal

Dunidoo dhan wada gaadh

Gabdhihiina loo sheeg

Iyadaan god loo deyn

 

Gibishay I saareen

Geestee u duubaa?

Go’a lay huwinayaa

Ma dhaliil gurracan baa?

Gumar iyo ma ciin baa?

Ma ganboor sunaan ahay?

Gaagaabka cilinka ah

Ma gadaal bax baan ahay?

Mise gocondhadaan ahay?

Mise gawlallaan ahay?

 

Ma ammaan gayaxan baa?

Gabre iyo madheedh iyo

Ma galool mudhaan ahay?

Mise tolow gobkaan ahay?

Iyo lama garaacaan?

 

Ha ka guban mar baan idhi

Gacan baaban u holladay

Inaan geysto dhawr jeer

Misna waxaan gudoonsadey

Horta inaan u kuur-galo

Halka loo gol-leeyahay

Waa goorma goorteed

Gef dhacaan u haystoo

Godob baan tirsanayee

Sow waa gartoodee

Garas jilif leh baan ahay.

 

Guudkayga boqorrada

Garaareeya heesaha

Gallad qurux cod iyo luuq

Shimbiraha u gaarka ah

Gashan labada qaybood

Haddii ay galaydhkiyo

Galgalkiyo fadhiistaan

Geesigooda caan baxay

Gunta iyo salkaygana

Goodaaddo nacabiyo

Maska goodka halista ah

Inta bahal gurguurtiyo

Gungumaa ku shiri kara

 

Waxaan ahay ma guuraan

Gantadaydu adakaa

Gaashaan biraan ahay

Goblan tala adduunyooy

Gabay jaaba-jaaba ah

Jajab iyo guraangura

Geel-kiiska maansada

Suugaanta gocorka ah

Xulka inan gumeedka ah

Ninka maalin gelinkeed

Moorkoos ka gurayee

Garcan waayey baan ahay

Alle gaarrisaniyaa

Oo maxaase iga galay

Intuu Gaasir ii wadey

Googaalihiisii

Anba ways gujinayoo

Markuu gooddi meershaba

Garashaan ku dirayee

 

Ninku ways galaalee

Murti wax ka soo go’ay

Bal aan soo godlee qabo

 

Isagoo galgaladkii

La hadlaaya gabadhii

Wuxuu yidhi guddoonshuhu:-

 

“Samirkiyo dulqaadkiyo

naxariista badan bay

dadku igu ogaadeen

nafta aad sugaysaan

ma awoodahaygaa

yamyam iyo qadaad weyn

xataa caanaleydii

booc uga tukubayaan

markaan diiri waayaa

laysii qodqodayaa”

 

“Doofaarka ficil li’I

naar loogu daayimi

kol haddii dubbiyo waran

duunkayga lala dhacay

yaa dabarka igu xidhay

horta maan dagaallamo

anigu maan is daafaco”

 

“Sow duruustu maahayn

mudankiyo hal-doorkiyo

marka geesi laga dilo

dadku inay fadhiistaan

waatan geenyadii Diran

iska soo durdurisee

duufaanka wadatee

ma la waayey dabar adag

iyo wiil dardara qaba

ma inaan dumaalay

dantu igu khasbaysaa?

 

Duqu wuxuu u haystaa

Dilku inu qardhaas yahay

Dulmi lagu adkayn karo

Duqu waxaanu garanayn

Inuu dhiigga daataa

Yahay dogobbo waaweyn

Iyo xaabo lagu daro

Dabka qoran kulaalee

Lagu shido dareen guud

 

Isagoo galgalad kale

La hadlaaya gabadhii

Wuxuu yidhi guddoonshuhu:-

 

“Soddoh yahay la duufsaday

sowdigaan bannaankiyo

dibadaha u bixi jirin

sowdigii dusuuddiyo

weelkaaga xalan jirey

yaa ciyaarta kugu daray

kugu yidhi ku soo bood

yaase kuu cimaamaday?

 

Ma Rashiid Gadh-weynaa

Kugu yidhi ganbooley

Iyo guuri waayeel

Garta waa u simanyiin?

Ma ogtahay xilkaan sido

Ruuxa soo damaaciya

Inuu kiis bileys yahay

Meesha yaan habaaskiyo

Gabayooxu kugu dilin

 

“haddaan doonto gaadhsii

gaarriyiyo Hadraawiyo

Gunxan iyo Burhaan iyo

Ninkay Guush yidhaahdaan

Ama Boobe ugu gee

Gurigii Taywaan

Bal aniga wax iga gura

Horta garanba maynee

Fara geliya yaa yidhi

Arrimaha gudahayaga

Xaggee bay ka kululyiin

May shaqaalahaygiyo

Xaajiyo khamsiintiyo

Caasi waalideyntiyo

Jinka naagihiisiyo

Anigiyo darmaanaha

Isu kaaya daayaan

Jaas aanu dheellee

Nin la soo kiraystoo

Lacag doona baan nacay”

 

Duqu wuxu jeclaan laa

Ninkuu doono mooyee

Dar kaloo ka geesii

Daf inaanay soo odhan

Dalan doolka Filibbiin

 

Isba waxa ku dacal jira

Dubatada dhallaankiyo

Diin laawa-yaashee

Wuxuu ii durkinayaa

Wuxuu ii arkaa dool

Nin dabaylo keeneen

 

Duqu waxaanu garanayn

Dunidaba sal iyo baar

Inaan deyrku kala xidhin

Ama diirku kala gurin

In dagaalka joogiyo

Dadku laba bahood yahay

 

Isagoo galgalad kale

Dadka gooni ula shiray

Wuxu yidhi guddoonshuhu:-

 

” Qarafsiga aroortii

qadhaab doonashada guud

qofna looma diidee

haddii aan quwaax helo

dadka kalena wada qado

maxaa lay qaleeyaa?

Ma wax baan qalloocshoo

Qarankiyo dalkaan dhacay?

Ma wax qiiro kiciyoo

Laga qoomamoodaa?

 

Dalku lacag ma haystee

Shilimada ka soo baxa

Qof haddaan la wada siin

Qiyaash maashka ugu weyn

Miyey qaybsamaysaa?

Haddii laysku wada dilo

Hadhow yaa mas’uul ka ah?

 

Haddii berrito lay rido

Ama geeshku igu kaco

Anigaan wax meel dhigan

Sidaan yeeli doonaa?

Miyaan tuugsan doonnaa?

Ma waxaydin jeceshiin

Inaan daasad qaatoo

Ceebeeyo Filibiin?

 

Intii ay dhul weynaha

Raggii dhoofay haysteen

Sida awr dhufaanaa

Usha laygu dhaqayoo

Labadayda dhaban baan

mid markay dhirbaaxaan

ka labaad u dhigayoo

intaas waan dhursugayee

inta dhiisha qabada ah

wuxuun iigu dhacayaan

idinna maa I dhawrtaan?

 

Wixii roob ku di’I jirey

Wuxuu doog jilbaha dhigay

Diihaal ma laqanyoon

Dibnahaa qallalan weli

 

Duqu wuxu ka marag kacay

Danni horeba loo qabey

In dorraad gumaystuhu

Dusha sare ka raran jirey

Duqu waxaanu garanayn

Kol haddii dabuubtaas

Dibnihiisa laga helay

Denbi kale inay tahay

 

Isagoo galgalad kale

La hadlaaya gabadhii

Dadka guud ahaantii

Wuxu yidhi guddoonshuhu:-

 

“Tartan xaashi tiris galay

xujo socota weeye

xabbad baahan haystaa

ma xashiish can baan aha

bilaash-xaytayaashiyo

markaan naag asay xidhan

xilka anigu aan sido

u xayuubbinaayee

xafiiskayga kuul iyo

xinne iyo huruud iyo

lala tegayo googarad”

 

“Danyartay wad-wadatiyo

naagtan waalaneey maqal

dadka kuu gurmanayaa

shalay daahir yaa shamis

sawtay I doorteen

wuxu diino badanaa”

 

“Doorashadu mar weeyaan

nin la doortay baan ahay

sidii baan u doorrahay

doorashoo dhan waan xidhay

dabadayna lama furo

haddii kale dab baa kacay

imminkana digtoonow

dib u jeesta oo taga

ka su’aal ka keenow

magacaaga ii sheeg

ama diiddo weeyee

anti baan ku qorayaa”

 

duqu wuxu jeclaan laa

midho daray had iyo jeer

duuduub in lagu liqo

waxse aanu kuba darin

in la yidhi ha laga dayo

dirxi inu ku hoos jiro

 

isagoo galgalad kale

la hadlaaya gabadhii

wuxu yidhi guddoonshuhu:-

 

“Madaxnimada Filibbiin

ma dadkay u siman tahay

miyaan aniga lay siin

miyaan Riigan odhan hay

kun miyaanan shay dilin

kuman kalena dhaawicin

kumanyaal xabsiga dhigin

duqa iga sarreeyaa

markii uu warkaas helay

sowkii maqsuudee

hambalyada qoraalka ah

deg deg iigu soo diray

hubka yidhi ha loo raro

haddii aanan toosnayn

sow muu cadhoodeen?

 

Anna ima canaanteen

Ma duruusihiisaad

Igu beeninaysaa?

Dal hadday ku badan tahay

Deldelaada dhimashadu

Dabar go’u bannaan yahay

Hub markaaba soo dega

Dawladiisu waa caan

Inaan doorkan maanta ah

Deeqdas cid kale bixin

Dunidu way ogsoon tahay.

Axdiyohow ha lumin

Ugxan yahay ha dhicin

Ashkiryohow ha jabin

Ubax yohow ha dhiman

Udub yohow galool

Oggolow dhiggaa

 

Nin cuskaday Illaahay

Eebbay ku magan galay

Kuma qado agtaadee

Arrimaha Rabbow

Soo uruuriyeey

Adduunyoy hadduu

Nin ku aaminaa

Helo aayatiin

Ha lagaa arkee

Ishaarada nin goba

Ha ka eexanneey

 

Iima badan naftaydaay

Dadku waaya-arag buu

Hadba awr ku guuraa

Wax Illaahay kuu qoray

Cidi oolin maysee

Ukuntii dillaacdoo

Ababoo fogaatoo

Kambalkiyo ardaagaad

Ku ogeyd ma joogtoo

Shimbir ay ku nooloo

Laba baal aroortii

Urur kale la duushaad

Umal taah naftaydaay

Ku ugaadhsanaysaa

 

Ruuxaan aqoon iyo

Axdi naga dhaxayn bay

Dadku igu sidkeenoo

Eebbow runtii bay

Asaraarayaanoo

Qof ammaanaddaadiyo

Wacadkaaga iibshay

Addin iigu xidhayaan

Anna xuural-caynaad

Rabbiyow abuurtoo

Amranoo la yaabloo

Ka qarsoon adduunkoo

Circa oogadiisiyo

Abataqan ku nooloo

Qof ilaasha mooyee

Cidi aanay aragoo

Maalmaha Isniineed

Iyo labada Iidood

Eedaanka subaxdii

Dhulka soo abaartoo

Awliyada jacaylkee

Arammidu ku mudan tahay

Marta aqalladoodoo

Wadne abur tufaayoo

Olol iyo dab yeeshoo

Aslanoo casaanoo

Ooyaaya dhiigoo

Dhexda eebo kaga taal

Ku afura tidhaah-daa

Indhahaysgu haystaan

 

Ul madheedhahoon

Hor Illaahay iyo

Abaal laysu siin

Orod lagu helayn

Awood lagu hantiyin

Ayaan iyo nasiib

Ma ka adag yihiin?

 

Adduun iyo kalgacal

Haday wada ordaan

Hal-abuur tolow

Wax ma iibiyaa?

Beer oodanoon

Irrid furan lahayn

Haddii ubax jacayl

Ula sare ku yaal

Naf oggoli talooy

Illinkee martaa?

 

Nin abwaanahoo

Ka arradan gacmaha

Ka irmaan dibnaha

Tolow Ina Suldaan

Afku maw gudaa?

Hadday welli Alliyo

Uur-ku-baale tahay

Hadday aawadeed

Adhaxdiyo wadnaha

Waxaa iin ku yaal

Kail-sugan lahayd

Indhaheeda tolow

Ilmo lagu samara

Ma ka iman lahayd?

Oda lama filee

Afti iyo haddii

Ergo loola tago

Tolow aabbaheed

Muxuu odhan lahaa?

 

Urugiyo xusuus baa

Asaraarka faallada

Saqda dhexe abuuree

Umal iyo ladh soo kaca

Wakhtiyada inkaarta ah

Maxaa lagu illoobaa?

 

Indho Badan

 

God abeeso ninkii

Illinkeeda degow

Taladaadu iyaa

Ma allow sahal baa?

 

Arraweelo markay

Laba eefka lahayd

Igadh geela haddii

Nin aroorsan lahaa

Amarkeedu hor yiil

Odhan mayno kolkey

Awooddii rag dhintay

Sii agaasimatoo

Aakhiruu ku maqnaa

Ugaaskay dhaxashoo

Arrimii dhacay qaar

Utintooda haddeer

Lama oogi karoo

Abba looma hayoo

Sheekadaaba iskeed

Ma amaahan karee

Halka aahdu ku taal

Waa la sii axadhaa

Godob oofa ruqdaa

Aabudhkeeda riddoo

Alolkay jaratoo

Ibahay furatoo

Aslimayno dhaliil

Odjamleedi durkee

Immankaynu hubnaa

Waxa eegga jirree

Awgayow taladii

Ifka maw rogannaa

 

Naca jooji arbow

Eela weynta hambee

Ayaxow ayaxow

Ayaxow weligaa

Ayda waad dhilataa

Eelna waad ka tagtaa

Aafadaada miyaa

Aagna looga gudbayn?

 

Ashkirow farasow

Aadyar baa la socdaa

Orod kaagu labbaa.

 

Ban aroori kaxaa

Mar ugbaadku simaa

Dhal aboodi halkuu

Ogxantiisa dhigtaa

Aadamuu mar jantaa

Meel aboor degey baa

Mar iftiin ka baxaa

Gole aammus badnaa

Mar mar baa idhi taas

Anda-qaad ku bataa.

 

Ma aqoon ma aqoon

Ma aqaanno darkii

Isagii han-hinnaa

Waxa loo egmadee

In dhoweydba sidaas

Afartiisa rugood

Agab baa la dhigtoo

Oommanaa fadhiyee

Ifafaalaha guud

Abshir baa dhalatee

Waxaan awda hayaa

Ma ishaara san baa!?

Ma abaabul shar baa!?

Onkod gaaxdey miyaa!?

Ma cir soo olkamaa!?

Ma illiilo socdaa!?

Ma xer tuugi Allaa!?

Ma hayaan ulan baa!?

Ma dagaal uganoo

Laysu eeba gurtaa!?

Ma col awdalan baa!?

Ma ibleys qaxaya!?

Ma insaa ma jinnaa!?

Ma ardaa ma shinna!?

Ma aleelo qubtaa!?

Ma adeeri dhashaa!?

Ma arraa ma urraa!?

Ma awaarre kacaa!?

Ma ufaa ma dabayl!?

Ma asmaa ma Xanuun!?

 

Ubaxeey Ubaxeey

Indh yaab badanaa!

Kugu eegma batee

Maxay soo uriyeen

May ayaamaha qaar

Kugu soo ururaan

Immisaa jirey waa

Oontu kuu tirsanayd

Immisaa jirey waa

Arradkaagu sinnaa

Immisaa jirey waa

Noloshaadu adkayd

Immisaa jirey waa

Ajakaagu furraa

Immisaa jirey waa

Abaalkaagu sugnaa

Immisaa jirey waa

Ayaankaagu dednaa

Immisaa jirey waa

Adduunkaagu madhnaa

Immisaa jirey waa

Ishu kaa han-fogeyd

 

Wax aqoolka haddeer

Uskag baa ku jiree

May ayaamaha qaar

Korka kaa asturaan

May ayaamaha qaar

Wuxuun uu illiyaan

Uurku wuu ku madhnaa

May waxuun Ubaxeey

Afka kuugu riddaan

Adoogaa dabadiii

May agoonimadii

Aabbe kaaga noqdaan

May illaahay hortii

Irbad kuugu huraan

Alif waa derejee

Aqoon may ku geshaan

Erey may ku faraan

Loo adeegsado meel

Aayahaaga hor yiil

May ammaan ka dhigaan!

 

Abeer baanad ahayn

Oogadaan ku billayn

Awrtan qooqday haddeer

Abaar ba kulanteen

 

Ummaddeennu jidkii

Kii islaamnimadii

Ahabtii faralkii

Asalkii dhaqankii

Isirkeedu lahaa

Way ka soo ambatoo

Aarankay dubatoo

Ubaxeey hablihii

Ololaa ku socdoo

Ubaxeey sannadkii

Boqollaal ugub baa

Axankooda qashoo

Ammintiiba kolley

Inan baa dhimatoo

Aqal baa dumayoo

Udub baa jabayee

 

Arartaydu malaa

Asaraar ma gashee

Ubaxeey warar baa

Agaaha jiroo

Olloggaaga badh baad

Xog-ogaal u tahoo

Adigaaba yaqaan

Gabdho ooda rogtee

Ba albaabkan garaac

Ummul baa hurudee,

Wax ku oogan xanuun

Aamanuun gubayoo

Umal baa shidayoo

Ammuurii dhacay bay

La asqaysantahoo

Ilmahay dihataa

Xalay eydu cuntoo

Naxariista illayn

Anshax baa dhaliyee

Haddii uurka habreed

Astaan gaara lahaa

Hooyadii amranayd

Arxan goysey markuu

Xeer illow ku dhacoo

Ubadkii magantaa

Haadku eeganayaa

 

Eerashoy bi’iwaa

Iil dhexdisa haddaan

Obocdeedu qubnayn

Sow ma soo olosheen

Aaway beer debicii

Aabi baa lumiyee

Arladeena miyaa

Naas irmaani jiraa?

 

Shan afraad shan afraad

Birta kii ka aslaa

Oori deydeyayee

Aroosow magacaa?

Ilko dhiigle maxaa

Lagu aaminayaa

Dhego awdan miyey

Odayeyntu gashaa

Irdha qaado ragow

Naftaad aasi taqaan

Waad abuuri kartaa

 

Rag miyaad Ubaxeey

Alabkiisa taqaan

Asaydaada mar buu

Ashqaraar huwiyaa

Al-alooska gobeed

Waa ka aar gudashoo

Lama ooyo dhurwaa

Ishinkuu legdadee

Gabadh iilatay hooy

Ayaanteeda madow

Alwadkeeda ninkuu

Alalaas geliyaa

Uur ku taallada wuu

Wuu ka iidsanyahoo

Iman mayo halkuu

Ka alaabo gurtee

Ool waxay ka sidaan

Ergo waa ta dhahdee

Eedi hayga hadhee

Waan afeefanayaa.

 

Ubaxeey bahalaa

Ku ilaashanayoo

Ubaxeey hororaa

Ku ugaadhsanayoo

Araraa kugu dhow

Orgobaa fadhiyoo

Aarna waa gudayaa

Iimo kaa deyayaa

Geenyo aamus taqaan

Tuugba waa eryadaa

Mar baa ayrada geel

Oohow loogu digaa

Anfariirka dareen

Adhibaaba didee

Ahmin baa la gataa

Hilbahaaga Ardooy

Lama iibsan karee

Aanadaada ha deyn

Rag ul baa celisoo

Ka adkayso qudhay

Ammaantaadu tahee

 

Waa arooryo horoo

Orka kuu baxayaa

Amba qaadka salad

Weeye loo addimoo

Hadal waa la abyaa

Waa la soo ururshaa

Arrintaada marwooy

Wixii iiga ekaa

Horaan kuu idhee

Arbacuunkani waa

Abhintayda danboo

Waa ilayska hadeer

Addinkaagu halkuu

Ku abaaranyahoo

Waa ammaano dadeed

Amarkaan ku faro

Waa asaaska halkaan

Ka awaala digoo

Axdigaas culus baan

Adhaxdaada furee

Sheekadaada ogow

Idlaadkeeda hadhow

Adduunkaa sugayee

Af-dhabaandhab haddaad

Oofin weydo xilkaas

Way ahaan jirtey saas.

 

 

Jeegaanta

 

 

Jeegaanta dhalatee

Cirka lagu dhexroore

Dayaxoo dhammaysoo

Dhulka dacal ku haystiyo

Qorraxdoo dhacaysoo

Dhiganaysa baallaha

Midba dhool ku mudataay

 

Weli waxaan dhafoorkiyo

Dhabannnada la haystaa

Heegandan dhaqaaq-joog

Waxay dheelli-socotaba

Soo caana dhuratee

Kugu qabatay dheeggee

Dhammidaa tin iyo cidhib

Kugu dherersanaysiyo

Ta kalee ku dhaaftee

Dhican kaaga rutatee

Dhudhun kaa fogaatee

Ha hillacday dhuuxee

Dhibic iyo mahiigaan

Ku dhirbaaxday ciiddee

Dhirta wada ruxaysoo

 

Waxa dhaygag ii diley

Midabadan dhinbiilaha

Dharka wada xariirta ah

Dhexda kuugu duubee

Midba dheeha gaarka ah

Xubin kaaga dhiibshoo

Waxa adiga kaadhigan

Ama baro ku sii dheer

Qurux kaaga sii dhow

Middan dhaxanta jiilaal

Dabka iga dhex shidatee

Wadnahayga dhilatee

Dhillow-yahan sidiisii

Dhan kastaba u raacdee

Xididdada u dhaaftee

Dhiiggii ka shubatee

Xinjirtii ka dhuratee

Sida dhaanka jiilaal

Dhabarkayga raratee

Dhoomaha I saartee

Jidka aan dhammaanayn

Igu tidhi ku dhererow

 

Waxba yaan ku dheeraan

Arrintayda dhabaqdiyo

Sunta igu dhalaashiyo

Dhigtan udubka weydiyo

Lurka dhaawacaygee

Dhallinyaro rag iyo dumar

Dhawr baan aqaannaa

Dhugatada kalgacalkiyo

Wada qaba dhukaankoo

Dheehashada jalleecada

Isu dhaafi waayee

 

Dhede xidid ahoo qudha

Dhaayaha ku wada yaal

Inkastay dhaqmaadkiyo

Dhalashada wadaagaan

Dhayal iyo fudayd baa

Wed u kala dhaqaajaa

mid dhacdaa halkeedii

ta kaleeto dhaxashaa

nafta laba dharaar qudha

isu dhiibi laayoo

sida dhegaha oo kale

isu dhiman lahaabay

dantu oodo dhacameed

midba dhinac u saartoo

arrintoodu dhiif iyo

dhul ku foorar joogtaa

 

kala dhiman adduunyooy

ninkaad dheriga siisaa

intuu dhuxusha hoosiyo

dhardhaarrada ku maqanyaa

dhagarta iyo geeridu

dhoobada u qooyaan

dadba wuxu dhammadaa

intuu dharabka doogga leh

dhutis ugu tukubayee

hadba meel ku dhaxayee

maxaan kaaga dhololaa?

 

Jiitama

 

Dhudu geenyadaydii

Dhex-yartii shakaallayd

Dhirifkiyo wisiisiga

Dharjadii ku tumatoo

Jarihii ku dhabatoo

Dhufsataye u sii daa

 

 

Magaceedu waa dheel

Heensaheedu waa dhiin

Shalmad dhabaq-guduudiyo

Dhowloosyo dahabiyo

Sitaac dheeh leh baw xidhan

Baal dhalalaayaa sudhan

Kun hal bay u dhagantaa

Dhanbaal bay siddaa culus

Dhalandhoolka tiigta ah

Hadday maagto dheemaal

Ama dheelmad soo galo

Dhudhubaha shareerka ah

Iyo jararka dhiibta ah

Iyadaa dhanbalatoo

Dhabbadeeda falatoo

Tubta sugan ku dhacantoo

Abataqan dhoweysee

Dhaxaad humhumatee

Ma dhan tahay Sarmaanow

Isma Dhiba ku soo bood.

 

Sida badowga haw dhiqin

Dhiiftu way cabudhisaa

Yaanay dhaadin guul guul

Xakamaha sal uga dhawr

Ha la dhicin rakaabbada

Nabar kulul ka dheeree

Dhengeddana ha ku adkayn

Yaanay koora dheelliyin

Dhacadiidka fara badan

Dhabarkaa ku daalee

Dhaqdhaqaaqa tarantari

Tabahana u dhiib dhiib

Dhabdhab orodka booddada

Ha ku dhegin majiiraha

 

Hadba dhaad isugu taag

Hadba dheeg iskaga looh

Uga suul dhabaalee

Hadba dhinac u diga-rogo

Dhudhun iyo badh sii soco

Isku dhereri gaaddada

Bogga dhaxanta kaga qabo

Dhulka gacanta saar saar

Hadba dhagax ka soo qaad

Dhanka kale ka soo fuul

Hadba dhool ka muunsood

Dhoorka raanta tuurtiyo

Taataabo dhabannada

 

Dhaw-dhawda kala quban

Hal-abuurka dhabaqda leh

Hawraarta kala dhiman

Tixahaan dhugta lahayn

Way ku dhega barjowdaa

Dhudda gabaygu leeyahay

Ereyada dhexroorka leh

Suugaanta dhaladka ah

Kula hadal af dhawrsoon

Ha ka dheregto maansada

Dulucdana dhacdo u yeel

Nin la dhawrayaad tahay

Waa lagaa dhursugayaa

Yaan darmaantu kula dhixin

Dhakhsaheedu waa laydh

Badi soo dhirbaaxdee

Dhag-dhagtiyo xawaaraha

Yaanay dhaafin yoolkii

Ina Dhamac ku sugi jirey

Isba waa dhigaygee

Dhoodaanna tala geli

 

Dhugashada ayaamaha

Haddaan dheehdo waayaha

Sooyaalka dhaxalka ah

Waxay dhaayo joogeen

Hadda shalay ma dheerayn

Waxa dhacay ma fududayn

Weli dhaar ma beenayn

Maalmihii dhanaanaa

Wixii dhiif la soo maray

Iskastoo la dhabar jabay

Laysma dhiibin goobii

Dhederbiga la geylamey

Mana jirin qof dhawrsaday

Dhaqan iyo hiddaa jirey

Dheg la xeeriyaa tiil

Dhaqashadu hal maahayn

Dhiigna waa la huri jirey

Dhumuc waa la ridi jirey

Badna waa la dhuri jirey

Guulna waa la dhalin jirey

Dhiiri buu hubku ahaa

Dhaadashaa hanku ahaa

Marka dhabi dhabteed tahay

Dhidar wayska tegi jirey

 

Miyaan dheelallaysnahay

Mise waan dhadhabayaa?

Dhammaan guulahaygii

Riyo iyo ma dholol baa

Ma dhibaad nin bixiyaa?

Ma runtaan dhacdo ahayn

Dhagaxtuur ma been baa

Labadii dharaarood

Mee ninkii is dhinac sudhay?

Miyaan daayey dhagartii

Mise dhiilladaan jirin

Mise tolow dhalooshaa

Dhibidkeedu adag yahay?

 

Dhirta waxa ku jira geed

Wac wac iyo dhalaal badan

Dhulka hoose kama baxo

Dhuuni yaalla kama qado

Damal dhuumo maaliyo

Dhamastii hadhka lahayd

Marka dhuuxu ka engego

Ma ogtahay dhillowyahan!

Hadduu dhaashto jiilaal

Ama dhiibsho laamaha

Naxariis la kala dhaco

Dhardharraanta quruxdiyo

Dhaaddanaanta liqanyada

Si kaluu u dheegtaa.

 

Maan dhabtayda faaqido

Dhubbad-qaad la daba galo

Cidla maan is kula dhaxo

Horta ooda dhacameed

Maan tilmaan ku kala dhigo

Dhalliishaydu waa tuma

Dhaymahaygu waa maxay?

Dhabadaan ku taagnahay

Hadday laafyo dheer tahay

Dhowrteedu badan tahay

mid ka dhow ma helayaa?

 

Haddaan dhay la heli Karin

Ama sixin la dhami Karin

Maan dhunkaal ba heensado

 

Dheeraad nin haystoo

Aqalkiisu dhalo yahay

Nabaddiyo ku dhaqan keed

Hadduu tuuryo dhaafsaday

Miyaan kiisa dhagax Karin

Maan dhadhaabta xaabsado

 

Hadday dheeshu laba tahay

Anigiyo dhurwaagay

Ka dhaxaysey guushii

Dhiniciisa ka holladay

Maan dhankayga ka guntado

Qayl- dhaanta sama-doon

Nin hadhkiisa uga dhacay

Dhawaaqayga sahashadey

Inuu ii dheg taagoo

I dhegeysto maan baro

 

Haddii awr dhufaanii

Isku saydhay dhibidii

Dhirta maan jejebiyoo

Anba dhoosha ka cartamo

Haddii dhoobi fara baxay

Dhoobeeyey taladii

Anba maan hengelo dhigo

 

Nin dhukani hadduu jiro

Anba maan is dhega maro

 

Nin dhibtayda magan galay

Anba dhiillo maan bado

Dhaawacayga hoog iyo

Dhimasho maan ku soo bedo

 

Ninki Dheeha gawracay

Hadduu dhuuni qaatiyo

Hubkuu ciidda dhaafsaday

Dhan kastaba iskaga xidhay

Xilli aanu dhaadeyn

Sida jibin dhinbilo kulul

Ama danab dhanbala ridey

Ama dhibic gudgude wado

Dusha maan ka soo dhaco

 

Hadday dhooftay nabaddii

Cirka looga xero dhigay

Dhoonbir maan ku soo rogo

Hadday ceel dhexdiis taal

Dhiigba maan ku soo guro

 

Dhambaalkaasi waa baaq

Dhawaaq weeye joogta ah

Dhahay oo haddana dhahay

Dhigay oo haddana dhigay

Hadba dhinac ka soo diray

Hadba midab u dhalan rogey

Nin dhegaystey fara badan

Ninse dhuuxay sheekada

Wax ka dheegtey mooyaan

Anna dhaawac igu gaadh

Dhimashiyo hed mooyee

Suugaanta dhacanta leh

Dhibba haygu noqotee

Inaan dhaafo lama sugo

 

Ma intaan dhitinayee

Arrintayda dhilayee

Dhebigeeda qorayaa

Bahalkii dhabbacan jirey

Iga galay dhufayskii

 

Dhayalsigu lur weeyee

Ma dhabbiibyey nabarkaan

Dusha sare ka dhayi jiray

Dhulka iyo dadkiisii

Intay dhiillo saarayd

Toban iyo ma dhawr baa

Dhaqaaq joogsigaygii

Sannad kale dib may dhigay

 

Intaan hawlo kala dhiman

Dhirin-dhiris ku foognaa

Maygu dhalatay Jiitami

Dhaylo dubato caawana

Ma ku iiddey dheel-dheel !!!

 

Goobtu dhaygag badanaa

Meydna waa dhex-yaallaa

Dhiigna waa qulqulayaa

Dhabataala cunayaa

Dhamac baa la tuban yahay

Dheella waa la tumayaa

 

Ma bishii dhabcaalkiyo

Dhaar jiidhka fuleyga ah

Dharaar-maalka tuugga ah

Nin gumeysi dhaansado

Taladii u dhiibtaa? !!

 

Ma bishii ma dheregtada

Iyo dhaysa weyntii

Gobanimada dhaawacay

Nimaan dheefta mooyee

Dhiska qaran ku hawshoon

Dheeraadka siisaa

 

Ma bishaan dhoweystee

Dhololee ku dhololee

Dhawraayey sebenkee

Sugey dhalashadeedee

Dhiciddeeda raadshaa

 

Ma bishaan ku dhaatee

Dhidibkeeda taagee

Dhismaheeda ficilkiyo

Dhudhunkiyo laxaadkiyo

Ku dhabeeyey kaarkee

Dhoobadeeda ciidda ah

Dheecaanka seeddiyo

Ku waraabshey dhididkee

Dhaxan igu bannaysaa

 

Ma bishaan u dhacartee

U kal tiriyey dhaaxee

Dhiilkeeda tolayee

Ceeryaamo dhacantiyo

Dhedo lagu hungoobiyo

Dhalanteedka beenta ah

Dhibicdeedu noqotee

Dhicisee is nuugtee

Waxba dhiiqi weydaa

 

Ma bishii dhallaankiyo

Dhallinyariyo waayeel

Dhaddig iyo lab labadaba

Dhammidood qalqalatee

Waxba dhaafi weydaaa

 

 

Ma bishii dhaqaaliyo

Dhaqankii burburisee

Isku dhuuqday labdaa

 

Ma bishii dhadhamadiyo

Dhafan-dhaafka hogoshiyo

Wax la mariyo dhuuntiyo

Qaran lagu dhillaystiyo

Dharabbada u xilatee

Dhulka lacag ku gadatee

Dhirta wada arradisee

Dalku dhaxal wareegaa

 

Ma bishii la dhuuntee

Sida eeri dhabankii

Dhabbadiyo jidaashiyo

Lagu jiitay dhoofkee

Dalka laga dhuyaalaa

 

Ma bishii dhanqalankiyo

Dhawa-welanka hooggiyo

Xabbad dheelli socotiyo

Qabri laysku dhacanshiyo

Xabsi lagu dhabriiriyo

Dhaca iyo colaaddiyo

Dhagartiyo shirqoolkiyo

Dhimashada jideysaa

 

Ma bishii laf dhabarkiyo

Afarteeda kala dhigan

Udubkiyo dhigtiisii

Dhoomihii is celin jirey

Dhaayihii is tebi jirey

Gacal wada dhaqnaan jirey

Hilbihii is wada dhalay

Dab dhexdooda gelisee

Dadku kala dhaqaaqaa

 

Dhugucdada xajiinta leh

Waxa loo dhab dhabayaa

Toddobaatan iyo dhowr

Ama boqol dharaarood

Ama tiro wax sii dheer

Nafta loogu dhibayaa

Dadka loogu dhacayaa

Dhaxan loogu joogaa

Dhafar iyo hurdo la’aan

Dibad loogu dhaxayaa

Dalka oo dhan nuurkiyo

Dharka loogu xidhayaa

Dhaanto loogu tumayaa

Dhaldhalaalka beenta ah

Ayaan dhuux ka hoosayn

 

Dheeha muuqa guudkaa

Nuxur looga dhigayaa

Hadii ay dhabeel tahay

Dadka lihi ku dhaataan

Wuxuu dheefa lagu qabo

Dhag dhag iyo durbaan iyo

Dharba looma baahdeen

 

Ninka dhacanta jiitow

Dharka ceebta qariyaa

Hadal iyo dheh maahee

Dhaqan suubban weeyaan

 

Dhimashadu xabaashiyo

Kafan laba dhudoodiyo

Rubaddoo ku dhaaftiyo

Iil dhexdiisa maahee

Dhilashada jidhkaagiyo

Sharafkoo dhantaalmiyo

Dheg xumaanta weeyaan

 

Haddaad dhuuxday bawdyaha

Miyaa dhawrsi kuu hadhay

Ma xanuun la dhaadoo

Lala dheellintaa maqan

 

Dhib waxaanku marinlaa

Adigaa dhammaystee

Haddii dhoof ku soo galo

Adigaan is dhalan rogin

Ama dhuuman saas yeel

 

Haddii mawdku kugu dhego

Dhabaqsigu ku sii hodo

Dhamme kuugu soo galo

Dhakhso iyo si kedisa ah

Isha oo ku dhugatoo

Ku dhalliisha mooyee

Dhoonbirkaygu kuma geyo

Nabar geesi kaa dheer

Birsol kaa dharaarow

Kuma darin dhallaankiyo

Dhasha oo ku ximisoo

Dheesha maarrarowga ah

Kugu jiidha dhoohnaan

Iyo dhoobo digasha ah

 

Dhinbilaha I shidayaa

Dhiciddaada maahee

Dhulluxaad abuurtiyo

Dhidhkaad reebtay baa badan

Dhiilladaydu waa taas

 

Hadal iyo dhammaantii

Bal aan dhaarsho heestee

Waxay dhaabadii tahay

Marka dhamac la huriyee

Dhuxul iyo dab ololee

Dhirta nooli gubataa

Gari dhaaya furataa

Dhafoor taabashada qaar

Ha is dhigan nin diidow

Ha u dhuran waraabii

Laftuu dhuuxay eersaday

 

Adoo dhiibey hayntaa

Dhaxdin iyo dalkii huray

Adigoo dhashaadii

Dhawaqiyo codkoodii

Ku dhaqaajin waayeen

Yaan ninkii ku dhaxal tiray

Adoo caara dhuubtiyo

Dhulka nabarku kaa yaal

Dhaxan kaaga daba iman

Dhillistiisa kugu dilin

Yaan lagaaga soo dhicin

Dhinacaan is bixin Karin

Dhacadiid iska ogow

Dhagartana is weheshada

 

Hayska dhiman sidii neef

Horta dhiig ku faraxalo

Dhudhun kaa hor jeedaa

Ku dhirbaaxi maayee

Dhumucdaadu waar hooy

Dhumucdaadu yay hooy

Dharab-roorka kugu jebin

 

Inantaada dhege culus

Dhiidhiibso kula tali

 

Gacan baa wax dhalisee

Ha dhur sugin ayaamaha

Hana dhawrin maalmaha

Dheeshu xeego maahee

Waa dhabiiltan gobanimo

Dhidar fule gashaantida

Boqorkiyo dhaclaa xidhan

Yaanu kaaga dheerayn

 

Baadi dhiilka buuxsamey

Dhici guusha maganta ah

Nidarkiina dhaqan geli

Jaceyl Dhiig

 

 

 

Jacayl dhiig ma lagu qoray

Weli dhuux ma loo shubay

Qofna saanta dhabarkiyo

Ma u dheegey feedhaha

Dhabanada cad laga jaray

Hadalkii ma lagu dhigay

Xinjir aan is dhalan rogin

Midabkeedu dhiin yahay

Laga dhuray halbowlaha

Weli dhiil ma lagu shubay

Laba mays dhansiiyeen

Sida dhayda xoolaha

Dhag dhag maw wadaageen

 

Weli laba is dhaarsaday

Beryo dhacan nasiib iyo

Dhul ku kala cillaalaa

Subax dharabku kowsadey

Dhedaduna cuddoon tahay

Cidla aan dhir mooyee

Wax dhaqaaqayaa jirin

Jabaq maysku dhaadeen.

 

Kulankii dhabta ahaa

Riyo dhiifi keentiyo

Dhalanteed ma moodeen

Sida ay dhadhabayaan

Dhawr jeer ma seleleen

Af dhabaan dhab jamashada

Ma ka dhoofay hadalkiii

Bal dhaqaaq na kay tahay

Dhihidii ma waayeen

Ma ka dhabaqday xaajadu

 

Ilma dhalatay xiisuhu

Sida dhibic ma hiigaan

Ma ka qubatay dhaayaha

Ma ku qoyey dharkoodii

Naxariis ma dhidideen

Iyagoo dhanqalankii

Dheel dheelli mooyee

Dhegna aanay kaga jirin

Kolba erey dhex roorkiyo

Dhumucdii ka maqantahay

Dhitinaaye keligii

Ka dib tooban dharaarood

Carrabkiyo dhanxanagii

Dhirindhirid ma ku heleen

 

Laba guul u dhalatoo

Isu dhiganta weeyee

Dabadeed dhabeeshii

Hanadkii ku dheeraa

Dhudi mays bariidsheen

Dhubbad qaadka sheekada

Qofba dhagarta caashaqa

Wixii dhaaxo soo maray

Ma dhex galay kalkiisii

Ma akhriyey dhambaalkii

Warka maysu dhiibeen.

 

Kalgacayl dhito ahaa

Dhamac iyo dab huriyeen

Dhuxuliyo ladh soo kacay

Hadba dhoon ma buuxsheen

Kolba dhacan ma jiideen

Dhacdadiyo u jeedada

Qofba dhaadashada guud

Qofka kale dhankiisii

Inaan looga soo dhicin

Ma ku dhaabadeeyeen

Sannad mays dhegeysteen

 

Ma dhalaalay waagii

Dhag ma tidhi cadceedii

Intay soo dhaqaaqeen

Iyagoon ka dheeraan

Dhaqankiyo xishoodkii

Dhaymana u jeel qaba

Iyadoo dhexdoodii

Dhulka suxul banana yahay

Dhibta maysla taageen

Wax intaa ka sii dhow

Ma ku dhiiran waayeen

Dhayal laysu taabtiyo

Dhallinyaro habkeedii

Ma ka dhega adaygeen

Dhadhansiga miliilica

Isha mayska dhawreen

 

Dhabbaday is taageen

Qofba dhaabaddiisii

Sara joog dhankiisii

Kun habeen ma dherernaa

 

Dhudhummada aboorkii

Dhulka hoose kaga baxay

Dhilashada jidhkoodii

Ma dhanbalay sartii guud

Ma dhammeeyey hilibkii

Xidididada ma dhaawacay

Ma u dhaafay seedaha

Lafta hoose maw dhacay

 

Dhiilluu ku geliyaa

Ama waad dhalliishaa

Dhagartiyo wedkaagee

Dhimashada kal iyo laab

Ma ku soo dhaweeyeen

Dhoollaha ma ka qosleen

 

Ubax dheelka subaxdii

Naxariis ku dhaashtoo

Afka dhiin cas mariyoo

Dhaddigiyo labkisii

Laba dhude isugu maran

Ma is dhaafsadeenoo

Dhaxal maysu siiyeen

Dhuuni kawlka caashaqa

Maysu sii dhadhamiyeen

Ereygii dhinaa hadal

Dhegta maysu saareen

 

Dhafan dhaaf aboorkii

Ma dhufsaday cammuudii

Ma u qaatay dhoobada

Dhab-dhabkiyo kabkabidii

Labadaba ma dhalan rogey

Dhismo kale ma soo baxay

Ma ka dhigay wax yaabliyo

Dudun dherer ku caanoo

Dhumuc iyo laxaad weyn

 

Dhalan dhoolka maantii

Dadku dhacarta jiilaal

Ma dhasaday dharaartii

Ma ka dheelmay galabtii

Iyadoon la dhaadayn

Sheekada dhabteediyo

Dhabar weyntan hooska leh

In dhexdeeda laba ruux

Runta kaga dhur sugayaan

 

Haddaan laysu dhamanayn

Nafta laysu dhiibayn

Ama dhaxal tis qaadiyo

Dhismo aqal la taagiyo

Ubad iyo dhaqaaliyo

Dhaqan reer la kala sugin

Dhunkashiyo u jeedadu

Tahay dhaayo guudkood

Waabay la dhabaqsado

Dhereg iyo markaas qudha

Ama sida dhurwaayada

Hilbo gabadh dheg roonoo

Higlo loogu dhuuntoo

Dhakhso loogu kala baxo

 

Ninba waxa dhabbacashada

Dabinkiisa ugu dhaca

Dhidar iyo xabaashii

Sharaf lagu dhabcaaliyo

Dhawrsooni laga tegey

Dhalanteedka beenta ah

Bulshadaa u dhaawacan

 

Hab jacayl u dhaqan galo

Ma holladay ka ugu dheer

Maamuusna ugu dhow

Mise weli wax baa dhiman

 

 

Ka rogoo hadana Saar

 

Ka rog oo haddana saar

Sabkax oo haddana seed

Seemman oo haddana sulan

Sidkan oo haddana sagan

Sahlan oo haddana sudan

Sal leh oo haddana sigan

Sillan oo haddana sugan

Subkan oo haddana solan

Af Somaligaygow

Wax sawaaban noqotee

Maxay kuu sameeyaa?

 

Ka rog oo haddana saar

 

Waa lagu sugayoo

Lagu saadinaayee

Cabdiyow ma socotaa?

Xeebaha sintoodiyo

Ninka Saylac joogow

Sagalkiyo daruuraha

Wararkaagi saaraa

Xamar bay bishii soon

Saxal-qaaddu keentoo

Sahankaagi noo yimi

Sahaydiina noo keen

Xagayaga sareediyo

Waa Seer-ma weydee

Maxaad saaka joogtaa?

 

Ka rog oo haddana saar

 

Tiro siman sagaal tuur

Soddon keen sided hoo

Waxa hadhay bal suuree

Ma so’baa ma saan baa

Saddex iyo shan waa kee

Sakalaha ha laga guro

Laba sulub ha lagu daro

Guryo samo ha lagu furo

 

Ka rog oo haddana saar

 

Siinleyda maansada

Haddii saami loo dhigo

Dadku uma sinaadoo

Suuganta hadalkiyo

Cabdiyow sargooyada

Lagu kala sed roonoo

Rabbi wuxu ka siiyiyo

Sida ay la noqotuu

Ninba seylad keennee

Ha saluugin Riiraash

Ina Saalax haw dudin

Af-qallooc ha saamayn

 

Soomaali weyn baa

Xaajada la socotoo

Iyagaa ka seegiyo

Ka sugaaya garanoo

Kala sooci doonee

Laba seeble yeelkii

Ha ku lumo sursuuraha

Sixirkiyo shan xuubluhu

Ha ka dhaco sallaankee

Xidho saanadaadoo

Sulufkiyo colaadaha

Samaydaadu yay jabin

 

Ka rog oo haddana saar

 

Badadheena Saaqiyo

Samawada ku magac dheer

Rag Saluugla ula baxay

Marna Suuban lagu yidhi

Sumaddeedu waa caan

Kula siistay Baaruud

Adna haygu sara tegin

Waa Saxarla sheekadu

 

Ka rog oo haddana saar

 

Hararada sal iyo baar

Lagu taxay sitaacee

Loo soohay baarkiyo

Saddexlaha ujeedaa

Dhigta loogu saabboo

Marti sama falkeedaa

Koramada sagaal jirey

Loo sudhay hoggaankoo

Sooryaa la hurayaa

Safar baa la furayaa

Sumallaa la qalayaa

Xididkiyo sokeeyaha

Laga seexan maayee

Salliyada xariirta ah

Socotada u kala roga.

 

Ruuxii saboolow

Xilku saari maayee

Saca maatada u godol

Saadaal ku noolow

Samirkana ha moogaan

Ruuxaan wax sidinoo

Shirka soo salaamow

Adigaa wax sugayee

Sarar iyo leg iyo badhi

Kee baan ku siiyaa

Sacabkaagu qaadaa?

Iimaan sed weeyee

mid haddaad saluugtana

saddexdaba bal iga hoo.

 

Ka rog oo haddana saar

 

Sidig maqan ninkeedii

Talo waw sar go’ay tahay

Jid-Siraad korkiisiyo

Suudaa la marayaa

Sanadaa la dhaxayaa

Sahay lagama maarmee

Ha la jiro sibraarada.

 

Ka rog oo haddana saar

 

Saanteena guudkiyo

Suntu hilibka dhaaftoo

Sal waxay ku leedahay

Saableyda uurkiyo

Sambabada dhexdoodoo

Maal baa la sarayaa

Selel looma baahnee

Kii seedayow toos.

 

Ka rog oo haddana saar

 

Soodhkiyo billaawaha

Sinta midig ha lagu xidho

Faraskana silsiladdiyo

Seetada ha lagu furo

Seefaha ha lala baxo

Seeraa la furayaa

Saryan baa la dabayaa

Wiyil baa la sabayaa

Xaajada sal fudud iyo

Sakatiga ha laga jiro

Sahwi yaanu kala ridin

Sahal yaan wax loo odhan

Dhulku waa sanqadhayaa

Cagta saari maynee

Socodkeenu xeel iyo

Ha ahaado laba suul

Sirna yaan la faallayn

Murtidana ha saafina

 

Ka rog oo haddana saar

 

Maansadu ha socotoo

Sida daad mahiigaan

Dhulka haw sabbaysoo

Kolba sabo ha gaadhoo

Culimada salaaxdaa

Senge hawgu joogtoo

Ninba subax ha maalee

Ruuxii suldaarow

Garo inad sabool tahay

 

Soddoh weeye xeedhadu

Ragna waa u siman tahay

Ninka suunka taabtee

Ka sal gaadhi waayow

Garo inaad sabool tahay

Waa gabadh su’aal iyo

Halxidhaale sidatee

Ninka Abu sarnaantiyo

Saddex qayda boqorka leh

Kaga fura si-dalagtee

Male kaga sinaystow

Garo inaad sabool tahay.

 

Mulya

 

 

Muliya saaseey

Hay saasey

Muliyaa saasey

Hay saasey

Muliyay saasaa

Hay saasaa

Mulliyay saasaa

Hay saasaa

 

Yaa mullaaxda galool

Maydhax looga jaraa?

Yaa masaarriyo Hawd

Maadha looga guraa?

Yaa mageyno irmaan

Dhasha looga maraa?

Yaa hadhuub madaleed

Moroh looga tolaa?

Yaa maraa hadh qabow

Maydal loogu xidhaa?

Yaa marleyda haween

Taan maqaarka lahayn

Looga maarmi karaa?

Qurux aan masanuun

Male loogu tegeyn

Yaa macnaysan yaqaan?

 

Miyireey dhibtaydiyo

Meeraysigaygii

Dhegahaad ka maratoo

Hadal mooyi keliyaad

Ma huraan ka dhigatoo

Maya baad ku koobtoo

Il mugged wax joogiyo

Midig baad ka talisee

Hawraar magooshoo

Ubax iyo man bixisaan

Kugu meherin-laayoo

Marriinkaaga hees iyo

Maahmaaho yaabloo

Nin magtii ka culus iyo

Murti baan ka dhigillaa

 

Mudan baan u noqonlayd

Dumarkiyo marleydoo

Masallaha jacaylkaad

Maamuli lahaydoo

Gabaygaan madhxinayee

Hore ugu masuugaan

Kugu madhin lahaayoo

Cidi kulama maasheen

Maskaxdaydan curatoo

Malyan kula gudboonoo

Muuqaaga aragoo

Maqlay sheekadaadaa

Ku majeeran-laayoo

Inta gabadh is mooddaa

Masayr kuugu iman layd

 

Murankaagu duniduu

Maan dhaaf ku ridi-laa

Kuwa maqasha raaciyo

Ma-kastaa ku baranlayd

Jidka waxad ku marilayd

Sacab iyo mashxaradoo

Miyi iyo magaalaad

Maamus ka heli-layd

 

Midabbada dhabeesha ah

Qurux daadan maydhee

Rabbi kugu manaystaan

Hadba meel ka sari laa

Madaxuu ku socon laa

Mar qofkii dhegeystaa

meexaanahaygoo

Midho laysku baantaan

Kuu marin lahaayoo

Muqdishiyo Hargaysaan

Madadaalo waayeen

 

Hadba mahadnaqaagaan

Mirta dhexe la kicl laa

Gacalkiyo mataanaha

Wedka kala muquunshiyo

 

Haddii mawdka geeridu

Iga kaa hor mariyaan

Kama aad maqnaateen

Maankayga gelinoo

Magic baad ka dhiman layd

Marti soorka Eebbiyo

Inta melg ag-joogtiyo

Marwadii Rasuulkaad (S.C.W. )

Magan kaaga dhigi laa

 

Qabrigaaga maansiyo

Murugiyo xasuus iyo

Mahadhaan ku qori laa

Maka iyo Madiiniyo

Halka Maxamed yaallaan. (S.C.W.)

Calan kuugu mudi laa

 

Muliyaa saasey

Hay saasey

Cishqi baan miraayoo

Kolba mayracayoo

Muddo dheer isagaan

Majaraa u hayoo

Guntii soo murdiyoo

Kal gacaylkan madow

Aan murwaadka lahayn

Ninkii meel u hayee

Ku muraadsanayow

Hoo muftaaxa jacayl

 

Quduro

 

Cabdi Aadab Qaysow

Qoffi soconayaan ahay

Qaro iyo laxaad iyo

Qoton waa halkoodii

Ul qallalan umaan dhalan

Qurux kama madhnaan jirin

Hana qaad filkaygiyo

Ka da’weyni qayrkay.

 

Hilbahayga qoonmiyo

Qayaxnaanta jaahiyo

Sida qaansadii godan

Joogaan soo qandood sadey

Qurubsiga tallaabada

Qalqalloocan igu dhacay

Ma lahayn qallaafee

Qoontayda hoosiyo

Waxa qaabkan iga dhigay

Qisadaas ma haysaa?

 

Maxaa iga qabyo ah hawl

Wax ka qabashadeeduna

Qayrkay ku xidhan tahay

 

Maxaa qalinku sheekiyo

Qubanaha dharaartiyo

Kolba qodob la yaabliyo

Mahadhooyin qorayaa!

 

Maxaa feedho qaaxiyo

Qulub kala kexeeyeen

Qoomammadu damqaysaa

 

Maxaa ciin la qooshiyo

Waabay qadhaadhoo

Dacar lagu qasaasiley

Iyo quudhsi dabayaal

Afar aan is qabannoo

Cabsi loogu qumayaa

 

Qamuunyada dibnaha iyo

Qacda labada fool iyo

Maxay qaawinta ilkuhu

Qanja barar isku hayaan

 

Maxaa qiiro hoosiyo

Ilmo qubatay gocashadu

Ha I qarin ku leedahay

Isaguna qabaal iyo

Qaba dheer ku shubayaa

 

Maxaa ruux qaldhebayoo

Qormadii rugtiisiyo

Qudha laga toleeyoo

Misna quusan waayoo

Nafta quudhi waayoo

Qarandida sideedii

Qodanaaya booraan

Godka meel qarkiisa ah

Qoobley ordaysiyo

Fardo qaxay ku jiidheen

 

Maxaa seefo qawliyo

Gudmo lagu qadhaabtaa

Damal adag qarqooreen

 

Dadku dhagar qaboobaa

Qaantoodu fududaa

Qarqarsigu ku adakaa

Ninka qoofashee yidhi

Qoorta hoos u wada roga

Qoontooda badiyee

 

Iyagoo qiyaamiyo

Bad qaloonbiyeysiyo

Ku dhex jira tog qawlay

Qoyanaanta diidaan

 

Iyagoo qaldhebayoo

Qatannoo arradanoo

Gabaddano qadhqadhayoo

Nolol qaawan joogay

Burka qaraf ka dhawraan

 

Qawdan waa nin keliyee

Haddaan qaybta loo burin

Wiyil qoodh ah laga dhigin

Qaran kuma hoggaansheen

Qaadhaan gumaystiyo

Qalle lagu hungoobiyo

Qalam jalam hadoodilan.

 

Ma lafaa qandoodiyo

Saadaal qallalanoo

Lagu qiil banaystiyo

Riyo qabaxtankeediyo

Qaadaa dheggeediyo

Qashar iyo salool baan

Qalalaasahaan gabay

Ii gumiya leeyahay

 

Ma quruumo ciiddiyo

Qawlallada aboorkiyo

Inta dulin qadhaabtiyo

Qablantadu ku kulantee

Canka lagu qadhiidhiyo

Qabri lagu ducaystay

Qabyaday ku xidhan tahay

 

Ma qorshaa badheedhkiyo

Quxub lagu hirgeliyee

Qori tuurka Saadooy

Lagu kala sed qaatay

Qadder dhacay u haystaan?

 

Jidku qarar xidhiidhiyo

Qodax iyo dhib badanaa

Qaringaynu joogniyo

Qard-jeex yays baray?

Dadka yaa qareenkiyo

Qolo qolo u kala raray?

Qoqobbada dhex yaalliyo

Tolow qalada yaa baray?

Qorannimada waa tii

Qoor-gooyo laqan iyo

Qaryad weer cad xidhatiyo

Lagu helay qisaastee

Hadmaa qaabkan loo roggey?

Bulsho qudha la saanyadey

Qaydar iyo galool iyo

Qansax miidhan laga dhigay?

 

Qandigiyo mareegtaay

Qalwadiyo sursuurtaay

Iyadoo qaskaagiyo

Raggii aad qalqalatee

Qawlaha u loogtee

Tidhi qaybi dacawada

Qoyan tahay raqdoodii

Qummanii degaankiyo

Qadhadheytiydiisii

Qumayada dabkeediyo

Lagu shiilay qaxankee

Qunbeyaasha lagu shubay

Adigoo qudhqudhiyoo

Ku qubeystey dhiiggii

Iyadoo qalfoofkiyo

Hadhadoodu quban tahay

Haddaad soo quturan tahay

Ama weli qor kuu hadhay

Qoysku waa hadhiinoo

Qabku maaha beentaa

 

Qudha loo kal tiriyaa

Qusur kama fogaatee

Ina Qayte yeelkii

Ha qudhqudhiyo caanaha

Qadda ruuxna haw dhamo

Hadaan qaamudkay gelin

Anigiyo rag ila qaba

Qoomaasha murugada

Qodkan bixiyey laamuhu

Dabna wuu u qolof dhici

 

Qaybdiid haddii uu

Qado wadari leedahay

Qoondaystay keligii

Gaariyow nin qadanaa

Qiimeeya noloshoo

Weligii qadderiyee

Qaska iyo colaaddiyo

Kama naxo qulqulaadaha

Qarfihiyo abaaraha

Rati qooqan baan ahay

Maskaxdaydu qayliyo

Qiiq baa ka baxayoo

Bulsho qawqab diidaan

Bal inay qamaamaan

Qabqabaha u tumayaa

Nin qab ii dhigaayaan

Anna qool u xidhayaa

Qoortaydu waa iib

Wax ka qaaya-weynoo

U qalmaan u hurayaa.

 

Shan Ubaxlay

 

Ugubey ma seexdoo

iintaada hoosaan

Uur-baadhayaayoo

Toddobada ayaamood

Kolba ood ka rogayaa.

Meel uurku tebayoo

Ergo kuugu maqantahay

Indhahaagan haystaad

Ku illowdey ruuxaan

Cidi kula arkayn iyo

Eegmadan jacalkiyo

Ilmadaadan qubatee

Dhabannada ordaysiyo

Dhirtanaad arradisee

Ubaxii ka madhisiyo

Waxan kaa ambaday baan

Indhashooda waayee,

Arrintaada gabadh yahay

Udubkeedu dheeraa !

 

 

Waxaad tahay qof uguboo

Iimaanku buuxoo

Sidan qabo Allaylehe

Aqalkaad ku dhalatiyo

Gurigaad ku ababtaa

Alla lagu xusaayoo

Awliyadu ku kulantaa.

 

Badi wuxuu arooraa

Arday macallinkiisee

Edebtiyo xishoodkana

Idil hooyadaabaa

Kugu tidhi adkeeyoo

Malaa aammusnaantana

Iyadaad ka wadataa.

 

Sida ruux abwaaniyo

Waaya-arag da’weyn baad

Arartiyo tilmaamaha

Kolba madax unkaysaa

Hadba dhinac aabyeysaa,

Malaa aabbahaa baa

Taliyoo arrimiyoo

Gabadhyahay af-tahamada

Isagaadka wadataa.

 

 

Timahaagan adhaxdiyo

Ka arooray dhabarkee

Garbahaaga ootaan

Erey lagu tilmaamiyo

Hadal lagu ammaaniyo

Wax asteeya waayoo

Afartaada waaxood

Indhal baysu haysoo

Luquntaadu inanyahay

Waa aaran geriyoo,

Sanku waa abuurtii

Fardo Adari joogiyo

Ashkirkii Nugaashoo,

Indhahaagu ruuxii

Sal-fudayd ku eegay

Ashqaraar ku ridayaan.

 

Afkaan midabka luulka leg

Mahadhada ilka furan

Labadaba Allaylehe

Ninka eeday waa ani.

 

Dadkanuu Ilaahay

Ka abuuray ciidee

Goblantada adduunyadu

Ka idlaysay dheehee

Dhaxantiyo awaaruhu

Araggooda doorsheen,

Oday lama wadaagtide

Ma cadceed arooryoo

]sagal oogadeediyo

agagaarka geesaha

kaga taxay aleelaad,

uur wada gasheenoo

ma cir-jiidha oogtiyo

xiddigaha iftiimaad

dhalad kula aroortaa.

 

Ma hadlaa af-saarkiyo

Indha saabka qaatiyo

Amran xuural-cayntaad

Isir hilib wadaagtaan?

 

Ubaxley shan ubaxley

Magacaagu waa udub

Gacmahaagu eegmada

Waa laba ulooddoo

N.F.D ku yaalloo

Unuunkaagu waa Xamar

Adhaxdaadu waa Hargeysiyo

Obokh bay ku beermeen

Abtirsiimadaaduna

Afrikoo dhan weeyaan.

 

Saxarla

 

 

Ku sinaan dharaartii

la sargooyey dunidee

Rabigaay sameeyee

cirka sare u taagee

xiddigaha siraatiyo

dayax suudi meeriyo

lagu sugay cadceeddee

sagalkiyo daruurtiyo

lagu xidhay sitaacee.

Dhulka gogol laseexdiyo

sabo lagu negaadiyo

laga dhigay sin-dadabkee

buuraha la saaree.

Dhirta samayda ciidiyo

salka loogu joojee,

saddexlaab badiyo webi

lagu yidhi sabbeeyee.

Dabadeed la saanyee

qofba meel la siiyee

saldhigeedu qaydnaa.

Cidi uma sinnaynoo

dadku ruux sabooloo

saranseer ku raagiyo

guryosamo nin yaalloo

sidka dhalay ku haystoo

heley seermawaydiyo

laba kala sadroonbaa

subax noolba joogee.

 

 

Waan soo socdaa kowdhe

waxna waan sidaa labo dheh

samir yeelo weligaa

Saxarlaay ha fududaan.

Salfudaydku Xaawuu

jannadii ka saaree

ruuxaad sugaysoo

maqan waa la saadshaa

sahan waa la dhowraa.

Ha sahwiyin ha salelin

sarka-dhaban ha noqonnin,

ha saluugin qaybaha

qalinbaa saxeexee.

Waxaan Saatir kuu qorin

ha u suul-dhabaalayn.

 

Kala saar run iyo been

kala garo sir iyo caad.

In salaadu weligeed

kala tahay sunniyo faral

u ogow saxiyo maan.

 

Inaad saamo jiiddiyo

sanqadhtirasho kala daa.

Naf jacayl sawaaboo

sanka kuu dalooshoo

kuu sudhay hoggaan baad

u siddaa maqaarkee,

haku daba-saqlaysee

ha gaabin seetada

sogsogtiyo cadaaddiyo

ha ku saydhin laamaha.

 

Waan soo socdaa kowdhe

waxna waan sidaa labo dheh

samir yeelo weligaa

Saxarlaay ha fududaan.

Todobaatan Midablay

 

Dadka muuqa guudiyo

Magac kala sinnaadaay

Marwo dumar garaystiyo

Marta kala sinnaadaay

Doqontana masayrkiyo

Mukur kala sinnaadaay

Miidaamo dhegalaay

Badda mawjadeedaay

Kolba maayad keenaay

Ruuxaan malayayn

Dhiigiisa miirtaay

Maasaar afweyney

Mindi lagu qadhaabtaay

Marti uma shidheeyaay

Magan kuma hagoogtaay

Mahadhooyin reebaay

Maahmaahda yaabkaay.

 

Maandeeq irmaanoo

Maraqeeda xoortoo

Nacabkeedu maaloon

Maqasheeda korinneey

Mayey iyo hillaaceey

Miiraale roobaan

Manjaroor biyeyneey.

 

Maydali fardoodeey

Ashkiraan murkucanneey

Madow iyo casaanneey

Maariin dhallaalaay

Magarkii la sheegaay

Todobaatan midabeey

 

Geedaan magool iyo

Midho iyo caleen iyo

Ubax iyo man dhalinoo

Aan maydhax laynoo

Lagu oodan maalkoo

Milic laga hadh gelinneey

 

Maartii dhalaashee

Aan moodey dahabkee

Milantee caddaatee

Isku miir dillaacdaay

 

Meydyohow qoslaayee

Milgihii xishoodkiyo

Maamuuska weydaay

Manjihii ku daaloo

Madaxaad ku socotaa

Meelaad ku nooshiyo

Muslinka iyo Gaalada

Midka aad la dhaqantahay

Mooyaan adduunkoo

Ma huraanka aakhiro

Madhax kuuma yaalloo

Maantay xisaabtiyo

Miisaanka joogtee

Naftu kugu muduci tahay

Maanlay afkaagaa

Kugu marag furaayee

Sawtaad I mudatee

Igu muusannawdaan

Fartan malabka kuu daray

Sawtaad melmelateed

Murdisada ka leefteed

Mahad iigu celiseed

Igu tidhi macaannaa

 

Ma filayn abaal laay

Maxrashoon kaliileed

Ama maangad iyo hawd

Waxa kuu maleegtee

Danahaaga maamulay

Muran inaad ka keentoo

Midiggeys u baydhoo

Moqorraysi baratee

 

Mugdigaan u heesaay

Gudcurkaan majeertaay

Maansooyinkaygiyo

Murtidayda lumiyaay

Madadaalo beeneey

Maaweeladaaddii

Meexaanahaagii

Iyo muhashadaydii

Maankaan ka saaroo

Kaa maydhay laabtoo

Masallii jacaylkiyo

Kuu dhigay maqaarkaad

Maydhaamanaysoo

Nafta kaa maquunshee

 

Ruuxii merganayaa

Miyir qaata soortee

Laba midig ku daaqaay

Kola miigan mayside

Caawa yaad miraysaa

Tolow yaad ku maqan tahay

Cidhibtee ku mudan tahay

Micyaha ku haysan.

 

Togdheer

 

Ninba waxuu ku taamaa

ama hees ka tiriyaa

tixo gabay ku sheegaa

halka lagu talaalee

hawadiisu taallee

uurkiisu tebeyee,

dumar taan ka sahansaday

waa gabadh Togdheeroo

Maxamuudi tooxwayn

saddex-qayd ka tolatoo

tusbax luqunta gelisoo

tafta daraya-muuskii

taakiyo badh muuqdoo

dhaxalihii tarraxayoo

sida boqorad taash xidhan

hadalkeeda tirisoo

hadba erey tukubisoo

todobaatan jeerbaan

soo toosay xalayoo

 

 

Sidaan timo haldhaaleey

ugu tebey hurdada xalay

anigaba Togdheerbaa

tusku iiga muuqdaa.

 

Ninba wuxuu ku taamaa

ama talal ku sheegaa

ama gacan ku taabtaa

halka lagu taftaafee

Burco waxay ku taalaa

xididdada tin iyo cidhib

tebinaaya dhiigee

hadba dhan u talowshee

dayax taabba-qaadoo

toban iyo shan joogiyo

xidigaha tartamayee

isku taxay dushiisaa

tahan iiga hirayoo

Tusmo barashadeediyo

taltallaabsigeediyo

taratarinta laafyaha

meeshay i turuqdiyo

tawstey i gelisaa

igu sii tarmaysoo,

 

sidaan timo haldhaaleey

ugu tebey hurdada xalay

anigaba Togdheerbaa

tusku iiga muuqdaa.

 

 

Tuke bari ka yimibaan

tusay boogahaygoo

u tilmaamay beeshoo

tebi idhi dhambaalkii;

taarkii ma geynoo

isma tarin dedaalkuu

u tabaabulshaystoo

taab-gaabnidiisey

naftu xadhiga towseed

ugu turunturootoo

latawaacaysaa.

Miyuu tuuray hadalkii?

Miyuu tiray jacaylkii?

Mise tulud raqdeeduu

ugu taaganyahay geed?

Mise wuxuu tukanayaa

faral iyo Taraawiix?

Mise wuxuu taraarkii

kala dhacay Tabciyo Sheekh?

 

Sidaan timo haldhaaleey

ugu tebey hurdada xalay

anigaba Togdheerbaa

tusku iiga muuqdaa.

 

Taawilo

 

Takri fale ma maqasheen

Afkii toori dhooblaha

Markuu gacan togaalaha

Ku madhsaday tigaadii

Tusmadiisa gogashiyo

Tuugeysi kaga baxay

Xagashada tammuuxdii

Gujadiyo tantoomada

Kaga tuujey mililkee

Sida qalin tahliileed

Tutuwaha cantuugee

Yidhi “toojo wiilkaa

Tooggadiisa kaa waa

Isna tuurin kuu qorey

Hadba tiisa kugu maal

Taana waa naqaannaa

Toobbadayna yeelkaa”

 

Isagoo tigtiganoo

Tawan oo werwerayaa

Teelifoon ku soo dhacay

Wahan tooxan loo dhiib

Teneg iyo qabqaba maqal

Taammilooyinkii dhawr

Ka taweli astaamaha

Wuxuu yidhi “tartiib hoos

Igu timi cadceeddaan

Toban guuraheedii

Iyo weliba taartaar

U tumaayey saantoo

Waanigan tin iyo cidhib

Tifta dhididka hooree

Alleylehe tus baa jira”

 

Wuxuu taa ku sii daray

Weedhayda tooxnayd

Warankaygi toosnaa

Tubihii qorshaysnaa

U tallaabi waayoo

Tabahaygi maalmahan

Togog soo rogmadey baa

Dib u soo tufaayee

Maxaa toobiyii helay?

 

Wuxuu taa ku sii daray

Tarmi weydey beentaan

Taabba geli is idhiyoo

Tiradaydu meel bay

Ka takoorantahayoo

Marka aan toddoba jeer

Toban toban u geeyaba

Taf kalaa furmaysoo

Wadar aanan filanayn

Iska kay tusaysee

Bal tabaaladaa daya!

 

Wuxuu taa ku daray

Tahar aan liq idhi baa

Igu turunturrootoo

Waxay taagan tahay meel

Taladeedu dhimatee

Tolow yaa farreeya ah

 

Wuxuu taa ku sii daray

Wakhtigii tin laga goo

Wax tashiilo igu yidhi

Anna taawintaydii

Idhi hay tafaafulin

Isagayga toosnaa!

 

Gaarriyow tareenkii

Lagu tacab khasaaree

Taabka riixi waayee

Tamartiisu guuxiyo

Tallan qudha ku koobnayd

Mar horuu tolweynii

Guradiisa tuurraa

Tarab tarab u daadshee

Tun ku shaashlayaashay

Hasha wada tadcaarteen

Ninba toogti garangari

 

Tawstii bacaadkaa

Teedkii hoggaankiyo

Taxanaha wereeggiyo

Tolommada burbirsoo

Tayo socod ka dhimatee

Biro wada tafiir go’ay

Wuxu soo tukubiyaba

Markuu taagi hoos yimid

Toolmoonayaashiii

Tuugna aanu xadi jirin

Inuu daafta kaga tago

Ayay sheekadii timi

 

Waxay ugu tiraabeen

Dhaxaanu tiirkiyo

Tiska culus Samaalow

Kaa tiirinaynee

Hanna tuurin jaallow

 

Wuxu yidhi “maxaan tari

Ama idinku taakulin

Iyadaygu turatoo

Ina kala taxaabtee”

 

Wuxuu taa ku sii daray

Waxaa toogta feleggiyo

Toommantiyo guhaankiyo

Tusbaxaygu igu yidhi

Xiddiggaagu tuuxee

Toommo oodan buu galay

Galbashada ku tiigaal

Kula dhacan taraarkii

Waad is tukhun tukhaysee

Ama taarka kala goo

Ama tab iyo xeeshaa

Ka tallaabso oodaha

 

Taxanaha awaalkiyo

Toyashada ayaamaha

Taawilooyinkaygii

Runta iigu tudhi jirey

Toddobaad ma gaadhay

Tafta iigu laabeen

 

Wuxuu taa ku sii daray

Haddii yoolka lays tubo

Naïf taada weeyee

Anba waxaan hor taagnahay

Taariikh I neceboo

Qayrkayba taashkiyo

Billadaha u tiriyee

Haddii aad tasawdeen

Anba tegey sidiinnee

Maxaa igu tuhmaysaan?

Bal tafeenahaygiyo

Taagtayda milicsada

 

Aniguba tib culus iyo

Tukubaan cuskanayaa

Kuma taagni lugahee

Haygu tiirsan Laangadhe

 

Dhan kalay ka taabteen

 

Ninkii taarta Libaan

Uma tooggo qumiyee

Ma tix gelin dhegoolee

Talan taalli laafyaha

Cag jiidka taran tari

 

Wax la yidhi tin caarow

Looxa waad ku taallaye

Haddii Alifki kaa tiray

Ta’da yaa u magac dhaban?

 

Wuxu yidhi sir baa taxan

Tartankay ka mudan tahay

Taban taabshaheeduna

Nin tar sheegta ma oggola

Waxes teeyo lagu dhaqay

Halaan awrba loo tu’in

Ninkii tuudiyaa falan

 

Wax la yidhi “Tinniixow

Tu Allaba ku biirsoo

Xaggee taadu sudhan tahay

Warka nooga tibix sii?

 

Wuxu yidhi “tibaaxdiyo

Toyashadu gar weeyee

Hadday tuludi caadkeed

Takar dhabasho badan tahay

Nin turxaan ka filayaa

Ka tabaabulshaystee

Miyaan laba tagoogood

Garashada u taba baray?

 

Boqorkii tilmaannaa

Mar labaad tareenkii

Tooc tooci keligii

Hadba dhinac u tooree

Tabca saar qalfoofkii

 

Markuu tiiradii horay

Ayaa taayir boodoo

Tafan toofe waa kaas

Dib u soo taaraaree

Alla taako yaw dhiga.

 

Isagoo tarwadhayoo

Tarshaduhu sitaan buu

Tan-tannida ka soo degey

Tacsidii dad baa yimi

Tiiq tiiqsi digashada

Turqe meydka weli nool

 

Wax la yidhi “gol taahiyo

Tiic tiica murugada

Adigaa tallaashoo

Tiiraaanyo beeree

Ka cantuug tif yo daran

 

Adigays taftaafee

Ha ku taamin shaalkii

Taabka aad ku haysee

Siduu kaaga tegey sheeg?

Tub hayowna aashaa

Ha is taawin keligaa

Waannu kaa tab haynaa

Bulshadaa tixraaciyo

Taladiyo gudoonka leh

 

Wuxu yidhi ” tawaawacay

Turubkana sukaan degey

Wax kaloon tammediyoon

Tobanlaha ku waabshaa

Taabkayga kuma hadhin

Tuur tuurka geba gebo

Toddobaale igu dhiga

Lixle dhiirran igu tuma”

 

Boqorkii tilmaannaa

Taagtiisa kibiryoo

Qayrkii ku tanaxwee

Tagganaan ku raacdee

Inay tiisa noqotee

Tartankaa ku dheeraa

 

Wuxuu tiigsanaayiyo

Tuun-tuunsigiisii

Taabba qaadi waayoo

Tafa xaydadkiisii

Labadaba tukaa cunay.

 

Duni toocsi mooyee

Ninna taab ku qaban waa

Qofba wuxuu ka taransaday

Teel teel ku noqotoo

Inkastuu ku talax tago

Wuxuu tabanayaa badan

Tagtadiisa xiise

Tiisa joogta haaraan

Kaga daran timaaddadu

Tixdu waa abbaartaas.

Sidii Qabax

 

Saaxiibkay Qaysow

Marka hore salaan guud

Marka xiga sedkaagiyo

Waxa aad ku sugan tahay

Waa inaad na siisaa

Marka xiga silsiladii

Murtidaadi soocnayd

Subciyoo dhameeyoo

Solayoo bisleeyoo

Dabadeedna siistee

Saaxiib ma nabad baa?

 

Sumaddeedu waxay tahay

Roob saaka da’ay baa

Sar-ka dhaban la yimiyoo

Anna seexan maayee

Saaxiib ma nabad baa?

 

Sumadeedu waxay tahay

Heestaydu waa siin

Sidig weeye dihinoo

Waxa loo saddexa maray

Dadka haw sinnaatoo

Ruuxii sabooli

Caanaha ha saydhee

Saaxiib ma nabad baa?

 

Heestaydu waa siin

Waa sooryo xididoo

Saxar laga ilaashoo

Laa sugay bidhiiqoo

La saluugi maayee

Saaxiib ma nabad baa?

 

Sumaddeedu waxay tahay

Saxan-saxo ma roob baa?

Seed geel ma hilib baa?

Seko adhi ma xoolaa?

Far-dhexaad ma suul baa?

Sakaraad ma lool baa?

 

Biyo sare u jeedaa

Halka ay sul-dhigayaan

Sahan raacay weydii

 

Sumaddeedu waxay tahay

Cabdiyow sabeenii

Way sumal-xadeenoo

Midi haysa sidatee

Saddex dhalay warkoodiyo

Waxay saaka joogaan

Xogta aan ku siiyoo

Sarta kaaga jeexee

Saaxiib ma nabad baa?

 

Sumadeedu waxay tahay

Sheekadu sal-fududaan

Ama socodka qaarkiis

Kuma sama-falaysoo

Cabdiyow ka saan weyn

Suxullada la gaadhoo

Sinta waxay ku haysaa

Subulaha galbeedoo

Ninka saylac joogaa

Sanqadheeda mooyee

Ma yaqaan sirteedoo

Orgi sarara weynoo

Sogoboo dhufaaniyo

Inay tahay ri’seenyoon

Kala saari maayoo

Haddii looga sacab tumo

Salmihii Gurracaneed

Selel kama baxaysee

Ha la boodin seeftee

Saaxiib ma nabad baa?

 

Sumadeedu waxay tahay

Inta waranka sooyaan

Samaydii ka maqan tahay

Inta laba su’aalood

Sakaluhu dhex yaalliin

Inan dunida saabkiyo

Laga saarin tiirkoo

Qorraxdana siraadkiyo

Laga siibin nuurkoo

La afuufin suurkaan

Rabbigay ka sugayaa

 

Sumadeedu waxay tahay

Ninka ootay seeraha

Saxarlana ku guursaday

Haddii uu nin sare yahay

Aan laga sed qaadayn

Saadaasha mooyee

Si kalaan ka yeelaa

Suuroobi maysee

Aniguna sidaydaba

Soddohaa rag kale qabo

Kuma toobbad seegee

 

Sumaddeedu waxay tahay

Sidi-qabax shan maalmood

Sahay loogu talo galay

Soddon laguma gaadhee

Hadal lama sudhnaadee

Saaxiibkay Qaysow

Waxaad Suuban leedahay

Saca Faarso nacayow

Sagaal beri adoo qaday

Samsam iyo Bullaalaa

Saarkaagu kaa hayn

Saxarlaay ma kula tahay?

 

Suleekha

 

Idaa subag laga lulaa

Lo’baa saan laga baxshaa

Geel baa sidig loo ogaa

Sengaa orod lala ekayn

Sareedo Illaahay baa leh

Hablaa Soomaaliyeedna

Haddaan quruxdooda saanyo

Haddaan miisaanka saaro

Sagaal tobankii adaa leh

 

Suleekhaay araggaagu

Nafta waw samir-siiso

Saddex bay ku qaddaaye

Ha ka goynin salaanta

 

Sansaankaagiyo jaaha

Sara joogiyo tooska

Dhexda soohane tooxda

Sayn fardoodda ka dhuuban

Biixiyaa isa saran

Gaaraara kala soocay

Sanqaroorka la dhiibshaa

Nafta aan sasabaayo

Somal-haad gelinaaya

 

 

Suleekhaay araggaagu

Nafta waw samir-siiso

Saddex bay ku qaddaaye

Ha ka goynin salaanta

 

Saatirkii ku abuuree

Saluuglaay indhahaaga

Saldhiggooda qorsheeyee

Saxarkii ka daboolee

Baalashooda ku saabshee

Suunniyaa ku hadheeyee

Hareeraa kaga seeraa

Hibo gaara ku siiyoon

Cidna kuula sed qaybin

 

 

Suleekhaay araggaagu

Nafta waw samir-siiso

Saddex bay ku qaddaaye

Ha ka goynin salaanta

 

Saatirkii ku abuuree

Qoortan aad samay mooddo

Cabbaadhyaa ku sargooyiyo

Sidrigaagiyo laabta

Timahaagan ku seexdee

Kolka aad doc u saydho

Sararaa ka degaayee

Sabarkaaga tegaayaan

Samayskooda la yaabay

 

 

Suleekhaay araggaagu

Nafta waw samir-siiso

Saddex bay ku qaddaaye

Ha ka goynin salaanta

 

Saaray baanad ahayne

Saancad weeye jacaylku

Surradaan la dhigaynin

Heeryo weeye ku saran

Soodh halbowlaha gooya

Seef ku guud sudhan weeye

Nin ka saahidey oonta

Aawadaa uga soomay

Saymo looma horseedee

 

 

Suleekhaay araggaagu

Nafta waw samir-siiso

Saddex bay ku qaddaaye

Ha ka goynin salaanta

 

 

Rag Siyaasi Wada Noqoy

 

 

Suugaan ka hadalkiyo

suradiyo murida culus

hadalada sadexa maran

halka laga sameeyaa

kolba laga salaamaa

 

Duniyahay sabool diid

siyayaaba badanleey

majaray ku socotaa

xumo lagaga saahiro

 

sulax noolba waa guul

laga helo sax iyo maan

qofka xiga samaantay

agihiisa sudhantahay

 

ma ogola suldaameyn

iyo diro ku sabashada

Hadba sarakaceediyo

sababaha ka dhacayaa

 

nafta lagu sargooyaa

labadeeda saanqaad

marba kii sokeeyaa

nafta lagula seexdaa

 

dadku sogordaheediyo

siraheeda culus buu

u su,aalo badanyahay

saridiyo rogrogidiyo

 

marba saab kabixintaa

hanku ugu sitiriyaa

Sugidaa leh maahmaah

iyo sawracgobanimo

 

hiyi baa leh saadaal

iyo saami lagu qado

marba sadadu waa meel

sabirkaa la qaataa

 

badhna qaybtu waa sarar

inaan suuska digashada

Marka saacu gudhanyahay

Waxa seeto laga dhigay

 

dadku inay ku soomaan

xilka sabanku leeyahay

iyo weedha saaloon

Sacab madhanba loohayn

 

Sadarada laqaybka ah.

Qof saluuga mooyee

hadda cadaygu waa soor

sirta waa ka dhigashada

 

marka aan si kale jirin.

Sange orod la dabagalo

salyar buu u necebyahay

codka salalka bayrtiyo

 

Dadka qaar sacsacanoo

sirqa ba,an ku noqotoo

marba suuf ku dedayoo

sawirkeeda necebyahay.

 

Rag siyaasi wada noqoy

wada furay silsiladaha

hadba taanu suurayn

Yidhi anigu aan saxo

 

Sarif hadal ku daaldaal

Marwo dumar ku noqooy saxal

subkeey heeganteedii

silicana ku keli yeel

 

suxulada habaaska leh

sabadiyo rugtiisii

sarajoog ku laablaab

ama jiif ku siigee

 

nina seeg ku noqon waa

xil sariirta kaligeed

adna hooyo saxarlaay

surin kugu banaanaa

 

Aqalada xiimraa sudhan

sigashay ku baridaa

dadku sabanka maantii

sahwi bay ku joogaan

 

saqda dhexe habeenkii

sardhadii ku lulanyahay

surmi bay ku hurudaa

ama ciil la kala socoy

 

ama cadho la kala suur

Dhasha saxalku hayn waa

Surbacaadka raacraac

Lagu qaad far iyo suul

 

Mar salaada jiidh-jiidh

Marna umalka seeraar

Si sawaaban yeel yeel

Dadku segeger moodmood

 

Sunbo loogu yeedh-yeedh

Dulucduna ka samarkiyo

Nin waxsaaray maahee

Sinji hirashadiisiyo

 

Saameynta wadartiyo

Xogta garashada aan sulin

Sumad baanay weli hayn

Cidna la gula saayido

 

Mar hadday sirgacan tahay

Dadku saangab wada yahay

Sanadaha ku kala weyn

Lixdan iyo sagaal kulul

 

Kuma kala sareeyaan

Kula mada sa waxanka leh

Suti muranka yaaliyo

Salowgooda baxayaa

 

Suruq buu dugsanayaa

Derejaan la kala sidan

Kala soocda laba ruux

Haki iyo sed baan jirin.

 

Dhulka suur ku yeedh-yeedh

Bulsho loo sanqadho badi

Sac sac raaca loo diid

Sakaraad lawada noqooy.

 

Dhaqan lagu sariigtiyo

Barigii sodohaleey

Saranseer kadaba yimi

Dadku wada salfududaa

 

Sanifaada wada baray

Iyo saarka tumashada

Baday seef la boodkii

Sunta qoosh la kala dhaxal

 

Sahan iyo baxnaaniyo

Noloshuba sansaan

Ma dhexyaal sureerkii

Haddaan soohdin kale jirin

 

Waxaan suuragalin karin

Dadku inuu sidalagtiyo

Afka suuq ku kala baxo.

Rabi samafalkiisiyo

 

saka weeye garashadu

lgu saanto xigatada

Satiyada aqoontiyo

noloshana sal iyo baar

 

waxaa looga simanyahay

waa siraad kadhigashada

hadba tii ku seegtoo

waxa laysu siiyaa

 

salka lagu fadhiistiyo

inaan seesku dheeliyin.

Hadday saancad dunidii

adoo sayn cad kugu tahay

 

saymaheedu meel buu

Ilaa saaka kuuyiil

haddaan sooryo waayeel

sanku neefle kuu hayn

 

cid baan saaf la dheegtiyo

xadhig soohan kaahayn.

Haddii duul ku sahashado

ama sebi xaq kugu luro

sed kamaqan tirsanayaa

 

sumalhaadka shidayaa

waa saruurad haysee

selel yaanay kugu ridin

 

Sirta Nolosha

 

Saaxiibkayow heedhe

Safar baan ka imi dheere

Marka hore salaan diirrran

Marka xiga samow heedhe

Ha ka nixin si-dalagtayda

Sacab fara-madhnaantayda

Suugaanta yaabkeeda

Salka iyo fadhaa keena

Marka xiga sugnaanteeda

Socodkiyo falkaa sheega

Xeerkeedu waa saase.

 

Saaxiibkayow heedhe

Anba saaka qaybteeda

Sirsirraan ka joogaaye

Xadhiggiyo bal eeg suunka

Iyo sabarka gaadiidey

Iyo salabka ii qaaran

Iyo suudha guudkayga

 

Hilaygiyo waxaan saabka

U gilgiley Samaw haanta

Subag inay ku dhiiqdaaye

Saasay ku badisaaye

Sannad weliba xeeshiiye

Kol hadday silloonaato

Samaheedu waa dhiige

Sumuc talada loo dhiibye

Sida sida sidaas weeye

Si la yeeli jirey weeye

 

Marka xiga Samaw heedhe

Talo sibiq dhaqaaqeeda

Soof-daran habawgeeda

Sal-fudaydka hooggiisa

Bal sallaankan fuul laalan

Iyo sagabtan heensaysan

Dhulka saas u jeedaali

Sidan iyo sidaas fiiri

Sidan iyo gadaal dheeho

 

Raqda solan lafaa soogan

Bal su’aal u celi meydkan

Sababtuu u go’ay raadi

Bal dhegeyso saylaanka

Iyo salowga beer-qaadka

Iyo sebiga yeedhiisa

Waxaad aragtay oo saasa

Waxaad maqashayoo saasa

Maxaad odhan lahayd Suudi?

 

Samalaho furfuriddooda

Godka seer-ma weydaanka

Marka ay sabbuux gaadho

Si kalaan u dhigi taase

Saaxiibkay Waayaale

Suurtuu dhalaay heedhe

Heedhee Sahraay heedhe.

Waxaan adiga kuu saantay

Dadka kaaga soo soocay

Sahra kuugu yeedh-yeedhay

Siduu aabbahaa heedhe

Samo ii faraan heedhe

Kuu siinayaa heedhe

Sooyaalka taariikhdu

Iyadaan salguurayne

Murtidaan Sahraay heedhe

Sadar kuugu qorayaaye

Heedhee Sahraay heedhe

Curad suubbaneey heedhe

Summadii Rashiid yeelo

Iyo weynidii Saado

Iyo sawracii hooyo

Sinjigii hablaa geeska

 

Subaxdii indhaa kuulo

Tintu saqafta yay waayin

Iyo diibka loo saaro

Subko oo xayaabayso

Korka siigo yey taaban

Ku illaali saabuunta

 

Dharku siifad yuu yeelan

Suyac iyo bar gaasheysan

Ku ilaali saahoodka

 

Garashadu Sahraay ruuxa

Sed u gaara weeyaane

Hadduu saamigaas yeeshay

Qurux ma leh saluuggeedu

Dadku siigga dida maaha

Sogob iyo ri’weyn maaha

Sumal iyo laxdiis maaha

Rati iyo sabeen maaha

Falka iyo sugnaantiisa

Socodkiyo abbaaartiisa

Dhaqan sida xishoodkiisa

Dabar iyo silsilad haysa

Iyo suun ma dhaafaan ah

Wuxuu soofka xoolaaba

Kaga soocan yahay weeye

 

Waxan uga socdaa heedhe

Naftu seeto yey waayin

Hana falin sidaad doonto

 

Hadalkana sar weedhiisa

Una saaf qofkii waaya

Ha ka tegin sarbeebtiisa

Hana gelin sursuur oodan

Hana lumin sargoyntiisa

Hana liqin sangaabtiisa

Ha ku saxan badheedhkiisa

Runta sogordoh haw yeelin

Ha suldaarin dooddiisa

Sisibaa wadaaggiisa

Sababee abbaartaada

Hana badin su’aashiisa

Sarrifkiyo tilmaantiisa

Saddex erey halkii dooni

Soddon yaanay kaa qaadan

Siddi-qabaxi yay raacin

Sare haw dhig-dhigin luuqda

Gacantana ha saydh-saydhin

Hana odhan wax sawliila

 

Heedhee Sahraay heedhe

Sarta hilibka dheehaaga

Samaydaada dhererkaaga

Sarajooga muuqaaga

Sanqaroorka jaahaaga

Dahab iyo xariir saran

Uma baahna saantaadu

Hadda silis ha xidhan maaha

Luquntana ha sudhin mahaa

Waxan uga socdaa heedhe

Marka aad sunuud hayso

Waxa suuq mug-weyn yaalla

Ha la simin kitaab weeye

 

Hurdo iyo Sahraay jiifka

Marka hore sariir raadi

Salli iyo furaash dayday

Saddexdaba hadaad weydo

Lama seexan kari waayo

Hadda saantu qodox maaha

Suugaantu gogol weeye.

 

Ninku qaday Sahraay tiisa

Hadduu seed liqliqiddeeda

Ku saruurad goyn waayo

Subag iyo baruur doono

Sidu jecelyahaa been ah

 

Dhadhan iyo sibraar kayda

Sidig caanaheedaa leh

Badar iy sarreen shiidan

Iyo sixin ku iidaaman

Wax la cuno sabiib baa ah

Nin samaystay baa faan leh

Waxaad haysataa saasa ah

Ka sokow intaan sheegay

Hadda soortu dacar maaha

 

Dharku Saadhi qudha maaha

Saylooni garan maaha

Iyo sabarandaa giiran

Mana aha surwaal biid ah

Haddaan saarku kuu diidin

Saddex-qaydu ceeb maaha.

 

Heedhee Sahraay heedhe

Sar daruuran oo maasa

Mar Abu Sarmaantiiya

Dhacle baarka loo seesay

Boqor wada xiyaakhaysan

Sildiyaal jiljila dhiibsan

Tusbax dhawr sagaal laaba

Iyo qool sunaar dheehan

Subeciyad xiddiyo laaf leh

Adigoo siddeeddaas hal

Iyo timaha oo soohan

Ku darsaday sifaa guudka

Garashiyo sarriig sheegtay

Ma qofkaa sitaa jooga.

 

Hadda salamadhlow gaabi

Ha ku jabin saqlaa waalan

Sallow ololka hoy jooji

Ha saloolan xayndaabka

Ha ku bixin saloognaanta

Ha sarriiran waayeelka

Sakatiga ka daa beesha

Saha iyo af kala qaadka

Ha ka nixin hiddaa suubban.

 

Gabdhayahow sidee waaye

Ilbaxnimadu saas maaha

Hadba suf karkaro maaha

Sararaha bannee maaha

Qorqor suunniyaa maaha

Dhabanada sibbaaq maaha

Sanka oo la mudo maaha

Sakhrad iyo xashiish maaha

Sawir iyo riyaaq maaha

Filin iyo sarcaad maaha

Saxan reer galbeed maaha

Kabo sookal dheer maaha

Suuriyo durduro maaha

Salsalaw cid kale maaha

Qof silloon ku dayo maaha

Wax sawaaban noqo maaha

Sinta iyo lafaa duudka

Saddex goor jejebi maaha

Dhaqankaaga saydh maaha

Soomaali diid maaha

Sidaad doonto yeel maaha

Dhulka oon ku sidi waayin

Samadoo la koro maaha

 

Xilliyada wax saareenka

Iyo saacadaa reebban

Sabbadiyo rugtay joogtey

Gabadh timi ma saalloona

Ku salliya Rasuulkiina (C.S.W)

Salka dhiga guryaa seexda.

 

Sunsun falan siddaha feyda

Sati fudud salaan sheegan

Indha suhub af geed saarrey

Hadba surin ka sheekeeya

Sidan iyo sibaas yeela

Ereyada saluuuggoo dhan

Kuma lihid Sahraay meella.

 

Sunbo iyo maraadaa leh

Inta sibiq dhaqaaqdaa leh

Sagan daaqa jiitaa leh

Inta marinka seegtaa leh

Waxba aan sugeyn baa leh

Inta sharafta saydhaa leh

Suuraafta maqan baa leh

Xadhig lama sitaan baa leh

Saca Faarsa nacay baa leh

Barni sumal xadkeedaa leh

 

Heedhe Sahraay heedhe

Suugaantu iib maaha

Erey iyo sunnee maaha

Hugun iyo sitaad maaha

Siddi iyo I daya maaha

Sadho iyo xajiin maaha

Laba saaq ku gado maaha

Waxan seylad gelin weeye

Sahdi iyo dareen weeye

Bulsho saaasaheed weeye

Samaheeda mudan weeye

Sawdkeeda diga weeye

Sacabkeeda kulul weeeye

Marna baadi sooc weeye

Sahan iyo tilmaan weeye

Dhaxal soo jireen weeye

Wax ku saabsan meel weeye

So’da iyo ka guro dhuuxa.

 

Heedhee Sahraay heedhe

Sirta noloshu xoog maaha

Dhagar iyo suryee mahaa

Surma seegto dedan maaha

Sibqi iyo hunguri maaha

Sacab iyo ka leef maaha

Sukhrad iyo fal xumo maaha

Hadba seeb u rogo maaha

Salfo iyo ku faan maaha

Damac iyo sandaho maaha

Derejiyo saldano maaha

Saro io dhalaal maaha

Sidan iyo sidaas maaha

Hadda sadadu lacag maaha

 

Heedhee Sahraay heedhe

Bulsho saami loo tuurtay

Shan siyood wax loo yeelay

Samir inay xigtaan maaha

Surka inay dhigtaan maaha

Sas inay didaan maaha

Inay suudalaan maaha

Sardho inay galaan maaha

Sixir inay dirtaan maaha

Inay kala saftaan maaha

Nin I sugayayow heedhe

Anigoo ku sugey heedhe

Maxaad ii sugtaa heedhe?

 

Heedhee Sahraay heedhe

Marka haaddu socod deyso

Dhirta sare tukuu fuulo

Gorayadu sanqadha reebto

Adna soonka xidho maaha

Mugdi talada sii maaha

Berri iyo siday doonto

Sug cadceedda maqan maaha

Saqda dhexe habeen soocan

Gudcur simay adduunkeenna

Wax siraata noqo weeye

 

Heedhee Sahraay heedhe

Saran seerka jiilaalka

Surbacaadka jaahweynta

Sumal-haadka roob waaga

Iyo solanka daaduunka

Cirka oo sabaad guurey

Dhulka oo huwadey siigo

Iyo dogobbo soogsoogan

Marka beladu sooyaanto

Saadaashu beenowdo

Saca nuguli kaa leexdo

Adna sebenka raac maaha

 

Inan sabadu duugoobin

Sayax iyo ugbaad waayin

Sudda iyo degaankaagu

Surmi iyo harraad leeyan

Ama saacu guur-guurin

Sohda ceelku dheeraannin

Adaa yeeli kara saasba.

 

Heedhee Sahraay heedhe

Saxariirka aafaadka

Saxallada kal-meerkooda

Sambabkuba col weeyaane

Marka saymo loo iisho

Ama soofku jaan qaado

Ushu way sabooshaaye

Ha ku dagan sidsidadkeeda

Qalinkaa wax suureeya

Kugu sima halkaad doonto

Saaxiib kal furan weeye

Sunto fara ku hayntiisa

Weligaa ha sii deynin.

Sisin iyo ku beer muufo

Iyo laanta saytuunka

Ku qotomi sungaan waarta

Iyo nabadda seeskeeda

Samo iyo ku doon heedhe

Dunidiyo sinnaanteeda

Ku dawee sawaaceenka

Iyo siica daacuunka

Ku burburi sarbaa mooska

Iyo soohdimaa meersan

Ku midee samuud raaca

Midabada la sooc soocay

Dadkan tobanka saamood leh

 

Weligaa ha tumin seefo

Iyo sabaradaha mowdka

Dar samaysan baa yaalla

Sancayahan gaboobaa leh

Sahankaynu diranaa leh

Nin sokeeyeheenaa leh

Ninka sida xilkeennaa leh

Ka sarjara heddeennaa leh

Salab ciiddu hayn weydey

Ninka sudhay xiddigahaa leh

Nin sabuul la aayaysto

Dhulka siib ku ridin baa leh

Nin Sahraay adduunkeenna

Sacad gubi karaa haysta

Ninka sigay kun jeer baa leh

Waxa nolosha saameeya

Sako nimaan ka bixin baa leh

Nafta saawa-saawaysan

Santi nimaan ku furan baa leh

 

Nin aqoonta soorkeeda

Sida kale u rogey baa leh

Ninka sulubka maadhiinka

Ugu roon saboolkaa leh

Nin samaa ku adag baa leh

Sannadkaynu caydhowney

Kaynu suus ka weynaa leh

Naftu waa sir xeel dheere

Nimaan suubin Karin baa leh

Wedka qudha sameeyaa leh

 

Sulda iyo xanuunkeeda

Shalay iyo sadaaddeeda

Iyo saawihii hoogga

Naxdintii badh baa suuxsan

Selelkii badh baa waashay

Dad sawaaban baa buuxa

Dumar waayey saygooda

Hengashii sidaa muuqda

Ololkii badh baan seexan

Sarihii dumaa jiifa

Qabrigii sinmaa jeexan

Waxa saaka joogow ah

Surrad baa I guud taalla

Salabkii horaa tuuran

Samadiyo dhulkaa buuxa

Baddu waa sakalo miidhan

Qalab suruc leh baa laalan

Sanqadhuhu hub kacay weeye

Sabarkii dadkaa baahan

Saantii dadkaa qaawan

Weli talo ma saalloona

Waxa soo socdaa yaab leh

Wershed suufiyaa daaran

Waxay soo siddaa geeri

Midhaheedu waa saymo

Belo aan fan seeraarka

Saxar loo mar-maran weeye

Waxan ahay qof cayn saaban

Deldelaad u sudhan jeebka!

 

Allow yaa wax suureeya

Salka dunida yaa dhawra

Iyo seeska jiriddeeda

Wacanaa sansaankeedu

Badanaa sudaaddeedu

Saxanaa hannaankeedu

Allow yaan sugnaanteeda

Saymiyo u rogin duullan

Subax noolba dhiig daata

Xadhig iyo silsilad shiilan

Allow yaan sinnaanteeda

Ku beddelin saraar oodan

Iyo seere wiil qaytey

Dadka saran guudkeeda

Yaan ka dhigin sabool qaawan

Iyo soobir caydh jooga

Erey sami wuxuu gooyo

Allow yaan ku jarin soodhka

Garashada ka dhigan seefo.

 

Allow yaa su’aashaasi

Sida ay u tahay yeela.

 

Heedhee Sahraay heedhe

Dhulka iyo wixii saran

Sare iyo wixii laalan

Inta sudan intii seemman

Waxa jira sir iyo caadba

Rabbi qudha sax weedhiisa

Sida uu ku yidhi buuxi

Waxa hadhay salka iyo baarka

Inta sool qarsoon joogta

Inta seel xidhxidhan jiifta

Inta saydha waabayda

Maroodiga siddaa dheer leh

Wiyil iyo sahboodkeeda

Inta laga subxaanaysto

Kolay tahay libaax sayn leh

Marka aad Sahraay meel fog

Uga suul-dhabaaleyso

Deg-deg inay sujuuddaada

Suxullada dhigtaan weeye!

Sidashada awooddaasi

Sahal io wax fudud maaha

Qofba waa si garadkiisa.

 

Heedhee Sahraay heedhe

Badda iyo sulaaqeeda

Iyo buurta saysaaban

Onkodkiyo sawaxankiisa

Salowgiyo jibaadkiisa

Danabkiyo salsalihiisa

Sarka dhabanka duufaanka

Ha ka didin sawaxankooda

Duni kuu sakhiran weeye

Sayid baad u tahay caana

Suubaali oo layli

Ku sasabo aqoontaada

Senge iyo ka dhigo doonni

Sallo iyo ka dhigo oori

Gabadh weeye caad saran

Badi saayiraadeeda

Iyo laab salaaxeeda

Guro saadka guudkeeda

Iyo sahayda uurkeeda

Kordhi noole soorkeeda

Iyo baahi saarkeeda

Hubi nabad sugnaanteeda

Iyo sabo negaanteeda

Ha ku deyin xannun saaqa

Ha ku badin saqaaf ciiddan

Suluf iyo colaad waarta

Ha ku saaxin naabaalka

Iyo sulubka baaruudda

Ha ku didin sabbeeyaanka

Sabareynka boodbooda

Iyo sukhula naareedka

Ha la dhicin sawaariikhda

Iyo saanadaa miiggan

Ha sumayn macaankeeda

 

Salabaha ha marin doogga

Ha burburin sansaankeeda

Quruxdiyo sureerkeeda

Ha sadhayn hagoogteeda

Sagalkiyo daruurteeda

Ha sukuumin uunkeeda

Saryankiyo ugaadheeda

Ha furfurin sin-dadabkeeda

Ha ka rogin dul saarkeeda

Udubbada ha siibsiibin

Ha afuufin suurkeeda

Subax qudha ha duuduubin

Sakaraadka taaheeda

Uga xilo samaanteeda

Sacabkiyo mashxaraddeeda

Garashadu mid soofaysa

Ha ka dhign sadqaynteeda

Ha ku solo wanaaggeedu

Ku sin inan-dumaalkeeda

Kuwa saadanbee laalan.

 

Heedhee Sahraay heedhe

Seben tegey xusuustiisa

Raad raaca Siinleyda

Socod barashadii doodad

Saxarliyo abbaarteeda

Anigaan wax saaraynin

Sannad iyo garaadkiisa

Saadaashu been weeye

Waxba samir ma liileeyo

Ha sarwicin qof kaa jeeda

Hana sugin nin kaa maarmay

Hana sigan mar mooyaane.

 

Nin ku siray ha faallaynin

Sababana ha weydiinnin

Ha u seeta dheeraynin

Hana sidin culayskiisa

Siriq iyo ku qabo baydo

Hana falin siduu yeelay.

 

Nin ku yidhi anaa saasa

Ha ku odhan sidaas weeye

Sida uu ku yidhi heedhe

Haddii ay siniin weydo

Ama sarin sanaan weydo

Waxa furan sidaas maaha

 

Qof saluugey maankiisa

Ama suufay muuqiisa

Ka sal kacay xaqiiqdiisa

Qabku saami ladha maaha

 

Nin sitaba bar baa saran

Ninka sii sitaa jooga

Raggannimada sooceeda

Adigoo sagaal buuxshey

Hal ku seegay baa yaalla.

 

Sogotiga qof tegayaa leh

Si hadday u dhici weydo

Si kalaa u waan waan ah

Dunidaa sidaas yeesha.

Sooryana qof yimi baa leh

Si hadday u noqo weydo

Si kalaa u waaceen ah

Dad horaa sidaad yeelay.

 

Nin salaad u kacay oogan

Sahwi galay xalaaleeye

Adna sahankan beel loogan

Ha ka dhigin socdaal baada

 

In halkii sal hayn waayo

Laga saba rogtaa doora

In su’aal jawaabteeda leh

Lala sara kacaa fiican

 

Nin ku yidhi sinnaan mayno

Adna buri sarrayntiisa

Sidka waa wadaagtaane

Ma sagaashan baa tiisu.

 

Selelkaba hurdaa keenta

Haba seexan goor baas leh

Han sareedo loo waayey

In saraayo loo daayo

Sida aan u idhi weeye

Bela saacaddeed joogta

Sabti nabada haw riixin

 

Subax dhalatay caadkeeda

Ha ka bogan wax saarkeeda

Adiguba samee maanta

Berritona sargoo heedhe

Noloshaba inaad saafto

Qaabayso saabkeeda

Waxaan suura gelin maaha

 

Garashiyo sugnaan hoyso

Falka sami ha kuu raaco

Mana jiro sed kaa baaqday

Ilbaxnimadu saas weeye

Sirta noloshu taas weeye.

Weriyaha

 

Weriyaha socdaalkaan

Ka hayaa war subaglee

Weeye weeye ii dhaha

Wanankii mid baa jaban

mid kalaa wad-wadataa

la walwaal Siyaadoo

shan wasiir la socotaa

laga wacay xabaashoo

wefdi baa baxaayoo

waaleed u kacayee

ku dhakhsada waraaqaha

wararkiyo farriimaha

 

Dogobyohow walhanayaa

malaa saaka waayuhu

ma sitaan wanaaggii

shalay iyo wacnaantii

wakhtigaaga buuxsamey

haddii weel ceshaa jiro

weynayso xeedhada

wadhidaada dib u dhigo

dawliskii Walwaleed

inaan waarna kuu hadhin

bal dadkoo dhan weydii

wir haddaad sal adag tahay

iska waabi geerida

wedka adiga kuu qoran

ku wareeji qayrkaa

inaad waarto goormaa

waxyi kuugu soo degey

haye dee wadaadkow

xil wareejintii hoo

iga qabo waliinjada

anba waalli heensaday

wadwadkeeda geeddee

adna sii walaandee

 

In Wilwilo ciyaar tahay

Is waraari badan tahay

Wiglo iyo hab leedahay

Marna walax dagaal tahay

Warmo iyo hub leedahay

Wejigeedu laba yahay

Waayeelba noo sheeg

 

Wallee iyo Billaan maray

Iyo wacad Illaahay

Wershadaa saboolkiyo

Wadhatada la qaybsaday

Wiilay dhashaan ahay

Weeraarta hoosiyo

Waaheel rug sare furan

Marka laysu kala waco

Ninka labada waaxood

Danyar weheshadaan ahay

Waayo waayadeed dee

Sow geel ma wadi jirin

Weris caano kama dhamin

Walacsiga nin hodaniyo

Sow wiirsi kuma korin

Sow aabbe weydiyo

Waxma hayste ima dhalin

Ina Walanwal maan ihi

Hurre lama walaal ihi

 

Derejooy wid lagu yidhi

Wid widaanwid lagu yidhi

Walahaana kugu raran

Hantiyeyna kuma waco

Woohowna kuma dhaho

Weligeyna kuma sugo

Wed haddaanad celinayn

Nin ku sheegtay waarayn

Maxaan kuu warsanayaa?

 

Waxaad aniga ii huri

Kuwa kugu werdiyayee

Sida weli ku caabuda

Ku wanaaji qayrkay

 

Is wanneehintaadiyo

Wadha hayla soo gelin

Weysada ha iga jabin

 

Alle weger haddana weger

Weger iyo ka waaweyn

Weger iyo ka waasacan

Ma wadiiqo lulatiyo

Waaq laan ku dhabar jabay

Ma wartaan jidka ahayn

Ma lugtaa wakala jedan

Ma warkaan tilmaanayn

Ma dhegtaan wax shubanayn

Waar hooydu badatee

Xaajadu wajaqanaa

Ma waraabihii baa

Wadhan iyo ka ciyey Togan

 

Walbahaarka gocashada

Iyadoo wash iga tidhi

Waxa dhacay Cabbaasow

Ila wabax tarareen

Duni iyo wacaasheed

Iyo werinta dhiilladu

Wadnahayga shidayaan

Ku wahsadey su’shaas

Wydiinna kuma maqan

Garashiyo war-celinteed

Ayaa waaya waayaha

Webiyada aqoontiyo

Wacdaraha adduunyada

Wixii laysla soo maray

Waayaale hagar baxay

Wacyigayga koriyaan

Waddo ii jideeyaan

 

Waayahay Diktoorkow

Hadday weedhu muuniyo

Walanqiyo dux leedahay

Anba sow walaalow

Wadar kela ma kaashado

Sow wawga jiiftada

Dadka waayahoodiyo

Wejigooda kama qoro

Anigoo werwerayoo

Talo iga wansiixdoo

Wana waani lulatoo

Wiswis leexadiisii

Igu weehanaysoon

Wadha reer galbeedkiyo

Weysaaqa Naatoo

La walaac asqooboo

Welwel jiifi waayoon

Sida wiira wiirada

Warwareeg ku lumayoo

Hadba way ku kacayaa

Warac meel ka ciidmaa

Wax la yaable geystaa

Wahad laydho keenaa

Walwal soo afyeeshaa

Waaceeni dhalataa

 

Anigoo wadeecada

Wantataca gumeystaha

Wakinaaya socodkoo

Wiiwiida dumarkiyo

Weehaadka maatada

La wareer sahsahayaa

Dhulka waax madoobeyd

Inta waa ku sara kaco

Qorrax Gaandi weheshaa

Wac ku soo tidhaahdaa

Bulsho weerka xoortaa

Aniguna wajiiniyo

Waqal igu gadoodaa

Wahabkii I saarraa

Waanwaani dhaxashaa

 

Dunidoo wajaqantoo

Cagta lagu walaaqoo

Inta weerayaal iyo

Bahal iyo wareentiyo

Kun waraabe boobeen

Shan walleys u taliyeen

Dad wanaag ku ledey xalay

Inta weerar lagu furay

Lagu galay war ma qabtada

Shil ku waabariistoo

Wadhantooda haaddii

Ku wishiirriyaysoon

Anna wadhida dhiillada

Murugada wahwahayaa

Weyrax meel ka toosaa

Senge waalan fuulaa

Isticmaar la wiiqaa

Wabar lagula ciiraa

Waydiisa taahaa

Anigana wajaaf iyo

Warmo layga siibaa

 

Hadba laba is weydoo

Kala weecanaysoo

Nacab kala wareejoo

Weji dadab is dhaaftiyo

Sac warraaqa jiilaal

Weyshiisa diidoo

Weydaartey xeradaan

Waanwaan dhex dhigayaa

 

Hadba duul wahsanayoo

Inta waayir lagu xidhay

Wadhaaf lala hor joogoo

Wanshax meel la jiifaa

Wacdigaygu sooraa

 

Hadba wadar la dhacayoo

Inta ay wisiisidey

Warmaheeda gurataan

Ina wadiya leeyahay

 

Hadba wiilal baxayoo

Wacad qabe bahdiisii

Wallihii ku baajoo

Waddadiii ka leexdiyo

Nin wabiina doontoo

Wisin maqan ku duuliyo

Waqle jiibka saaraan

Wararkooda sugayaa

Walamsade la tuuriyo

Wadal lagu gadoodiyo

Hadba meyd la wacay baan

Digashada waddaacayaa

 

Hadba wacal la toogtiyo

Dadqal cayn wareegoo

Inta wegeradkii go’ay

Waabay kabbaday baan

Warqaddiisa jarayaa

 

Hadba waaq la ridey baan

Weylaalistiisii

Wilgaduu fadhiyi jirey

Wasakhdii ka dhaqayaa

 

Hadba damal wacnaayoo

Webigii Ganaaniyo

Salka gacanka Waaheen

Waraqyada ku fidiyoo

Inta wahan ka daba yimi

Wiriqyada u bixiyoo

Wakhti soo qandoodshoo

Walcan go’a lalmanayoo

Wegdihiisa laabtaan

Ubaxii ku waabnaa

Maqal weyd la togantiyo

Waxaraha u tumayaa

 

Hadba Shaah la waayiyo

Boqor weer cad goostoo

Inta wish la sara tegey

Waaq waaq ka ridey baan

Taajkiisa warasiyo

Hanti shacab wadaagiyo

Waqaf guud ka dhigayaa

 

Hadba Janan wanjalanoo

Dhulka laga wandaafshoo

Cirka looga webiyoo

Cidla dhex walhanayoo

Wedku deydeyaayaan

Waxa lumay ku darayaa

 

Hadba feleg wareegiyo

Yididiilo walacliyo

Saadaal wil furatiyo

Waaleeyo curataan

Weelkeeda culayaa

 

Wiyil dabarka goysiyo

Hadba umal wallacay baan

Werdigooda rogayaa

Libin fool waliishiyo

Hadba maalin weyn baan

Wanankeeda loogaa

 

Xinjir wararacdeediyo

Hadba guul washiranoo

War wareeg ku dhalataan

Walqasheeda tiriyaa

 

Onkodkiyo wannaaniga

Iyo dhibicda weedhka leh

Walanwalinta maansada

 

Walwallaynta geenyada

Wanqaraarka jiiftada

Waxa looga jeedaa

Ama loo wacwacayaa

Wacdaruhu u dhacayaan

Lugta waarrinaysiyo

Isha waabanaysaa

Ha ku waano qaateen

Wegenkiyo colaadaha

Nin dulmani ha weheshado

 

Waddammada adduunyada

Afarteeda waaxood

Dhibta iyo wax yeellada

Inta ila wadaagtaay

Aan heeso weriyee

Kici weerarkaagii

I waraabsha geedkii

Waxyigaygu saarraa.

 

Xamareey Ma Nabad Baa

 

Xayaabkii cir da’ayeey

Daruur shalka xayddaay

Xulad geenyo ugubeey

Darmaan xoosh u dhalataay

Xil-dhibaanka nabaddaay

Xajkii Geeska Bariyeey

Cadceeddoo xab-bururtaay

Marna xabag barsheeddii

Nafta xiisa gelisaay

 

Xudduntii dhulkaygaay

Xaruntii dadkaygaay

Xamareey ma nabad baa?

 

Xiddigtii bahdeediyo

Xubnaheeda kala maqan

U ahayd xusuustee

Sumaddooda xaynkiyo

Shanta gees u xidhataay.

 

 

Xudduntii dhulkaygaay

Xaruntii dadkaygaay

Xamareey ma nabad baa?

 

Laamaha xorriyaddiyo

Xayn-daabka calankee

Xejinaaya dhalashada

Xididkay ka beermaan

Xinjir laga waraabshaay.

 

 

Xudduntii dhulkaygaay

Xaruntii dadkaygaay

Xamareey ma nabad baa?

 

Carra-edeg xanteediyo

Xaska weli dhex-yaalliyo

Xaskulaha in laga guro

Danahooda xigashiyo

Xagal-daac in laga jiro

Tii loo xil-saaraay.

 

Xudduntii dhulkaygaay

Xaruntii dadkaygaay

Xamareey ma nabad baa?

 

Isticmaarku xeel iyo

Xanaf iyo wax-yeelliyo

Xanan iyo dhibaatiyo

Xadhko miidhan weeyoo

Sida geed xajiinluu

Xagxagtaa kor kaagee

Xadantada gumeystaha

Xaram lagaga maydhaay

 

 

Xudduntii dhulkaygaay

Xaruntii dadkaygaay

Xamareey ma nabad baa?

 

Danta inay xaraashaan

Dembi inay xambaartaan

Ama sharafka xooraan

Isticmaar la xididaan

Ama xeer la yeeshaan

Nimankii ka xila-furay,

Naftu waxay u xilataa

Dhegta xeerinteedee,

Nolol aan xarrago wadan

Nimankii xanuunkiyo

Xabsiyada ka door-biday

Gobannimo xaq weeyee

Inta geesi loo xidhay

Ama xawda laga jaray

Geerida xalaasha ah

Nimankii xantoobsaday

Halka lagu xormeeyaay

 

 

Xudduntii dhulkaygaay

Xaruntii dadkaygaay

Xamareey ma nabad baa?

 

Shinnida Xumbaaliyo

Sida xaydha-weyntii

Nimankay Xawaashiyo

Xaab-qaaddu keentee

Xagga sare ka soo degey

Dhulka xaabadii tiil

Nimankii xambaartee

Dhirta xaalufka u rogey

Dunidaan is-ximinnoo

Xasillooni loo yaal

Dadku kala xishoodaan

Nimankii xaduurkiyo

Xadaafiirta geliyee

Inta ay xifaaliyo

Xumo iyo colaad iyo

Xiisadaa ku kiciyeen

Xolad daba ku olosheen

Xadhkaheeda kala furay

Xidid iyo tol wada yaal

Nimankii hub xoogliyo

Xakamaha ku kala raray

Kala xaday walaalaha

Marwadii xanjeerrayd

Nimankii xabbaadhee

Xawawaray dhasheedii

Kuwa midabka ximiyee

Xaqlahana addoonsada

Xistigiyo gumeystaha

Birta looga xiiriyo

Halka lagu xabaalay

 

 

Xudduntii dhulkaygaay

Xaruntii dadkaygaay

Xamareey ma nabad baa?

 

Sida xuur wedkeedii

Xan ahaa ku maqashaan

Amba xiisahaagii

Xamarey la dhuubtoo

Xalay waxan baraarugey

Iyadoo xiddayseey

Inta xaysku kuu da’ay

Dhulku wada xareed iyo

Xamash iyo ugbaad iyo

Xilli yahay barwaaqoo

Dayaxaagu xaynkiyo

Xuubkii dillaacshoo

Inta uu xanjaadkiyo

Xagal qudha la soo baxay

Dusha sare xinnaystoo

Dhallinyaro xariiriyo

Halbo Xuural-caynii

Isasoo xusheenoo

Xeebtaada yaabka leh

Inta ay xaraaraha

Laba laba u xaadheen

Xusullada dhigteenoo

Xeerkii kal-gacalkiyo

Lagu jiro xisaaboo

Xantu hoos u socotoon

Aniguna Xayaad iyo

Xiddigtii jacaylkee

Shanta xaraf mid lagu daray

Xog-waraysanaayoon

Kolba xaada cududdiyo

Xaradhkiyo garaaraha

Il-badhkeed ku xadayee

 

Xudduntii dhulkaygaay

Xaruntii dadkaygaay

Maxaad aniga oo xidhan

Lahashada xanuunka leh

Ii xusuusinaysaa?

 

 

Dhulgariir

 

Axmedow nin dheeraad sitoo dhiibsan baad tahay

Tukalaad u dhaaftaa kolkaad dhaliso tii roone

Dhalintii caleemaha lahayd waygu dheertahay

Dhawr iyo shan dhawr iyo haddana dahwrarba jiraa

Haddaan beegsi kala soo dhexbaxay, tooda meel dhigay

Labadii dhallaanimo lahayd ways dhar urisaa

Berberaawi dhuub iyo ka dhuub waysu dhurannaa

Ilhaamay dhiggaagiyo hablaha dhuude falanqee

Hadduu dhaguxu kala hayb tirsado dheemman baad tahay

Suugaantu waa dhaqan haddana waa sud iyo dhiib

Dhidib iyo lud bay leedihiyo dhaabad iyo meel

Dhuuxuu ka eegaa ninkii dhilan yaqaanaaye

Qofba waa dhankuu ka arko iyo meesha uu dhigo

Dadka dhiiri iyo qawl sanbaa lagu dhacsiiyaa

Sida loo dhahaabu khalqigu ugu dhegtaagaa

Dhunkaal iyo xajiin lama marshiyo dhuumatiyo sheel

Sida dhuuni qaataha murtida looma dheehtiro

Dhiidhiga nin laasimay hadduu dheegto waa halis

Dheeldheelligaa laga jiraa waa la dherersha

Dhexrooriyo waxa lagu hojaa weliba dhaad dhaad

Dhoomaha waxaa laga xushaa teeda dhumucweyn.

Hadalkana nin yidhi waa dhigaa siidhehbaa dilay

Inaan dhaabadeeyaan rabaa dhawr kal dabadeed

Dhaxalkeeda nimankii lahaa way dhebaandhebi

Iyagaa dharaarba intaan dhaafay sii odhan

Gabaygani dhambaal buu sidaa waayo soo dhaxay

Dhulgariirna waa kii la baxay dhalashadiisii

Dhawdhawda qaadkiyo ka culus dhaan wadaa yidhi

Kana dheer is yeelyeelka iyo ii dheh iyo faan

Qof dhabcaala mooyee nin kale waw dhadhamayaa

Xaajada halkaasaan dhigoo dhaabad baw dihin

In la sii dhaqaajay rabtaa dhaygag badanley

Oo loola dhaadhaco halkay dhuux ka leedahay

Waxaa lumay dhudhumintii runtiyo dheeli tirihii

Inta samaha dhuxulayn kartaa waa dhif iyo kow

Dhalool bay isugu biirtay iyo tii dharjo ahayd

Dhulka wuu ku soo badanayaa baal ku dhooruhu

Dhan-xiiradu haddii ay maqlaan ways dhufanayaan

Sinnaantay dhaliil moodayaan tii ilaah dhigay

Dhinacay ka joogaan sharciga waa dhis foorara

Marka ay dhanaaniga gashiyo dhiibta kala guurka

Dhiillaha nin buuxshaa ma jiro dhacart jiilaal

Dhirin-dhirintu waa shay sanoo lagu dhabriiraa

Hal dhabaalahaa awgaayow tii dhamayd geliye

Hays dhigan nin nooloow hiddadu waysu dhimataa

Hadalkana nin yidhi wa dhigaa siidhehbaa dilay

Inaan dhaabadeeyaan rabaa dhawr kal dabadeed

Dhaxalkeeda nimankii lahaa way dhebaandhebi

Iyagaa dharaarab intaan dhaafay sii odhan.

Laan dharab ka toostiyo hibooy dhool cas baad tahay

Dhalankaagu waa luulka iyo dhirahay yaaquu

Malaa roob la dhaca waad taqaan dhiinka jookha leh

Dhalankiisa shaygaa gobta ah waad u dhigantaaye

Dhibic iyo cadceed looshan iyo dheel gu’baad tahay

Qurux iyo dheg baad leedihiyo dhaabad iyo sees,

Dherer iyo laf baad leedihiyo dhaygag iyo yaab

Dhebi heeg u baxay baad ka tahay dhoobo jiifyada

Dhul fog baad ka laacdaa sidii dheenta laalida

Ruuxii ku dhawraa si buu kuugu dhegayaa

Dhabeelnimana way kugu jirtaa dhab iyo misaan

Dhiidhiibsigaagiyo haddana dhuda wanaagaaga

Dheehaaga maahee shishaad dhuux u leedahaye,

Dhulka lagama soo qodin dadkee aadan baa dhalay

Adiga iyo hablaa dhinaca kale waysu dhigantaan

Dhud qudhaa ka wadda beeranteen dhaadashada guud

Dhab-dhab baad ku kala leexateen adiyo joog-dheer

Dhawaweylanka waxa kuugu wacan amase dhoohnaanta

Dhab-darrooyinkoodaa qalbigu dhaawac dumayaa

Dhimir bay ku sareen dabool baali kaa dhigay

Dhafoor taabadkoodaa qod-qoday dhabannadaadiiye

Dhaqaaq joogsiggaagiyo wejiga dhaxanta saar-saaran

Dhadhansiga dareenkaa ka culus buuro soo dhacay

Intaad adigu dhiilaysan tahay taydu waa dhicis.

Hadalkana nin yidhi wa dhigaa siidhehbaa dilay

Inaan dhaabadeeyaan rabaa dhawr kal dabadeed

Dhaxalkeeda nimankii lahaa way dhebaandhebi

Iyagaa dharaarab intaan dhaafay sii odhan.

Dhaf dhaf iyo hal hays beena baa soo dhab dhabateene

Dhugatiyo cad xaaraan ah iyo dhoohan may cunin

Dhamaas lagu takooriyo ma jirin caado dhaaf kale

Dhab cad iyo ma haysaan daliil meel la sii dhigay

Dhaqankaas canbaarayanayaa saaray dhiillada

Labadii hiyiga dheehi jirey way ka dheertahay

Weligood dhibaadada aduun looma soo dhixin

Dhaan dhaano maahee kashaa dhooli dmood tahaye

Intii aad dhisnaydeen iyagu waa dhur sugayeen

Dhufaannimo hagooglay intaas kula dhex joogeene

Dharaar uun in waa kale beryey dhawrayeen abide

Dhegahay intaas la hadlayeen waa dhab may odhan

Dhibaatadana way eegayeen dhaayihii jirey

Cishaday dhanaan tahay haddii laysu dholol fayto

Dhab u dirirka waa lagu yiqiin dhaanto iyo shiishe

Ragg hadduu dhabiiltamo naftay dhigi yqiineene

In kastuu xiniin dhaafyuhuu dhiirinimo sheegto

Mar haddaan dhalliil lagu gudbayn dhgalsho mooyaane

Dareenkiisu wuxuu dhaadayaa hoos in loo dhigay,

Dhar-dhaarray ahaayeen intaa dheri lahaydeene

Dhaddig iyo labkoodaa ka kale dhinacyo taagnaaye

Ninka ay dhisaan baan isagu tooda dhaydhayin

Gudmahay dhabeeyeen ka badan lag iyo dheeraade

Hadday dhigan lahaayeen mid uun maalba may dhaqane

Dhaxalkiisa may soo xarayn dhogorta xoolaaye

Weligood dhalaal subag ah iyo dhaashi may heline

Dhay iyo karuur labada wel dhoosha may geline

Hadday dhami lahaayeen miduun dhiilba may tolanne

Dhegahooda maag baa qabsaday shayna may dhimine

Sibaa loo dhaliilaa haddana ruuxna may dhibine

Dhuyaal iyo kudaal bay damceen dhiigna may galine

Dhulka waa ka sii guuraayaan ruuxna may dhicine

Dhoof bay ku daasteen inay sibiq dhaqaaqaane

Dhalashada nay dooriyaan bay u dhowdahay

Dhagar inay galaan bay damceen dhaarse may marine

Dhaxaan ogsoonaa halyey dhuuntay keligii

Hadalkana nin yidhi wa dhigaa siidhehbaa dilay

Inaan dhaabadeeyaan rabaa dhawr kal dabadeed

Dhaxalkeeda nimankii lahaa way dhebaandhebi

Iyagaa dharaarab intaan dhaafay sii odhan.

Godka dhidarka beelaha qotow dhowr kal baa hadhaye

Hadduu dhiillo leeyahay dulmigu waad ka dheregteene

Intaad weel manno ah dhaamiseen waa dheg weyntahaye

Dhanihii bad weyntiyo yuryuran waydinkiii dhuraye

Ulihii dharkaynkiyo cayada waydinkii dhilaye

Dhamacdiyo dabkaad quudateen maahadhalanteede

Dhayl maaha maalmaha intaad guulo dhigateene

Sabirkiina dheer iyo xaqaa tiina soo dhicine,

Adduunyada ninkii dhalad yaqaan   waw dhab tiriyaaye

Dhibaatiyo waxaa lagu yaqaan teeda dhinac taale

Markaasay is dhaaf dhaasiaa\ labada dhoomoode

Meel dhowna wuu kula kulmaa kay ka dheertahaye

Meel dheerna way kala taagan kay ku dhowdahaye

Nin xaqiina meel hoos dhigay tiisu waa dhedo,

Xumaantana wanaag baa dhaxlee wayda haw dhimane

Naftu dhaaba dhaabaha hiyiga way ku dhacantaaye

Kol haddii dhabbada loo qorqoro way ku dhilantaaye,

Mar haddii qalbiga ciil dhufasado dhaaftay taladiiye

Sidxa dhooddi meerkii taleex haw dhaqaaqina

Dhirbaaxooyinkii quudhsigaa dhuunta yuurura’e

Haddii dhagar inaad gaysataan laabtu dhigi waydo

Sidaad dhaab u soofaysateen haw dhabaynina

Cishadaad wax dhiilayn kartaan dhaafa tii culus

Dhanka eebahay xiga adduun wayska dhalanteede.

Hadalkana nin yidhi waa dhigaa siidheh baa dilay

Inaan dhaabbadeeyaan rabaa dhawr kal dabadeed

Dhaxalkeeda nimankii lahaa way dhebaan-dhebi

Iyagaa dharaaraba intaan dhaafay sii odhan.

Dhab dhabluhu markuu yimi arlada may dhammayn talo

Waatay dhufaannadu khalqiga soo dhex geliyeen

Waa kii dhammaastiyo falkiyo keenay dhallanteede

Waa kii dhibaabada la yimi dheegga dheegaha

Waa kii dhufaysyada qotee dhoombir soo rogaye

Maatay dhankaas iyo dhankaas baahday dhiilladu

Markay dhabaqday waa kii shacbigu soo dhalaashadaye

Waataad dhadhaabtiyo budkiyo dhagaxa boobteene

Gobannimada waa tii dhagdhago dhaanto loo tumaye

Dharaartaana waad wada jirteed dhiiftu kululayde

Waa loo dhammaa maalmihii laysu dhaarsadaye

Hayeeshee ma sii dhugan caqligu teeda dhinac tiille

Dhiilladu halkay weeran tahay looma faal-dhigine

Waa tii la dhaawacay markay dhalatay guushiiye

Weligeed dhan baa qaawanaa dhidibadeediiye

Xaajadu intay dhowdahay dhaymo leedahaye

Shinkeedii markay dhaaftay bay keentay dhabandheebe

Dhab-darro uma tgoosine nabsigu wuu dharaarsadaye,

Dhacan baa la saaraa halkuu eel ka dhowdahaye

Markaasay dhurwaagiyo colkiyo dhawrta celisaa

Nin dhug lihiba wuu garanayaa suul dhabaalaha

Dhabbadaad u xaadheen ninkii soo dhus layn jiraye

Dhextaalkeeda goortuu hubsaday soo dhabacateeye

Dhalliilaha markuu sahansaduu meel ka soo dhacaye

Dhawaaq toosiyow baxay lugtii dhaaftay jeeniga

Waa kaas dhaqaaliyo hub iyo dhoof u soo helay

Dhuxul hoos ka nool iyo dabbaa soo dhabiib kici

Dhacadiidka xaajada gashiyo dhabano hayskeeda

Markii aan dhab deyey baan is idhi dhacanta sii saare

Af dhabaan-dhabkeedii haddana waan ku dhiiradaye

Dhanbaalkii digiintaan is idhi caawa yuu dhixine,

Dheehda rashiidow mar baan neefka loo dhigine

Magaceeda oo laba kordhaban yey dhawelantaa

Marka dhiilka lala hoos galay meelo dhugtaaye,

Ummadyahay dhabbaa loo hadlaa waa is dhigateene

Dulmigii lafaa dhuuxaybaad dib-u-dhar-dhaarteene

Ummad baad xaqeedii dhammaa dhababka saarteen

Gunaadkii naftii weli ma dhigin waase dhiig baxaye

Garaadkiinu waa dhaafsan yahay dhiilka buuxsamaye

Maantana waxaa idin dhex taal tii dib loo dhigaye

Caaway u dhowdahay haddaa dhugasho siisaane

Haddaan dhaymo loo helin xujada mooyi tii dhici.

Hadalkana nin yidhi waa dhigaa siidheh baa dilay

Inaan dhaabbadeeyaan rabaa dhawr kal dabadeed

Dhaxalkeeda nimankii lahaa way dhebaan-dhebi

Iyagaa dharaaraba intaan dhaafay sii odhan.

Dhillow yahaynku waa geed ka baxa dhuunta geed kale’e

Iminkuu dhabbada soo hayaa dhaankii reer Yurube

Nin kaastoo is dhoob-dhoobi jiray dhigaha loo laabye

Dheweraad hadday kala lahayd laysu soo dhuraye

Markii dhuuni loo rogay arlada dhoorku wada daalye

Dhalliinyaradu way dayriyeen dhalashadoodiiye

Waa taa ninkii dhowrsanaa qaad ku soo dhacaye

Waa taa dhabeeshii hiddaha dhaylo loo dubaye

Dhuuq-dhuuqlayaashii batiyo heen dhalaashuhu

Dheribay wada foortaa diidan dhaqankii

Dhaddigiyo labkeedii waqtigudhaal isugu keen

Ummaddii dhiraa kala lahayd ways dhex hurudda

Dheg dhegiyo lafaa dhuubtay iyo dhogor xumaantooda

Qaraamaad markay wada dhantaa dheehu doorasamay

Hadday dhoojo wada yeelatiyo dhiico iyo tuure

Haddii dhawrasaan lagu yiqiin dhimay hankeedii.

Dhibaatada xilkeedii horaa ugu dhabcaasheene

Maantana sidii dhagax dixeed hawgu sii dhegin

Inta shay la dhawrtiyo haddaan diinta kugu dhaarsho

Haddaan dhaar carriyo caaggan iyo dhaar cas kugu dhaarsho

Inta gabay dhaf leeyahay haddaan kaaga dhira fuulo

Haddaan dhaho haddaan dhigo haddaan weli dhiib-dhiibo

Anigoon wax kuu dhimin haddaan dhegaha kuu buuxsho

Dhaq-dhaqaaqa ma kaa iman karaa dhiillo lagu baajiyo.

Dhabtuun baa khalqigu diidayaa meesha dheer tegaye

Dhulgariirka waa laga baqaa waayo soo dhaxaye

La dhex joogi mayo arlada dheelmashow qorane

Qofba wuxuu dhigtaa baa u yaal dhiilka aakhiro

Ninkii dhiiri sheegtow is furo waa dhanaan tahaye.

 

Awal Tiris

 

 

 

1. Uub baad ku jirtaa qarsoone,

2. Ka soo baxa iilka Qaadka,

3. Adduunka ragoow mar kaalay,

4. Abuurtiyo heega daawo,

5. Awoodaha saaran daawo,

6. Falaadkiyo alabbadeeda,

7. Ilaah samihiisa daawo,

8. Udbaha iyo teedka daawo,

9. Aloolka ku jeeran daawo,

10. Hagoogta aslaysa daawo,

11. Cadceedda ifaysa daawo,

12. Ilwaadkiyo nuurka daawo,

13. Abaabul-caddaanta daawo,

14. Ummuuraha toosay daawo,

15. Dayaxa ishin-buuxasankiisa,

16. Aashaa socodkiisa daawo,

17. Cir-jiidhiyo ololka daawo,

18. Rugaa afo-gaalladiisa,

19. Laxaa iyo ururka daawo,

20. Aleelaha guudka daawo,

21. Habeenka amuuman daawo,

22. Shareerkiyo aqalladiisa,

23. Haddana ashqaraarradiisa,

24. Ardaayada gogosha taalla,

25. Ammuuraha seexday daawo,

26. Haddaanu arbeebigeedu,

27. Ku barin abtirsiimadeeda,

28. Inbiig ku dhex joogi maysid;

 

29. Ugaas bokhran baad ahayd’e,

30. Irdaha noloshaad ahayd’e,

31. Ilayska dhulkaad ahayd’e,

32. Ragoow indho-beelistaada,

33. Asaayo maxaa ka beermay!

34. Halkaad ku lahayd astaanta,

35. Maxaa umal soo fadhiistay,

36. Maxaa gudcur soo af yeeshay,

37. Naftaada markaad illowday,

38. Bal soo tiri aafadaada,

39. Wixii lumay aynabkaaga,

40. Bal daawo inkaarahaaga!

 

41. Unuunka dhirtaad ka goysay,

42. Aahdeeda bal soo dhegayso,

43. Hashii iyo awrka geela,

44. Abaaludda loo dareershay,

45. Ureenkiyo tiinka daawo,

46. Rasaasta alwaysa daawo,

47. Oomaarkiyo dhiigga daawo,

48. Areerinka meydka daawo,

49. Islaan curadkeeda weyday,

50. Asayda la saaray daawo;

51. Habliyo ubixii dalkeenna,

52. Markay Ingiriis u xiistay,

53. Markii Inglan looga yeedhay,

54. Wedkay ku aroortay daawo;

55. Uneexada gabanka xoortay,

56. Abaydinka dooxa yaalla,

57. Abkiisa la sheegi waayay,

58. Aboodigu boobay daawo;

59. Addoonka addoonka maagay,

60. Ku yidhi isku Aadan miihin,

61. Gabooye agtiisa yaalla,

62. Walaalnimadii ka ootay,

63. Aayaadkiyo diinta qeexan,

64. Sidaas kaaga aayo beelay,

65. Halkuu illin mooday daawo;

66. Cirkii onkodkiyo hillaaca,

67. Daruuraha alabaskooda,

68. Cuslayn jiray alalagtiisa,

69. Bal daawada uummigiisa;

70. Dhulkii ubixiyo caleenta,

71. Ugbaadkiyo doogga laaca,

72. Ilwaadkiyo nuurka sheegtay,

73. Awaaraha jiifa daawo;

74. Basaastiyo oonka daawo,

75. Geyiga umal-toobankiisa,

76. Ayaayurantiisa daawo,

77. Bal dhawr laba-eefiddaadu,

78. Waxay af-dhabaandhab keentay!

79. Garaadka abloobay daawo,

80. Adduunyadu baadi maaha,

81. Mudkeediyo bulad ammaanka,

82. Afkii cunay quusan waaye,

83. Hadduu laba-aabudh saaray,

84. Hadduu ugubkeeda leefay,

85. Muxuu ka dhex joogi uuska.

 

86. Ugaasadu meeday? hee dhe,

87. Dorraato miyaan la aasin,

88. Miyaan kafan loo amaahan,

89. Miyaan axan loo yaboohin,

90. Markii araggaa la waayay,

91. Miyaan jinku qaylo oogsan,

92. Miyaan insigii gadoodin,

93. Miyaan ollogeenu yaabin!

 

94. Ishaaro san kaama hayno,

95. Shidaad naga oollin maysid,

96. Ogaal nagu caymin maysid,

97. Itaal nagu xoojin maysid,

98. Qudhaanjo afuufi maysid,

99. Dalool naga awdi maysid,

100. Xashiish nala ururin maysid,

101. Aqool nala seesi maysid,

102. Aqoon nagu biirin maysid,

103. Xilkaagana oofin maysid,

104. Afkaagana dhawri maysid,

105. Sidii gabadhii Ayaan’e,

106. Ayaan-Hooday dhahaan’e,

107. Abwaannimo sheegan maysid,

108. Aroor qudha toosi maysid,

109. Dhiggaagiyo aynigaaga,

110. Adduunka la qaybsan maysid,

111. Iskaaba xusuusan maysid,

112. Wixii Rabbi kuu abuuray!

 

113. Intaydu ku deeqi mayso,

114. Intaada ku biirin maysid,

115. Hantida arladoo dhan taalla,

116. Haddaad irbad nooga keento,

117. Ducaa ku asqayn lahayd’e,

118. Inkaar naga waayi maysid;

 

119. Ufiyo bacad baan fadhiistay,

120. Anfaaciga aad cunayso,

121. Ilaaqda raggaan ku keenay,

122. Waxaan u adkaystay maagis,

123. Amaah iyo qaylo joogta,

124. Uurkayga waxaan ku haysto,

125. Afkayga ka sheegi maayo,

126. Asluubtana qoomi maayo,

127. Awaashiyo waayahayga,

128. Ka daalaco oogadayda.

 

129. Haddaad na ilaalin weydo,

130. Axsaanta ku laaban weydo,

131. Abaal nagu yeelan maysid,

132. Ammaan naga dhowri maysid,

133. Anigu kugu faani maayo,

134. Dharaar kugu aarsan maayo,

135. Adiga kuu uunsan maayo,

136. Agtaydana jiifi maysid,

137. Haddaan beri kuu il-duufay,

138. Haddeer ku abaysan maayo;

 

139. Markay ajashaada gaadho,

140. Cidina kuu ooyi mayso,

141. Ilaahay ka dhuuman maysid,

142. Jannada ku aroori maysid,

143. Cadaabta ka oolli maysid,

144. Godkaaguna waa aboor,

145. Abeesiyo waa ciqaab.

 

146. Ragoow amarkaaga weyni,

147. Haweenka uleeya maaha,

148. Dhibtooda ku iida maaha,

149. Ufaan uf qadhiidha maaha,

150. Albaabbada kheyrku seegay,

151. Caqaar ku aroosta maaha,

152. Asaasaq ku gaadha maaha,

153. Ku aakhiro-seega maaha.

 

154. Ragoow irdho qaadan maysid,

155. Ugaadhsi ka seexan maysid,

156. Abeerka badbaadin maysid,

157. Ugeybkana dhaafi maysid,

158. Haddaad cunto aayahaaga,

159. Xulkooda haddaad abbaarto,

160. Unuunka haddaad ka goyso,

161. Areebo sidaad ka yeeli?;

162. Sabeen inanteennu maaha,

163. Adeeri ka sii mug weyn’e,

164. Asoolka hablaa ka daaya!

 

165. Abaartiyo roobka dhoofay,

166. In waalan, intiinna dhoohan,

167. In qaawan, intii sawaaban,

168. Dhammaan ifafaalayaasha,

169. Ka muuqda adduunyadeenna,

170. Ragoow ubadkaaga leexday,

171. Islaamnimadii ka baydhay,

172. Agoonnimadooda buuxda,

173. Dhashiinna ku aabbo weyday,

174. Asmay ku calool galeen’e,

175. Ammaanada boodhka taalla,

176. Ragoow ololaynta Jaadka,

177. Haddaad kaga ood fogaatay,

178. Maxaa arrin kuu dambeeya!

 

179. Ragoow ka adkoow xilkaaga,

180. La saayira ooryihiinna,

181. Irmaanta xaqeeda siiya,

182. Ragoow ubadkaaga toosi,

183. Wixii arrin kaa daboolan,

184. Iimaanka ku baadi-doona,

185. Afeefna ka yeesha xaajo,

186. Ilaashada baylahdiinna;

 

187. Alhuumadu way fiddaaye,

188. Haddaad ummad liil ka weydo,

189. Hadday ahab yeelan weydo,

190. Waayeelku hadduu ab-guuro,

191. Hadduu odaygeedu waasho,

192. Hadduu la anbado xilkiisa,

193. Hadduu runta aamusiiyo,

194. Hadduu kolba eed xanbaarto,

195. Asuulkiyo xeerka soohan,

196. Hadduu marba oof-daloosho,

197. Hadduu laba-eef caddaysto,

198. Iimaanka hadduu xaraasho,

199. Hadduu wacadkiisa iibsho,

200. Araadi hadduu ku doono,

201. Ilaahay ka yaabi waayo,

202. Hadduu kolba iin’ caddaysto,

203. Hadduu umal saaqa yeesho,

204. Sidii abris qooqan guuxo,

205. Hadduu sida awr xunbeeyo,

206. Hadduu abur xoor leh saydho,

207. Hadduu ilko jiira yeesho,

208. Hadduu noqdo aadun huursan,

209. Abeesada meel la daaqo,

210. Aqoonta qofkii ku dhaama,

211. Hadduu asaraar ku beensho,

212. Dhirtuba kala ayni weeye,

213. Hadduu Garan-waa’ abuuro,

214. Hadduu kala geeyo uunka,

215. Hadduu marba qayb la ooyo,

216. Hadduu marba iil banneeyo,

217. Hadduu yahay uur-ka-gaal,

218. Wanaagga ku aabi badan;

 

219. Aleelo hadduu ku waasho,

220. Islaan iyo foox karaarsan,

221. Agtooda hadduu fadhiisto,

222. Ijaabo ka baadi-doono,

223. Ibliiska hadduu la showro,

224. Hadduu marba ood ka boodo,

225. Ishaaro xun baa qarsoon;

 

226. Haddaanay astaan lahayn,

227. Abbaar iyo nuxur lahayn,

228. Aroor iyo raad lahayn,

229. Ammaaniyo qawl lahayn,

230. Asluub iyo dhaqan lahayn,

231. Islaamnimo sheeganayn,

232. Hadday wada eexo tahay,

233. Hadday asaroorin tahay,

234. Asaasiran lagu bursado,

235. Hadday dabin aasan tahay,

236. Shil iyo wada eeso tahay,

237. Hadday wada aano tahay,

238. Hadday agaraadam tahay,

239. Addoonsigu diin u yahay,

240. Hadday orgobaysan tahay,

241. Iimaanku ka qooman yahay,

242. Hadday Arraweelo tahay,

243. Hadday abnawaasad tahay,

244. Af-duub iyo beeno tahay,

245. Axsaantu ka maydhan tahay,

246. Hadday orgi iyo ri’ tahay,

247. Or iyo wada qaylo tahay,

248. Hadday adhiyaysi tahay,

249. Hadday adhax-tuujin tahay,

250. Ilduuf iyo jeeble tahay,

251. Hadday wada ‘Aniga’ tahay,

252. Siyaasadi aabbe ma leh.

 

253. Ku daalka abaabulkeeda,

254. Alooskiyo baanaheeda,

255. Ujeeddo ka keeni maysid!!!

 

 

 

Kalamaan

 

 

 

 

Sidii maansha loo yidhi

Allahayow mariiqiyo

Aanu maanku naga tegin

Miyirow na kaalmee

Dhaxan baa melmelatee

Dabka aan malkadiyee

Madagtiyo usha i sii.

Muqdishiyo Hargeysaay

Kol haddii mar iyo laba

Muudaa ku gaadiyo

Maalooti qaxayaa

Muska kaaga soo dhacay,

Kol haddii mar iyo laba

Makri iyo xaqaagii

Khasab lagu maroorsaday,

Kol hadduu mar iyo laba

Kula tegey mahiigaan

Kol haddii mar iyo laba

Maxlal lagugu qaybsaday,

Kol haddii mar iyo laba

Moqorraysi lagu baday,

Kol haddii mar iyo laba

Mooyi mooyi lagu yidhi,

Kol haddii mar iyo laba

Muurmuurris dala ‘siya

Muhmal lagugu soo wadey,

Kol haddii mar iyo laba

Mashqac lagugu deydeyey,

Kol haddii mar iyo laba

Bir-ma-geydadaadii

Iyo mudanahaagii

Lagu diley kas iyo maag,

Kol haddii mar iyo laba

Cudud lagugu meersaday,

Kol haddii mar iyo laba

Haanraawe kugu mamay

Sida malabka doocaan

Miish-miishad kugu liqay,

Libta kaa murkucatiyo

Gobanimada kaa maqan

Maal baad ku furatoo

Meyd baad ku bixisoo

Midnimaad ku dhalisee,

Kol haddaanad moogeyn

Masalooyinkaas dhacay

Muddaduna ka badan tahay

In sidii ma-yeedhaan

Isha miirta laga dhigo,

Maxaa weliba kuu hadhay!

Alla magane sheekadu

Si kastaba u murugtoo

Muggeed dhaaftay xaajadu.

Haddii layska dhega maro

Runta kugu mudduciga ah

Murugaa ku dhaxashoo

Saqda dhexe ku miratoo

Sharafiyo marwaad dhimey.

Noloshaan milga lahayn

Horaa looga maarmee

Muqdishiyo Hargeysaay

Muruqiyo laxaadkaan

Kala maarmi jirinow,

Taariikhdu waa marag

Waxay maanta joogtaa

Yaa maalijirayeey,

Ama waa la muuqdaa

Ama waa la maqan yahay,

Labadaasna kala miyo.

Haddaan lays maqmaqashiin

Midho hore u caan baxay

Qorigiyo masaartana

Madfac loogu jilib dhigin

Maahmaahna lagu darin

Maya,Maya-na lagu odhan

Ninka cunay magtaadii

Maandeeq la soo dhicin,

Anuun baa mataanaha

Mooyaha u tumayee

Madiixayga luuqdiyo

Masafada gadooddiyo

Malahaygu waa been,

Sidaan moodayaan jirin.

Muqdishiyo Hargeysaay

Cirka meelo ka onkodey

Milliqsiga hillaaciyo

Hanqarkiyo mardaaddiga

Meexaana carashada

Majaraha ha dherersado

Maanshaynta gobollada

Maadhiinka gaaxdiyo

Miyi sumuca haw xidho

Ha ku fido magaalada

Dalka subax ha wada maro

Ha ka maydho daafkiyo

Meegaarka qaybtiyo

Waabayda lagu mudey

Mirta hawgu kuur galo

Habartii masayrrey

Halka macandideediyo

Maxasteedu yaalliin

Ha jabsado misciriraha

Ha dhufsado mareegaha

Maqashana ha kala tago

Iyadana ha maraqsado.

Muqdishiyo Hargeysaay

Mukhawigu ha kaashado

Maaweeladiisii

Wuxuu maalintaa falo

Dadka hawga marag dhigo

Kolba dhagar ha mehersado

Ha ka dhigo marriinkana

Mucsur iyo waxba la ‘aan,

Ha ka dhigo minxiiskana

Murugiyo jar soo dumey;

Ha ka dhigo mashxaraddana

Muusannawga ooryaha

Martidana hadhkiisiyo

Ha ka dhigo malluugaha

Muunaynta xididkana

Ha ka dhigo macsiyo dhiig.

Mahwi laysu soo baxay

Madal iyo shir lays wacay

Marta hayska wada furo

Hayska dhigo mudh iyo gacan

Heesaha maraadka ah

Ha ku marin habaaboo

Masanuunka beenta ah

Musaraarka selelka ah

Murugada shallayga ah

Hawadiisa meydka ah

Meermeerka quusta ah

Falka meehannawga ah

Hanka mala awaalka ah

Ha ku maararrooboo

Runta muran ha geliyee

Makallaha u saynsaab

Sakalaha u maydhaan

Mindiyaha u soofee

Maddanaha dabkaw geli

Nabarkana u miisaan

Madhaxii u yiilliyo

Dhiilashii milaallaa

Ha maggaabiyee sii,

Dabadeeto meeshaas

Inay maalintii tahay

Madmadowgu kaga jirey

Adna macallinkeediyo

Tahay mudanaheedii

Hadal miiggan ugu sheeg.

Wallee maadi waa meel

Qabsoo waana meel dhow

Cagtan maagi weydee

Malafsiga ku dhacantee

Manka tiigsanaysiyo

Sida mool u qodan-yahay

Waxay muujinaysaa

Sida aynu Moogow

Kala maan u kala-nahay.

Madaddaala beenlow

Muhashada ku haysiyo

Macal saad u baratiyo

Macaluusha kuu taal

Waxay muujinaysaa

Sida aynu Moogow

Kala maan u kala-nahay.

Xadhkahaad maleegtiyo

Sidaan kuugu meel deyey

Waxay muujinaysaa

Sida aynu Moogow

Kala maan u kala-nahay.

Waxa aan mag iyo qaan

Gashi magac leh oo jira

Iyo xoolo kugu maqan

Isu soo minguurshiyo

Sida aad u madhan tahay

Waxay muujinaysa

Sida aynu Moogow

Kala maan u kala-nahay.

Waxan anigu maagiyo

Waxaad mooye qooqaar

Ku malaysanasaa

Waxay muujinaysaa

Sida aynu Moogow

Kala maan u kala-nahay.

Laabtayda milantiyo

Magligaan afaystiyo

Guntigaan maleegtiyo

Maydalkaan jaraystiyo

Sida Moora duugow

Martu kaaga furan-tahay

Waxay muujinaysaa

Sida aynu Moogow

Kala maan u kala nahay.

Wakhti baa muddaysnaa

Musku waa sanqadhayaa

Masna waa ka urayaa

Miciyaanay ku ogtahay

Meel dheerna kama jiro

Mundulkuna kor iyo hoos

Mugdi oodan weeyaan,

Habartuna mandheer iyo

Marjo weeye naafa’a

Muslin-yohow islaantii

Malmal-li ‘ida haysiyo

Wedka hoos marmarayaa

Mashaqiyo dhib badanaa!

Gabay waa mullaaxoo

Mergi weeye leexdoo

Adigoo midhcaanyiyo

Maygaag u jeedaa

Moxor loogu dhuuntaa

Micnahaan gurracayaa

Xaalku waa maqaar saar

Midho dahab haddaad tahay

Maar baan shillalayaa

Marso aanad geyin baa

Hal-qabsigu i mariyee

Gaarriyow miliilica

Marba daad rogmanayaa

Igu soo mir kacayee

In yar Maxamed ii noqo.

“Maxaan kugu idhaahdaa?

Ma wax aanad odhanood

Hore ugu masuugtood

Ila maagtay baa jira?”

“Mayee taas la soo dhaaf

Hadday maanso dacar tahay

Suugaantu milil iyo

Tahay maal qarsoon iyo

Nabar adiga kugu mudan

Hadal madhey Suldaanow

Lagu yidhi muggaagii,

Mid se aanan falinoo

Marar hore i seegtoon

Kula maagay baa jira.”

“Ku maqlaye bal soo daa

Waxa igaga kaa maqan.”

“Marka diriro hooraan

Dhulka oo mucsur ahaa

Gobannimo marriimaan

Dhirtu wada magool iyo

Ubax iyo man saaraan

Miiraale gaaxdiyo

Mayay godol la sara-kacay

Rugta dhibic ku miisaan

Alla magane sawtii

Kuwa maqasha raacaa

Muxubbada riyaaqada

Yididdiilo milicsiga

Muunsoodka faraxa ah

Maadays ku odhan jirey,

Aannu madida foosha ah

Morohyada u culanee

Ka bax minanka jiilaal”

“Xaalku waa maldahanyahay

Mugdi baa igaga jira

Mana garan ujeeddada.”

“Haddii mawdku kedis yahay

Naftu way ka maagtaa

Godka lagu muquunshoo

Maaray ka dhigataa

Inay maahda caal waa

Meermeerka badisoo

Marmarsiinyo keentee,

Hugunkaad maqlaysiyo

Maroodiga cartamayaa

Maatadaad dhufaantiyo

Waa midiidinkaagii,

Muuqa kuu warramayaa

Ninkaad mooddey weeyaan.”

“Sida aad milshi la’aan

Mudha iigu soo tidhi

Muran bay i gelisee

Meesha aynu joognaa

Marka hore xaggay tahay?”

“Meeshu meeshi weeyaan

Meegaarki weynaa

Ciidankii majiirraa

Kugu meersanaayeen

Madaxtooyadaadii

Iyo mooradii baas”

“Hadday meeshu meeshii

Tahay aan ka magan galay

Inta midab shar leeyahay

Mudantaan u hagar baxay

Xaggee baa la soo maray?”

“Mawjadaa ka soo lalay

Iyo maayad xoog weyn.”

“Gartu waa maroortaa

Xaajadu mutuxanaa

Mirta yaa isku ogaa?”

“Mirta waxa isku ogaa

Xilligiyo mudducigii

Muddadiisu laallayd:”

“Maxaa kuu darnaa, sheeg?”

“Anaad ii macsuun tahay.”

“Marti-qaad wakhtigan jira

Waa lagu mergenayaa

Waxba hay macaaneyn

Meleggiyo heddeydee

Muraadkaaga ii sheeg:”

“Maraan kuu sidaa, hoo!”

“Taasi waa muddaahano

Iyo lama maleeyaan

Waa musuusuqaagii

Iyo geed is marintii

Miyaan anigu Jaallow

Maryo kaaga baahnahay?”

“Tani waa ma dhaafaan

Ma-huraanki weeyaan

Meel baanay kuu tiil

Waana lagama maarmaan

Madaxiyo minjaha geli

Waa meerto duniduye

Miiddiiba shubatee

Miidaddawso huubada

Muudmuudso gocashada

Murdi weelka godob yahay

Ma-hadhooyin reebtee

Yaanay maadi kaa hadhin!

U danbaynna meydkow

Madi tegaya waw door

Inuu meeris duugliyo

Duluc madhaxle reebee

Hal-muceed yadaadii

Rabbi kugu mannaystiyo

Maahmaahahaagii

Bal xusuus mid iyo laba

Miisaan leh ii sheeg

Maxaan kaa guntaa hadal?”

“Maqal waxan ku haystaa

Muslinkiyo waraabaha

Madmadowgiyo tuhunkiyo

Mashaqada dhex taallaa

Inay tahay is maan-dhaaf

Muudaaga xooluhu

Marka ay la kulantee

Muuqiisa aragtay

Lugaheeda maashaa.

Isna wuxuu majiiraha

Uga daba maleegtaa

Celi maganta baadida,

Is maqiiqiddiisiyo

Mintidkiyo dedaalkaa

Hadba muruq u siibtaa;

Dee muxuu sameeyaa

Ilkahaa u midigoo

Micidaa u gacanee.

Aniguna mudducigow

Waxaan meel la joogaa

Muran li’i dhurwaagaas.

Muddadii xilka lahayd

Haddii maamulkaygii

Malaa kadeed iyo

Mixnad iyo shil laga dhigay

Maankayga garashada

Maaraynta hawluhu

Siday iigu muuqdeen

Waxba inanan maandhaw

Ku masuugin baanfuray

Inta maqanna gaadhsii.”

Gudbey MaxamedXaashow

Mahadsanidna lagu yidhi

Maamuusna kugu ladhay

Masalooyin xidhan baan

Meelayn u deyayoo

Mayalkaan xejinayee

Hadda kuguma maakumin

Ninka aad la magac tahay.

Miyir iyo xilqaad iyo

Malko iyo hufriaan iyo

Milgo iyo xishood iyo

Madal iyo gar-soor iyo

Maskax iyo aqoon iyo

Mintid iyo dedaal iyo

Mabda’ iyo falaad iyo

Murti iyo tusaaliyo

Inta mudan adduunyada

Marinnada hal-doorka ah

Sina uma midowdaan.

 

Galangal

 

“Galangal” waa gabay uu tiriyey Abwaan Maxamed Ibraahim Warsame (Hadraawi) 1970kii.

Waxa uu Hadraawi gabaygan ku muujiyey taageerada ay ummada Soomaaliyeed u haysay

shucuubta Indoo-Jayna (Fiitnaam, Laa’us, Kaamboodiya), kuwaas oo dagaal 20 gu’ood

jiitamayey (1955 – 1975) libin u diiday quwadaha reer Yurub iyo Maraykanka.

Gabaygani gorfayn uma baahna, oo isaga ayaa is furfuraya, taariikhdana si wacan

u sunkaya. Sidoo kalena, Abwaanka ayaa ka warramaya dulucda uu gabaygu ka duulayo,

iyo waliba ahmiyada heer-abwaannimo ee uu gabaygu u leeyahay Abwaan Hadraawi.

Dhagayso, dhugo, akhrisona gabayga “Galangal”:

 

galbis dhacay dadweynahan gabradey, gaafka igu meersen

qurux ganac leh gole dheehaniyo, bilicdan gaasheesay

gargarraanta nuurkiyo shacniga, la isku googgooyey

shirgobeedka guurtida fadhida, garangar waaheelan

marti gacala mudan laysu guray, gulufka heensaysan

goloolada mashxaradaysa iyo, sacabka guugaabo

gallada iyo raynraynta iyo, gooha dami waayey

iyadoo gorfayntiyo la taxay, doodda gudaheenna

guddi werisayaa iyo nin kale, gooni hadalyaaba

qofba kaalin goorteeda buu, gaar u leeyahaye

Anna tayda ii go’an haddaan, galo abbaarteeda

ma gunaanadaayee haddaan, jaro garraarkeeda

gayaaxaa haddii aan ka furo, madida ii gaaxsan

godolqaad hadday labada law, dib u yar gaalgaasho

gaawwaha hadday buuxisoo, waliba gaash daato

ganuunkeeda xoorka le haddaan, madalka gaadhsiiyo

Anigiyo garaadkay haddaan, idin guddoonsiiyo

geestayda waa iga dhanyahay, galangalkaygiiye

gadaashay ninkii odhanayow, gacanta ii haadi

 

afartaasi waa gogaldhigiyo, maanso gedeheede

godkaan degay warkaas guud haddaan, kor uga sii guuro

xaajada gondaha laaban iyo, godanka hooseeya

gunta iyo salkeediyo haddaan, saro gunaadkeeda

gawdiyo ujeeddada ladhkiyo, caawa iyo goobtan

 

nimanyahow gantaalaha subkaye, gamaska dhiigeeyay

nimanyahow galkiyo seefta yidhi, gees u kala leexda

nimanyahow sidii awr gurgura, caynku gubi waayey

nimanyahow garbaha buuxsadee, raray gardaadkooda

nimanyahow gadoodiga bartiyo, galow la soojeedka

nimanyahow habeenkii gudee, guura-bahaleeyay

nimanyahow gadiidkii socdee, meel hadh gali waayey

nimanyahow sariir lagu gam’iyo, gogal ka dheeraaday

nimanyahow guryaha diiday iyo, gaari lala seexdo

nimanyahow gasiinkii ka tagey, gaws wax lagu qaato

gudcur dama cirkoo gibil xidhoo, dhibic is gaadhsiiyey

nimanyahow gudgude soo curtiyo, guuxu kari waayey

gabadannada nimanyow dugsadey, goorad laga hoyday

nimanyahow gabboodkiyo dugsiga, gellina hayn waayey

gudguduudka waagiyo saq-dhaxe, maalin kala guurtay

mugdi gaba’ cadceed gaasa-baxa, waaga galacdiisa

nimanyahow gumaystaha ku jaray, gaadmo iyo weerar

miinada gumaadkiyo xeryaha, gaadhka lagu meershay

nimanyahow sidii aarka guda, guudka kaga booday

nimanyahow guddoonsadey inaan, godobtu duugoobin

nimanyahow ma guurtada xuska le, geliyey taariikhda

haddaydaan adduunyada gilgilin, xil i ma guuleene

laabtayda kama soo go’een, tix iyo geeraar e

gocashada dareenkiyo murtida, amase guurowga

waxad gaysateen buu ku yimi, gabayga joogaaye

 

taariikhda guunka ah haddaan, gelin wax weydiiyey

Allaylahe Galbeed wuu ku jabay, goballadiinaase

Indoo-Jayna geeraw-ga qoran, guuldarriyo hooge

Biyanfuu gulcubihii dhiciyo, galalki dhiigoobay

Faransiiska wiishkii la go’ay, saw la garan maayo!

 

maantana geddii baa dhacdiyo, tii gafkii hore e

gal dad liqa ul baa lagu dayaa, lagu gurraacaaye

garka xadhigga loo daadshey iyo, gedefka loo saaray

gaaggaabnidiiniyo malaa, gibil basaaskiinna

is gamaarintiinnii miyuu, gorodda soo dhiibtay!

 

iyagays gunaanada intay, qawl is geliyaane

garannuugta laacii hodaa, goodir tiigsadaye

gashigii maqnaa buu is yidhi, gooshkan soo celiye

Baariis dabkii lagu gubaa, Waashintoon galaye

geyigiinna oo idil illaa, gooddi iyo gooddi

gargoor baa la moodaa timaa, ciidda guud-qubane

gallaydhyeys waaraabiina xoor, gorofki caydheede

rag baruurtu goobtiyo lagiyo, goolalbaw qalane

gudur iyo badhaadhiyo mudiyo, goonji buu cunaye

intaad gawracdeen iyo intii, goobo lagu laayey

gorgor iyo intii baylahnimo, haad ku gabasleeyey

garba-duub intaa ugu xidheen, galalka liileysan

way galabsadeen ciilka ay, golongol tiiceene

goldallooladay jecelyihiin, ciday galaaftaane

gelin qudha ma daayaan ninkay, gaatir ku arkaane

gacma hoorsi kaagama tagaan, kumana guuraane

geesaa bay yeeshaan haddaan, waranku giirrayne

dhagahay gufeystaan haddaan, geesiyaal heline

garta ay dhagaystaanba waa, gumuc rasaaseede!

 

gujaduu ku maalaa ninkii, geda-yaqaanaaye

gudin iyo warmuu kaga furtaa, gaadhi shaaximane

gurracnaanta iyo maagga iyo, laba-gar-daymoodka

gaffuurtaagga iyo tookha iyo, higilka gawdiidka

gabgabtiyo is-waalkiyo saskiyo, gooddigiyo faanka

galoof-ololka wey leeyihiin, qabiyo guulguule

dagaal laysu soo galay haddii, gaylanku is-dhaafo

galaayuus qaboonada horray, gabarrucleeyaane

hadhow bay sidii guunyo nugul, gebidhacleeyaane

marka runi-runteed gaydo way, gamashi dhiiqaane

gagsi ma le haddii loo cuskado, taniyo gaalleefe

haddii laysu sii giijo way, galangalcoobaane

gadaal bay u laabtaan haddii, good ku soo baxa e

 

waligoodba guul kalama tagin, meel garaad jiro e

gubniyada la soo daadsheyee, gaatin caranaaya

gurmad raabaraabiyo coliyo, guuto iyo guuto

wixii gaasas soo degay wixii, geesh is-daba joogey

ee tirada ay gaadhayaan, ruuxna garanwaayay

laf galluuban mooyee haddaan, goosan laga haynin

maraakiibta goonyaha baddiyo, gaafka hoganaysa

diyaaraadka gawdaa hayiyo, galacda baaruudda

dabbaabadaha goobyaalayee, gurada loo buuxshey

garangarinta naabaalka iyo, gabaxda riigaanka

gaaraabidhaankiyo dabkiyo, gugaca yeedhaaya

galayaxa is-dhaafiyo higtiyo, guuxa iyo reenka

gudban iyo waxay tuurayeen, goosatada reebban

waxay gaaxsadeen iyo waxay, godal ku keeneenba

godanadda Kamboodiya taniyo, Laa’us gudaheeda

Fiidnaam galkeediyo intii, godanka Saygoona

Indoo-Jayna gees iyo ka gees, guudka iyoo hoosta

hub wixii galaabaxay haddaa, meelna lagu gaadhin

ninkiinnii gurguurtiyo intii, naafo gabalgaashey

ninkii gudungurcoodkuu dhaliyo, gacaladiis waayey

nin goblamay nimaan gaban u hadhin, gaar nin keligiisa

gallad qubatay xooliyo dadiyo, garangar duugowday

gocoshiyo xanuun ma leh wixii, guud ahaan lumaye

gobanimada waa loo dhintaa, gooriyo ayaane

ummad gadata mooyee nin kale, waa ka garannuuge

ma gabloosho beertii xabiyo, dhiig ku goraraaye

damalkii la gooyaba midbaa, soo gadaal baxa e

guri laga baroortaba aroos, gaafan baa xiga e

 

haddaan loo garraadayninoo, waayo lagu guulin

way gaaggaxdaa talada aad, gola-ka-fuushaaye

garab-qaadka faylkiyo dhismaha, oodda guriddeeda

gudintiyo hangoolkiyo habkiyo, gees-u-wada-jeedka

gadhwadeenka xeerbeegtidiyo, gaanka wadartiinna

gabadhiyo marwada heeganta’a, ee gambada xooray

gashaantida maryaha faydatee, gayfan diriraysa

gaashaan dhiggiiniyo qorshaha, amma go’aankiinna

guddoonkiinna hoosiyo illaa, guniyo-baarkiina

galdalloolo kama muuqatiyo, gobor la sheegaaye

 

xaajadu gun bay leedihiyo, xeedho sii godan e

farriin laysu geeyiyo ka culus, guubis iyo baaqe

bulshadii gadooddaa midbay, dhiilla gelisaaye

markay gibisha xoortaa ta’ kale, dabarka goysaaye

gobolkii xoroobaa mid buu, gama’ ka toodshaaye

jidkaasaa go’doonkii maraa, geeddi mariyaaye

gabbashada intii diiddanee, gaylan diriraysa

galladiinu inay nuur u tahay, galiya maankiinna

 

waxba arartu yey ila gudbine, waxan ku soo gooyey

gaar kuma tihiin hawsha iyo, goonidiin qudhahe

gar-naqsiga badheedhkiyo runtiyo, godolka maahmaahda

golaa baanistiisiyo intii, geed inagu raacda

gumaystaha intii diiddan baa, gacal wadaagtaane

gammaan baynu wada saarannahay, gu’ iyo jiilaale

nolosha iyo geerida dirkaba, waw gudboonahaye

dhul guduudan geediyo ugbaad, ubax ku guud yaala

xareed galac le galal buuxa iyo, webiyo guurreeya

ido gorod madow iyo fardiyo, lo’ iyo geel foofa

aar gooha gooliyo shabeel, haramcad guuxaaya

goobyaalka deerada mankiyo, gurata maanjeeta

gari jeenya dheeriyo biciid, goray-haldhaa qooqay

wiyil gees leh farow gaadda-weyn, goodirkiyo cawsha

maroodiga Ganaanee mirtee, gacanka laadlaadsha

shimbiraa galooliyo maraa, buul ka wada goostay

umad goba gabraartana u daran, gebi ahaantiisa

oo waxad gashaaniyo ogsoon, guurtinamadiina

gacmo furan salaam gaara iyo, gogal idiin taalla

iyo guusha oo dhaw haddaan, goorna laga seexan

galabtaas ninkii jooga iyo, guri-yagleelkeeda

Kala Guran

 

 

Abwaan Maxamed Ibraahim Warsame (Hadraawi) ayaa curiyay maanso

cusub oo ka warramaysa nolosha,

Tixda uu Hadraawi soo bandhigay ayaa ka kooban in ka badan

600 oo sadar  waxaana loogu wanqalay, KALA-GURAN, iyada

oo maansadu si qoto fog uga warramaysa nolosha iyo sida

ay u lammaan tahay ee ay xumaan iyo samaanba u leedahay.

 

 

Qof hadduu kal-gudan yahay,

Birmageydo sudan yahay,

Gorka iyo saliilkiyo,

Dacartiyo gubnoodkiyo,

Gudur laguma sooree,

Ama waa ganuun sii,

Ama galax ku sooryee,

Ama xagal u geedee.

Hadday gaajo kulushahay,

Asaan gowska loo hayn,

Murti guun ah deeqsii.

 

Sida Gaannigii Cumar,

Ama Gun iyo Baar eeg,

Hibo loo gabbala tiri,

 

Cali Jaamac guur guur,

Falfaloosta guux dheer,

Bari iyo Galbeed saar,

Lix god buu mar wada degey,

 

Goof iyo xabaaliyo,

Xarbi geeri badatuu,

Gocashada la sara kacay;

 

Kama tegin galaydhkii,

Kasha nool gilgili jiray,

Gabay Maxamed Nuur Fadal,

Gunnimuu ku diidee,

Miyuu gaaxshay hawraar?

 

Ismaaciil Miraa goor,

Yidhi kibirku waa gaas,

Xolod beelo lagu gubo;

 

Gudbantii Ugaas Nuur,

Ee gurada weynayd,

Goorba waa la weriyaa;

 

Ninkii gooha dheeraa,

Gaadaalihiisii,

Garri Tima-caddaa siday;

 

Sida fiinta galabeed,

Ama galawga jiilaal,

Gama’ Cali Xuseen diid;

 

Samo lagu gudboon yahay,

Iyo gaasas wada yaal,

Gartaas Saahid baa naqay!

 

Godol maanka Yawlaa,

Intuu goorba sahansado,

Hadba soo ged-kici jiray;

 

Goleyaasha Iidaan,

Gudgudkiyo mirtiisii,

Weli waa gal shiran tahay;

 

Afay Galayaxiisii,

Iyo goolli-baadhkii,

Gocashadu dul saarnayd,

Hadba soo gudguda-noqoy,

 

Cabdillaahi garangari,

Maansada gar-dhaladka ah,

Hadba gooddi kala bixi.

 

Gedgeddoonka Laanjeer,

Gubashada xiniinta leh,

Weligii ma gamashiyin,

 

Gorti loo badheedhiyo,

Cabdi Bucul ma gaasirin,

Gelin qudha rugtiisii,

 

Maxamuud gandoodkii,

Wuxuu geydh la sara kacay,

Manjo-goror ku taar taar.

 

Aflow gooli baadhkii,

Gololada sarbeebta ah,

Gararkuu ku tixi jiray,

Iyana waa ma guuraan.

 

Abwaan Qaasim guul guul,

Goodaadsigiisii,

Hadba geenyo heensee,

 

Xasan Muumin gaad gaad,

Hadba soo gedgeda-celi,

Garka iyo taraaraha,

 

Nin Gahayr la odhan jiray,

Goolaaftankiisii,

Guntiguu ku sidan jiray.

 

Bulxan goobo dirireed,

Afar-geeslihiisii,

Geyigoo dhan saamee,

 

Af-Qallooc gargara-baxa,

Iyo geeddi-nololeed,

Hadba gaawe saameel,

 

Gaashaan nin sidan jiray,

Iyo hibada geesiga,

Gabayguna u fududaa,

Faraskana la golongolay,

Ruuxii gartow sheeg?

 

Isna Maydhax-Gumareed,

Guntigiisa baadhbaadh,

Gurrac jira ka sheekee,

 

Ina-Baasaraciyo godob

Isba golongolkiisii,

Garashada ag taalluu,

Kaga diday gumeystaha!

 

Heedhee Gammuutoow,

Darbadaaley geydhii,

Gooshoorradeedii,

Nin da’ weyni soo gaadh.

 

Abshir-Bacadle gubashada,

Jiilaalka gahangaha,

Laaskiisu kama gudhin,

 

Rafad gololadiisii,

Googgoosyadiisii,

Geeduu ku dari jiray.

 

Afcad goolli-baadhkii,

Iyo laba-garlayntii,

Faras buu u gedo-baray.

 

Ina Raage galabada,

Gooreynta ficillada,

Hawaduu ka garan jiray!

 

Gudmo biyo cas, Gacan-sheyliyo, Gaacir iyo Soomo,

Guutada halkaas lagu yiqiin, gororinteedii dheh!

 

Intani goosan weeyee,

Guutiyo shan guutiyo,

Weli gaasas baa maqan!

Galabtana rag baa nool,

Gurmadna waa dambeeyaa;

Haddaan geeri loo badan

La afuufin geeskii,

 

Ragna guud ahaantii,

Wada geed lab maahee,

Geeri baa dhammaysee,

Guurtidii xulka ahayd,

Gadh-madoobayaashii,

Iyo guud cirroolii,

Dhirta geedka ruudda ah,

Midhihiisa guran jiray,

Murtideenna gaanka ah,

Gurgurshaa ku rari jiray,

Waxay guulo hooyeen,

Ma iska gole ka fuul baa?

 

Dadyow geeddigeennii,

Beryo lagu galoollaa,

Ma dhammaan ka guur baa?

Ma astaan gabowdaa?

Garka iyo hoggaankiyo,

Ma xadhkaha u goo baa?

 

Aaway gumaradeennii,

Hiddihii gobta ahaa,

Mayska galab carrow baa?

Guurtidii xulka  ahayd,

Golihii aftahammada,

Geyigeenna beri jiray,

 

Waxay goob fadhiisteen,

Waxay gaaf wareejeen,

Waxay meel ku guuleen,

Waxay goosan xulashiya,

Isu soo min guursheen,

Waxay laan galooliyo,

Dhebi gaar ah diireen,

Hadba weedh ma guurto ah,

Waxay gaassa bixiyeen,

Godan iyo har buuxsheen,

Intay geedsan beereen,

Waxay gaasas laylyeen,

Ma gamaad abaaddiyo,

Gacmo madhan ka joog baa?

Arrinteennu gocashiyo,

Galgal iyo fudaydiyo,

Ma galoof la olol baa?

Ma samaha ka guur baa?

Gabgabteennu xiisiyo,

Ma gabiib istaagbaa,

Galgalkiyo xig xigashadu,

Ma Galbeed-ku-dayashaa,

Iyo gaal isu ekayn?

 

Taladeennu  gubashiyo,

Mayska gees lo’aad baa?

Ma habeen gadood baa?

Dabadeed gar waa’ baa?

Nolosheenna goofkiyo,

God madow ku tuur baa?

Gurdan-raaca ubadkiyo,

Gulufkeenna kala lumay,

Gashigeenna weli maqan,

Horta godobta yaa qaba?

Dhaqan-garaca yaa siday?

Hadmuu beesha soo galay,

Go’nay go’ina weynnoo,

Gurrac bayna daashee,

Gawdiidka lagu jabay,

Galabsiga maxaa dhalay?

 

Maxaa geydha yoontiyo,

Gabayooxa ina baday?

Mici good ma fududee,

Maskaxdaa gidaadoo,

Gudhay oo basaastoo,

Damqashada ka guurtee,

Lafa-geriba jebinnee,

Goormaa la talantalay?

Gunnimayna haysee,

Miyaynaan gob noqon karin?

 

Alleylehe gu’ tirisadu,

Gedmataye Dun-wacanoow,

Yaa awaashan kala gura!

 

In adduunku gamashiyey,

Goblan tahay aqoontii,

Golihii aftahammadu,

Gebogebo ku dhow yahay,

Nin gu’ weyni faallee,

Galabta iyo sheekada,

Noloshiyo garkeedii;

 

Hadba gabaygu meel fuul,

Guur guur ku dheeraa,

Garab-daarku faro baday,

Inkastay badh guran tahay,

Garashadu ma sii deyn,

Godadkiyo xiddigiskii,

Galabtana min baa baxay,

Weli lama gunaanadin!

 

Gobanimada yaa yidhi,

Hayska gaaxsanaatee,

Garanwaa ku oodee,

Hasha Garow la leeyahay,

Dadku Gaydho ula baxay,

Gabankii wadwadi jiray,

Lagu yidhi ku gaagixi,

Afar goor dharaartii,

Gorofna yaan la hoos qaban,

Gabran baa dillaacdee,

Waa maxay go’doonkani.

 

Gaadh-kama-degaa yidhi;

Anigu waxaan garaadsaday,

Iyadoo gayaxa maran.

 

Dacar wuxuu ku gaabsaday;

Waa goorma goorteed,

Godol iyo abla-ablayn

Iyo gaawaheedii,

Ka gabowday Maandeeq.

Booshari ka goodii,

Laba laba u geedii,

Laba laba ka goodie,

Markii ay garraadaha,

Gacmihii ku daaleen,

Wuxu yidhi galaalooy,

Waa maxay guhaankani?

 

Gabadh baa iyana tidhi;

Googgaa raggaygow,

Intayada garayskiyo,

Garbo-saarta xidhataa,

Weli waan gudaynaa,

Gudin baannu weynee,

Girif giriftu waa tii,

Hadaad geel cas weydeen,

Aynu wada gumownoo,

Gees dheerta dumarkiyo,

Rida Garo dhammaanteed,

Aynu wada gujaynee,

Xera adhiga soo gala!

 

Guuguule wuxuu yidhi;

Cabdallaa gurracantiyo,

Ka gar-naqa la-yaabkoo,

Halka loo gol leeyahay,

Xogta sii god raacee,

Galabtiyo ogaalkiis,

Nin ka gura u doon doon,

Keyse guusha loo daa,

Isna wuxu war gaadhsiin,

Xerta gacan-togaalaha!

 

Noloshu waa gun iyo baar,

Iyo laba is garab yaal,

Ma gudboona weligeed.

 

Seban loo gabbalo deyey,

Gobanimadu noolayd,

Geyigeenna waxa jiray,

Aqal kebed galooliyo,

Googoos ku xidhan yahay,

Oo daawashada guud,

Gunbur togan ka sheed dheer,

Oo gumaro taal taal,

Gudihiisa shuunka ah,

Gogol lagu cawaystiyo,

Salliyada gargaranta ah,

Gunti lagu furtaa jiray;

 

Waa goorba goorteed,

Kala-guranta sii raac,

 

Gedgeddoonka noloshiyo,

Hadana gooshkan maanta ah,

Gurmo-go’an dhig laga jaray,

Udub geed xun laga qoray,

Dhirta inan-gumeedka ah,

Aqal-gaabka soo baxay,

Bac guduudan lagu xidhay,

Guro yare ku magac dheer,

Fadhi lagu gurguurtiyo,

Lagu galo dhabbacashada,

Gudihiisa jaqaftiyo,

Gurgur caagadood iyo,

Lagu bilay garaabada;

Gole lagu caweeyiyo,

Ka arradan gob caadkeed,

Marka geeddi lagu jiro,

Lagu qaado garabkiyo,

God waraabahaa jira!

 

Ragna guurti weeyaan,

Gartu nimay u magan tahay,

Iyo geedka damalka ah;

Ama dhaadashada guud,

Gacan iyo nin deeqsiya,

Gogol iyo nin hirasha leh,

Gurigiisu madal yahay;

Ama waa nin gedo weyn,

Gadh cas buu ku caan yahay,

Garabkiisa waxa sudhan,

Gal kitaab ku nabad yahay,

Guubaabshe weeyaan,

Garab-daar ku ladhan yahay,

Wuxuu gaar u leeyahay,

Dadku guri danbeedkiyo,

Godka inay xasuustaan.

 

Ama geesi lagu jabay,

Marka gorodda lays daro!

Galayaxa rasaastiyo,

Marka gumaca daallani,

Iska gelin danbeedsado,

Ha iska gola fardoodee,

Gabbashada dhufaankiyo,

Marka fule gabgabo dhigo,

Waxa guul la hadhi kara,

Goobaha naf waaga leh,

Ninka geeri weheshada!

 

Kala guranta sii raac,

Dhan kale gar-daymood;

 

Gododlaha shan caynka ah,

Gudhantiyo madduunka ah,

Gacal lama caweeyaha,

Cirro gocor ku taal taal,

Giiryaale weligii,

Aan goobna lagu tebin,

Majin lagu gumaystiyo,

Gaafeedh shaxaadaha,

Gadhku laba farraar yahay,

Guri kama fogaadaha,

Ganbo dumar ku jiifaha,

Gunti dheerahaa jira!

 

Hasha geela madida ah,

Gura-joogta laaska ah,

Godalkeedu baxan yahay,

Marka doobi lala galo,

Hadii xoor is laba guray,

Intuu jiidho gaawaha,

Marba gaash dhulka u dhaco,

Gobi waxay tidhaahdaa,

Marti goor xun socotiyo,

Gacal maqan ha lala sugo!

 

Dhan kale gar-daymood,

Kala-guranta sii raac;

 

Geelna maaha sibir godan,

Wada goodir maahee,

Gabanteed ma korisiyo,

Candho-suufta gidirta ah,

Gocosada cayuunta ah,

Gaanyada dhegaa weyn,

Gabno xoox la oloshiyo,

Waxa jira ged-geda badan

Iyo goojo beenleey.

 

Awrka gooni loo raro,

Gur-gurshaaga higilka ah,

Bacadlaha gardaadkiyo,

Guradiisa maqashiyo,

Gabannadu ka oriyaan,

Wed hadduu gondaha jaro,

La goblamo dharaartaa,

Gobi waxay tidhaahdaa,

Hilbihiisa lama geyo!

 

Dhanka kale gar-daymood,

Kala-guranta sii raac;

 

Qoor-gaabka cilinka ah,

Af-gamuurka nugulka ah,

Nirig gaajo korisoo,

Marka caynka lagu gubo,

Hadba gorof ku jiifsada,

Goonbaari raratiyo,

Gasle layliyaa jira!

 

Awrka geela lagu daray,

Hadduu goonni joog yahay,

Gudcurrada daboolka leh,

Bahalaha gudgudayaa,

Gabbashada ku dhaafaan,

Hadduu gaydha aarkiyo,

Galow-didiso leeyahay;

Hadduu maalin gebogebo,

Iyo guluf dardaro kulul,

Galab weerar kediso ah,

U daruuro gaashaan,

Nafta geed iskaga xidho,

Gardarrada hor joogsado,

Ku guntado amaanada;

Hadduu hawl la golangolo,

Galabtuu is hubin jiray,

Hadduu geela urursado,

Il bannaan isugu guro,

Luquntiisa geriga ah,

Gondihiyo jilbaha dhigo,

Hadduu doob gulgulo kulul,

Kaga nixiyo gooraan,

Taltallaabsi gododliyo,

Hadduu laafyo kala guran,

La dhex maro gun iyo baar,

Hadduu gaaso baxa rimay,

Goojada ka wada simo,

Gobi waxay tidhaahdaa,

Neefku gaado badanaa,

Janan gaasas jebiyiyo,

Lib garoomo sidatiyo,

Ma galaydh washiran baa?

 

Dhan kale gar-daymood,

Kala-guranta sii raac;

Waxa jira gaabaaxuur,

Kushkushlaha gulaalka ah,

Karinlaha gar-dhaafka ah,

Geela tiisa rimayda ah,

Qaalmaha gol-madhanta ah,

Ku kufsada gelgelimaha!

 

Gammaan-duulka cududda leh,

Waxaa goonni loo cugay,

Faras-geriga huudka ah,

Mas-galaalka caanka ah,

Iyo goobo tobanlaha,

Garba daylka fiinka ah,

Iyo gorayga fiigga ah,

Fan-garaadku shuban yahay,

Jilbo-giirka coonka ah,

Geel-qaadka hibada leh,

Gurdankiisa fooriyo,

Gabaddano ka dhalatee,

Dhiillo-gelinta caan ku ah,

Hadduu gaada-gaadiyo,

Ged-la-soo-bax leeyahay,

Gurxan iyo salsalisiyo,

Garbin iyo wahwahan iyo,

Gur-ka-nixiso leeyahay,

Hadduu geed is maris yahay,

Guulguulka cadowgiyo,

Guddo iyo sas leeyahay,

Gabbashada ku caan yahay,

Hadduu gaasas ku onkodo,

Baqashada ku daba galo,

Marba goosan kala hadho,

Gar-tallowga ku hubsado,

Guutadii dabka lahayd,

Garankeeda laga kaco,

Guul-darrooyinkuu dhigay,

Markuu soo gunaanado,

Hadduu faano-gurashada,

Iyo faan-gilgilashada,

Hadduu goobta dhimashada,

Iyo meesha lagu go’ay,

Intuu geesta uga baxo,

Ka sanqadhiyo gawsaha,

Birta godad ka wada dhigo,

Hadduu gaada-miratada,

Iyo laabta ganatada,

Iyo goobo tirisada,

Midba goonni ugu jiro,

Gabay iyo tix leeyahay

Markuu guusha maragga leh

Gacantiisa ku hubsado,

Haddii dayrta iyo gu’ga,

Galaan miida lagu shubo,

Gobi waxay tidhaahdaa,

Garo oo Bullaaloow,

Geesigaad is raacdeen,

Isaga looma geed tirin.

 

Kala guranta sii raac;

Dhanka kale gan waynaha,

Gubadlaha qadhoonka ah,

Baqal-garaca cooshka ah,

Gunta wada caweerka ah,

Gabax lagu shakaal iyo,

Guluf kuma hirtaa jira!

 

Hadduu qaaje godan yahay,

Shalmad dhabaq-guduudiyo,

Gedef iyo qardhaasiyo,

Gashan baal laglaga dheer,

Heensihiisu gaar yahay,

Gole iyo shir magac-liyo,

Gelbisyada u tabobaran,

Iyo gaaf toddoba baxay,

Hadduu goolli-baadhkiyo,

Goleyaasha dhaqankiyo,

Goble-jire ku caan yahay,

Danan gooxa dhaliyiyo,

Garri iyo raxraxan iyo,

Cod ganaanan leeyahay,

Gobi waxay tidhaahdaa,

Talow gabadh ma siinnaa!

 

Gibishiyo daruuraha,

Iyo godolka raarida,

Cir galgaalay jiilaal,

Hadduu keeno guulguul,

Gilgil iyo fad daalacan,

Marka godolku buuxsamo,

Hadduu yeesho gooraan,

Iyo goorba diga rogan,

Iyo gooha qalanjada,

Dhan galbeed riddada hore,

Gocomaale ka onkado,

Golawguna la saro kaco,

Gedihii la fili jiray,

Haduu goon-dhabaalaha,

Iyo goorba carashada,

Gudban iyo taxtaxan iyo,

Saba-haran gondaha dhigo,

Hadba galangal soo rogo,

Carrigana gal iyo daad,

Galayaxa ka wada dhigo,

Durba gogasha laga kaco,

Hadduu guuraguuraha,

Gali iyo ladh yoontiyo,

Gudgud iyo mir leeyahay,

Gama’ lagaga saahido,

Hadduu gaafan iyo hawd,

Marsin iyo Gar loo gubay,

Gaaroodi degeshado,

Jirde-gooye dogobbo leh,

Manja gororshe taag taag,

Gudcur maararaw le ah,

Gelin dhexe is jiidhaan,

Wax la-yaab leh geystaan,

Garamaale sahansaday,

Guban iyo ka dhaadhaco,

Goballada saraareed,

Gulus iyo cal iyo buur,

Guulaamo kaga tago,

Dabadeed gondaha dhigo,

Geriyaad basaas weyn,

Geyigoo dhan maanshiyo,

Guryo samo ka wada dhigo,

Oo gaasas baalliyo,

Garawooyin heesaa,

Shinbiraha goleeyaa,

Marba goosan yeedheen,

Oo gooha kala rogan,

God-xariirro seeseen,

Gaaraa-bidhaankiyo,

Roob la soo dhac goosh yimi,

Marba goob xoraystaan,

Sida beri gobaysane,

Gu’gu magacyo leeyahay

Dadka guurtidiisii,

Garashada aftahammadu,

Hadba garangar jeexaan,

Golayaasha fiidkii,

Codka goolli-baadhka ah,

Guur-doon isugu tego,

Dumar gaaridoodii,

Saablayda gocoyada,

Haamaha gal waynta ah,

Marba gees u dhigayaan,

Hasha caano gubayaan,

Gabanteeda hoos taal,

Naasuhu ku gororaan,

Guulaha Allaa lehe,

Mahaddaas gun dheerta ah,

Nin galaan darsanayaa,

Gooshaash rogrogashiyo,

Gabay waa u fudud yahay,

Gobi waxay tidhaahdaa,

Galladaha Illaahay,

Kibir laguma gaasiro!

 

Dhanka kale gar-daymood;

 

Gabadhlaha kaliileed,

Gododlaha jartaalaha,

Tumay guuxa kugu sira,

Fadal-weyne galabeed,

Hogal dhaan ma gaadhiyo

Gawlgawlka caydhka ah

Shuux goror yar baa jira.

 

Kol hadduu gun leeyahay,

Garashadu u sahan tahay,

Guurka waa la mahadshaa,

Gabadhi waa ta hooda leh,

Tobankii gu’ wada kaca,

Golaladu mid weeyaan,

Iyada geeda lab baa dhala,

Iyo qoys gargara baxay,

Nin golyeed la jecel yahay,

Iyo gaari magac weyn,

Qaryad geel ku maqan yahay,

Maryaheedu giir ma leh,

Gayngaynna kuma dhaco,

Waa garays xidhxidhan tahay,

Wayna guudad bilan tahay,

Dhexdu waa gurguran tahay,

Gar cas bay ku xidhan tahay,

Golxo iyo harharan iyo,

Garbo-roganna loo daa

Waana foolal garan tahay,

Indhaheedu waa good,

Fuleygey ku guushaa,

Miyirkeeda lama garan,

Sida loogu gacan-baxay,

Gole-joogga xulashada,

Geenyo weeye tabobaran,

Waa gashaanti heeg dheer,

Hilbaheeda kala guran,

Gabay laguma soo helo,

Hayal lagu gardaadshiyo,

Hanku waa u gaadiid,

Hiyigu waa u gaashaan,

Gobanimana wow meel,

Gol-daloolo qoontiyo,

Gurrac iyo turxaan ma leh,

Marka geeddi lagu jiro,

Marka garangar loo dego,

Iyadu waa ka gaar dumar,

Is-galaaliddeediyo,

Is-gadhoodhinteeduba,

Labaduba ma guuraan,

Midba goonnidiisuu,

Biyo goror u leeyahay,

Ma taqaanno gocashada,

Gar-darrada sokeeyaha,

Uma gooro tirisee,

Gogol bay u fidisaa,

Ma gidaaddo weligeed,

Ma gumeeyo jiilaal,

Seban xumi ma gaasiro,

Hadalkeedu waa guun,

Waana gaabis badan yahay,

Gelinkiiba waa weedh,

Xadhig aan bir lagu goyn,

Garka iyo wadnaha badha,

Ayay laan galooliyo,

Ganta adag ku leedahay,

Gedeheeda waayeel,

Waa ta guuto-koristiyo,

Ganba weynta noqotee,

Gudida beesha lagu daro;

 

Dhanka kale gar-daymood,

Kala guranta sii raaac;

 

Guumaysta xananka ah,

Doqontiyo gol-weynta ah,

Martu dhinac u guran tahay,

Goonbaarta fiinta ah,

Gaaraa-yucuunta ah,

Gungunuusta weligeed,

Gocondhada xajiinta ah,

Gurigeed ma jiratada,

Hadba gees u socotada,

Gashan kabaha weligeed,

Gaadh-gaadhka lagu falay,

Gocosada basarida ah,

Jiif dheerta goborta leh,

Garashadu ka maqan tahay,

Iyo goor xun hadashada,

Geesaasta weligeed,

Madhantiyo garraafta ah,

Geed baas is marisada,

Wejigeedu gudhan yahay,

Dhillis guur ma dayatiyo,

Waxa jira gabaarrey!!

 

Gebi-dhaca xisaabtiyo,

Guulguulka naartiyo,

Kasha golongolkeediyo,

Manjo-gorarka daalka leh,

Gasariirka fara badan,

Gulcubaha is daba yaal,

Weji gabaxa muragada,

Isma garato qoysiyo,

Gacal kala irdhooboo,

Gabbashadu dhex taalliyo,

Dhanka lagu gaboobiyo,

Ninka guul hadhsanayMidba gaar u faalloo;

 

Gebegebada maantaas,

Kala-guurka food saar,

Marka laysku kala guro,

Gubniyada la kala diro,

Dadku labada geesood,

Midba guri u kicitimo,

Waa gunaanad xaajadu!

 

Dhamaad

Waxaa diyaariyey Isse Ahmed Mohamed “Speed”

 

 

Adeega Warhaye

WAR-HAYE

Advertisement

Dahabshil